Mikrobiota – mikroorganizmy (bakterie i grzyby) żyjące w jelitach, odpowiadają za sprawne działanie organizmu. Jej zaburzenia wywołują poważne dolegliwości. Badanie mikrobioty jelitowej szybko wykrywa nieprawidłowości. Poznaj najważniejsze informacje.
Mikrobiota/ mikroflora / mikrobiom – różnice
Mikroflora to starodawne określenie zespołu drobnoustrojów w danym środowisku. Dzień używane rzadziej (sugerując związek z roślinami).
Mikrobiota to zespół wszystko mikroorganizmów (tj. wirusów, bakterii oraz grzybów). Występuje w konkretnym środowisku, np. jelicie.
Mikrobiom to pojęcie odrębne. Określa całokształt materiału genetycznego danej mikrobiota. Zawiera w sobie również jej funkcje i interakcje ze środowiskiem.
Rola mikrobioty jelitowej
Jest niezbędna do funkcjonowania całego organizmu. Głównie dla układu odpornościowego i oddechowego. Główne funkcje to;
- Wsparcie trawienia,
- Produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych,
- Ochrona przed patogenami,
- Uczestnictwo w dojrzewaniu i regulacji układu odpornościowego,
- Wpływ na funkcjonowanie osi jelitowo – mózgowej.
Czym jest dysbioza jelitowa
Najważniejsze jest zachowanie równowagi mikrobioty. Jej zaburzenie to dysbioza jelitowa. Na niekorzyść zmienia się jej skład, liczebność, czy funkcjonowanie drobnoustrojów zasiedlających jelita.
Przyczyny zaburzeń to:
- Niepoprawny styl życia (zła dieta, stres),
- Antybiotykoterapię,
- Infekcje wirusowe/ bakteryjne.
Typowe objawy zaburzeń mikrobioty
Objawy zaburzeń u każdego Pacjenta są odmienne. Najczęściej zaobserwować można bóle brzucha, wzdęcia, problemy z wypróżnieniem. Dodatkowo pojawia się przewlekłe zmęczenie, nieswoiste pogorszenie samopoczucia. Najczęściej wymagana jest dokładna diagnostyka, by wskazać, czy objawy są wynikiem problemów z mikrobiotą jelitową.
Jak wyglądają badania?
Badanie mikrobioty jelitowej polega na dokładnej analizie składu drobnoustrojów. Wykorzystywane są metody genetyczne. Najczęściej sekwencjonowanie DNA bakterii. Wykazuje się grupy drobnoustrojów wraz z ich względną liczebnością.
Bakterie, grzyby, kandydoza – co wykrywa badanie?
Badanie pozwala na ocenę całej mikrobioty. Głównie bakterii i grzybów bytujących w układzie pokarmowym. Dokładnej ocenie podlega trzydzieści pięć identyfikowanych grzybów oraz pleśni. Wymienić można np drożdżaki i droższe:
- Candida tropicalis,
- Candida parapsilosis,
- Candida lusitaniae,
- Canadida dublinensis,
- Candida famata,
- Candida kefyr,
Badanie wykrywa również pleśnie:
- Aspergillus spp.,
- Penicyllium spp.,
- Fusarium spp.,
- Mucor spp.,
- Rhizopus spp.,
- Alternaria spp.,
- Cladosporium spp.
Kiedy wykonujemy badania?
Badanie flory jelitowej dedykowane jest dla niemowląt, dzieci, osób dorosłych. Zaleca się je:
- Przy dolegliwościach jelitowych (wzdęcia, bóle brzucha),
- Nieregularne wypróżnienia (zaparcia),
- Przy podejrzeniu kandydozy w przewodzie pokarmowym,
- Podczas chorób układu pokarmowego,
- Wsparcie procesu terapeutycznego i całego organizmu w chorobach autoimmunologicznych,
- Przy alergiach (wziewnych i pokarmowych),
- Podczas kataru siennego, wysypek,
- Nadwrażliwość pokarmowa IgG (nietolerancje pokarmowe),
- Jako wsparcie odporności (przy osobach często zapadających na infekcje).
Jak właściwie się przygotować?
Do badania mikrobioty jelitowej należy właściwie się przygotować. Przede wszystkim należy odnotować przyjmowane leki (głównie chodzi o antybiotyki i suplementy). Dodatkowo należy pamiętać o sterylnym pobraniu próbki kału i jej właściwym, możliwie najkrótszym dostarczaniu do laboratorium (we właściwych warunkach).
Jak pobierany jest materiał?
Badanie wykonywane jest w oparciu o ilościowy posiew mikrobiologiczny. Potrzebna jest próbka kału, którą przekłada się do jednorazowego pojemnika (150 ml). Może to być pojemnik na mocz (dostępny wszędzie). Nad toaletą rozciąga się folię stresową, mocując ją do deski. Na folię należy się wypróżnić. Kał nie może mieć kontaktu z moczem ani toaletą. U dzieci można pobrać kał z pieluchy (natychmiast po wypróżnieniu). Co ważne, z jednego wypróżnienia kał pobiera się z ośmiu różnych miejsc. Pojemnik musi być wypełniony do ¾ wysokości (bez pustych przestrzeni powietrza). Materiał jak najszybciej (max. 24 godziny) należy dostarczyć do laboratorium. W tym czasie musi być przechowywany w lodówce (2-8°C). Materiału nie wolno mrozić.
Leczenie – dieta i probiotyki
Uzyskane wyniki panelu mikrobioty pozwalają na ułożenie planu probiotykoterapii. Jej celem jest wsparcie mikrobioty i ogólnego zdrowia. Dokładny proces zależny jest od objawów. Lekarze wskazują, że należy skupić się na leczeniu choroby podstawowej. Konieczne jest wprowadzenie dobrze zbilansowanej diety (bogatej w błonnik). W zaawansowanych przypadkach wdrażany jest przeszczep mikrobioty kałowej (pod nadzorem specjalistów).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy zaburzenie jest groźne?
Tak, może wywołać nietolerancje pokarmowe, problemy z wypróżnieniem i sprawnym działaniem jelit.
- Czy jest uleczalne?
Tak, jednak proces do powrotu równowagi mikrobioty jest długotrwały. Wymaga zaangażowania i cierpliwości.
- Kogo spotyka najczęściej?
Osoby prowadzące niezdrowy styl życia, o obniżonej odporności. Z podwyższonym poziomem kortyzolu.
- Jak interpretować wyniki?
Nigdy samodzielnie . Muszą być interpretowane całościowo przez lekarza.
Bibliografia:
- Fan, Y., & Pedersen, O. (2021). Gut microbiota in human metabolic health and disease. Nature Reviews Microbiology, 19(1), 55–71.,
- McCallum, G., & Tropini, C. (2024). The gut microbiota and its biogeography. Nature Reviews Microbiology, 22, 105–118.,
- Sommer, F., & Bäckhed, F. (2013). The gut microbiota—Masters of host development and physiology. Nature Reviews Microbiology, 11(4), 227–238
