July 1, 2026

Omawiana choroba – dysbakterioza jelit, to zaburzenie flory bakteryjnej, znajdującej się w przewodzie pokarmowym. Zwana zespołem rozrostu bakteryjnego (SIBO), a także zespołem ślepej pętli. Bytowanie niektórych bakterii gnilnych w jelitach – to zjawisko naturalne. Jest to tzw. fizjologiczna flora bakteryjna. W jelicie cienkim powinna jednak znajdować się mała ilość drobnoustrojów. Bakterie namnażające się zbyt intensywnie, prowadzą do dysbakteriozy jelit. 

Rola mikrobioty jelitowej w organizmie 

Mikrobiota głównie wspomaga trawienie. Rozkłada składniki pokarmowe. Ponadto chroni przed patogenami (utrudnia namnażanie chorobotwórczych bakterii). Wpływa na regulację układu odpornościowego. Utrzymuje właściwą barierę jelitową. Głównej wspiera szczelność nabłonka jelitowego. 

Główne przyczyny dysbakteriozy 

Za dużo bakterii w jelitach często dotyka Pacjentów, u których wykonywane były operacje w obszarze przewodu pokarmowego. W jelicie trawione są składniki pokarmów. Dochodzi do wchłaniania strawionych substancji. 

Neutralizacja soku żołądkowego- do kolejna potencjalna przyczyna. Kwas solny w nim zawarty, stanowi barierę dla drobnoustrojów. Przyczyną może być więc zażywanie leków, które zmniejszają wydzielanie kwasu. Lekarze wskazują nadmierne wydzielanie soku trzustkowego.

Zaburzenia perystaltyki to kolejna przyczyna, np. neuropatia autonomiczna (w przebiegu cukrzycy)

Zaburzenia odporności również przyczyniają się do dysbakteriozy. W przewodzie pokarmowym znajdują się przeciwciała odpornościowe. Ich zadaniem jest unieszkodliwienie drobnoustrojów. 

Przyczyny stanowią nieprawidłowości anatomiczne, tj. uchyłki, przetoki albo zwężenia w obrębie jelita cienkiego. 

Typowe objawy dysbakteriozy

Zaburzone bakterie w jelitach dają charakterystyczne objawy. Nagromadzone kolonie bakterii (w jelitach), rozkładają sole kwasów żółciowych. Dochodzi do niej trawienia tłuszczy. Dlatego występują przewlekłe biegunki (tzw. tłuszczowe). Pojawiają się zaburzenia trawienia dwucukrów (w tym laktozy). Łączy się to z problemem nietolerancji laktozy.

Główny objaw to silne, uporczywe wzdęcia (wraz z nadmiernym oddawaniem gazów). Duża ilość bakterii utrudnia proces trawienia. Zaburzenie wchłaniania tłuszczu uniemożliwia tym samym poprawne wchłanianie witamin A,D,E,K (rozpuszczalnych w tłuszczach). 

U dzieci wystąpić mogą zaburzenia rozwoju (wzrostu, osłabienia mięśni).

Występują zmiany skórne, tj. bolesne plamy rumieniowe, wysypki plamisto – grudkowe. 

Diagnostyka medyczna przypadłości 

Obraz choroby bywa niecharakterystyczny. Przeprowadzana jest diagnostyka różnicowa. Analizowane / wykluczane są inne problemy z jelitami, tj.: 

• Choroby zapalne jelit,
• Zespół jelita drażliwego,
• Choroby nowotworowe.

Podstawą jest badanie krwi (żelazo, ferrytyna, CRP, kwas foliowy, witaminę D)

Test kału (obecność niestrawionego tłuszczu), do częsta praktyka. Powszechne jest badanie na pasożyty. 

Najskuteczniejszą metodą jest badanie bakteriologiczne (treści jelitowej). Próbka pobierana jest przy panendoskopii. Pomocniczo zalecana jest gastroskopia i kolonoskopia.

Leczenie dysbakteriozy jelit

Głównym leczeniem jest antybiotykoterapia. Najczęściej przypisywana jest ryfaksymina. Konieczne jest połączenie z probiotykami (ochrona naturalnej mikroflory). 

Przy niedoborach witamin (problem z wchłaniania tłuszczu), należy wdrożyć odpowiednio dopasowaną suplementację. Przy zaawansowanych problemach żywieniowych Pacjenci mówią o stosowaniu łatwo przyswajalnych tłuszczach w specjalistycznych preparatach żywieniowych. Zawierają kwasy tłuszczowe, o średniej długości łańcucha, tzw. MCT.

Leki prokinetyczne (przy zaburzeniach motoryki jelit), to znana metoda. Leczenie chirurgiczne wymaga rozwagi przy nieprawidłowościach anatomicznych. 

Właściwie prowadzona dieta 

Objawy można złagodzić poprzez dietę z ograniczeniem/ eliminacją laktozy. Głównym założeniem jest także ograniczenie spożycia trudno przyswajalnych, złożonych węglowodanów. Warunkuje to fermentacji w jelitach. Lekarze zalecają dietę ze specyficznymi węglowodanami (SCD). Wykluczyć należy: 

• Kasze,
• Ryż,
• Przetworzone produkty mięsne, 
• Ziemniaki,
• Kukurydze, 
• Suszone owoce

Dozwolone pozostaje m.in. pieczone mięso, świeże warzywa, owoce. Ważne jest jedzenie częstych, małych posiłków, bazujących na kilku prostych składnikach. 

Powikłania nieleczonej dolegliwość 

Nieleczona dysbakterioza jelit, w perspektywie długoterminowej, wywołać może: 

• Kurzą ślepotę,
• Osteoporozę,
• Niedokrwistość megaloblastyczną (niedobór witaminy B12),
• Przewlekłe bóle brzucha,
• Zespół jelita drażliwego, 
• Choroba Leśniowskiego-Crohna, 
• Infekcje układu pokarmowego (zwłaszcza po antybiotykoterapii),
• Depresja, nerwica lękowa. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest groźna?

Tak, zwłaszcza nieleczona. Wywołać może poważne dolegliwości. 

2. Czy minie samoistnie? 

Tak, ale tylko w początkowej fazie. Zwłaszcza przy całkowitej zmianie diety. 

3. Kogo najczęściej spotyka?

Pacjentów z przewlekłym stresem. Po operacjach układu pokarmowego. 

4. Czy może być bezobjawowe? 

Tak, albo objawy mylimy z normalnymi aspektami związanymi z trawieniem pokarmów. 

Bibliografia

1. Wei, S., Bahl, M. I., Baunwall, S. M. D., Hvas, C. L., & Licht, T. R. (2021). Determining Gut Microbial Dysbiosis: A Review of Applied Indexes for Assessment of Intestinal Microbiota Imbalances. Applied and Environmental Microbiology, 87(11), 
2. Zeng, M. Y., Inohara, N., & Nuñez, G. (2017). Mechanisms of inflammation-driven bacterial dysbiosis in the gut. Mucosal Immunology, 10(1), 18–26. DOI: 10.1038/mi.2016.75.,
3. Mosca, A., Leclerc, M., & Hugot, J. P. (2018). Low diversity gut microbiota dysbiosis: drivers, functional implications and recovery. Current Opinion in Microbiology, 44, 34–40. DOI: 10.1016/j.mib.2018.07.003.