Bóle brzucha, skurcze, mogą mieć różne podłoże.Zespół jelita drażliwego – to jedna z najczęstszych. Pogarsza jakość życia wielu Pacjentów. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka dolegliwości
IBS – przewlekła choroba układu pokarmowego (jelita cienkiego i grubego).
Jest jedną z najczęściej diagnozowanych dolegliwości (w układzie pokarmowym). Cierpi 10-20% populacji. Występuje w każdej grupie wiekowej. U kobiet występuje 3- krotnie częściej.
Wyróżnia się postacie IBS:
- Z dominującym zaparciem (IBS-C),
- Z dominującą biegunką (IBS-D),
- Niesklasyfikowaną (IBS-U),
- Mieszaną (IBS-M).
Przyczyny powstania mechanizmu IBS
Atak jelita drażliwego może wywołać:
- Zaburzenia osi jelita – mózg,
- Zaburzenia mikrobioty jelitowej (jakościowe i ilościowe),
- Infekcje przewodu pokarmowego,
- Stany zapalne,
- Sytuacje stresowe / napięcia emocjonalnego,
- Nieodpowiednia higiena snu (zła jakość, zbyt krótko),
- Nadużywanie alkoholu,
- Zmiany w diecie (pikantne posiłki, tłuste dania, zbyt duża ilość błonnika).
Nieznane są dokładne przyczyny. Etiologia jest wieloczynnikowa. Często IBS wywołuje kilka czynników jednocześnie.
Typowe objawy IBS
Najczęstsze objawy IBS:
- Silny ból brzucha (napadowy, nieustępliwy),
- Biegunka,
- Zaparcia,
- Zaburzenia rytmu wypróżnień,
- Zmiany w konsystencji stolca,
Objawy mogą potęgować się przy defekacji.
Występują okresowe zaostrzenia choroby (trwające kilka godzin, a nawet tygodni). Najczęściej pierwsze objawy pojawiają się po 35 latach. Biegunki (po posiłkach, stresie, porankach) mogą występować naprzemiennie z zaparciami (twarde, zbrylone, małe bryłki).
Inne możliwe objawy;
- Krew w kale,
- Wzdęcie brzucha,
- Nudności/ wymioty,
- Wahania nastroju,
- Częstomocz,
- Zaburzenia miesiączkowania.
Diagnostyka
Wywiad medyczny kieruje na podejrzenia IBS. Wykluczenia wymaga m.in.:
- Nieswoiste zapalenie jelit,
- Choroba Leśniowskiego-Crohna,
- Biegunka infekcyjna,
- Nowotwór jelita grubego,
- Nadczynność tarczycy,
- Celiakia,
- Nietolerancja pokarmowa,
- Alergie pokarmowe.
To schorzenia o podobnym przebiegu. Dlatego lekarze zalecają morfologię krwi, CRP/ OB (aby sprawdzić, czy występuje stan zapalny), krew utajoną w kale. Do popularnych badań obrazowych zaliczamy USG jamy brzusznej, kolonoskopię, gastroskopię.
Kryteria Rzymskie IV
W 2016 roku zaktualizowano tzw. Kryteria Rzymskie IV. Według wytycznych IBS diagnozujemy przy bólu brzucha nawracającym raz w tygodniu (w czasie ostatnich 3 miesięcy).
Ponadto ból brzucha związany jest (musi z co najmniej dwoma):
- Ze zmianą konsystencji stolca,
- Ze zmianą częstotliwości wypróżnień,
- Z defekacją
Metody leczenia
Leczenie celowane nie jest możliwe (mnogość możliwych przyczyn). Łagodzi się widoczne objawy. Leczenie farmakologiczne połączone jest ze zmiana stylu życia, modyfikacją diety i unikaniem stresu.
W zależności od objawów wdrażane są leki przeciwbiegunkowe, środki na zaparcia, leki rozkurczowe. Jeśli przyczyną są stany emocjonalne, podawane są środki przeciwdepresyjne. Wspomagająco stosuje się probiotyki.
Jak żyć przy IBS?
Pacjenci mówią, że umiarkowana aktywność fizyczna przy IBS działa bardzo korzystnie. Pobudza perystaltykę jelit. Warto skorzystać z pomocy psychoterapeutów, którzy przekazują techniki radzenia sobie z napięciem emocjonalnym. Warto wprowadzić dietę LOW FODMAP. W praktyce spożywane są produkty z małą zawartością fermentujących oligosacharydów, polioli czy disacharydów. Unikać należy pszenicy, mleka, jabłek, czosnku, cebuli. Konieczne jest picie wody (sporych ilości), ograniczenie alkoholu oraz kawy.
Powikłania
Nieleczone IBS może mieć różne konsekwencję. Jedną z nich są żylaki odbytu (hemoroidy). Możliwe jest odwodnienie i niedobory (utrata elektrolitów, mała ilość witamin). Konsekwencją są nietolerancję pokarmowe.
Zespół jelitowy może stać się bezpośrednią przyczyną zabezpieczeń snu, zmęczenia, rozchwiania emocjonalnego. Nieleczony może doprowadzić do lęków, depresji. Stres potęguje objawy IBS, przez co problem zamyka się na linii jelita – mózg, tworząc tzw. błędne koło.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Kiedy do lekarza?
Jeśli występuje anemia, nagły spadek masy ciała. Zaobserwowana zostanie krew w stolcu
- Jak uspokoić jelito drażliwe?
Wyeliminować produkty drażniące, tj. mleko, tłuszcz, pszenicę. Stosować napary ziołowe, głównie z rumianku, melisy i mięty.
- Jak wygląda brzuch?
Przy dolegliwości brzuch jest wzdęty. Często twardy i bolesny.
- Ile trwa atak?
Zazwyczaj kilka godzin. Może trwać nawet kilka tygodni. To indywidualna predyspozycja każdego Pacjenta.
Bibliografia
- Bartnik W., Szczepanek M., Zespół jelita drażliwego, w: Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2017/18, Kraków: Medycyna Praktyczna, 2017,
- Sładek M., Zespół jelita drażliwego, w: Kwinta P., Pietrzyk J. (red.), Pediatria, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018.,
- World Health Organization (WHO), International Classification of Diseases (ICD-11) – zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego (IBS).
