Alergie pokarmowe dotykają mnogą ilość Pacjentów, a jedną z najczęstszych jest alergia na białko jaja kurzego (zaraz po alergii na białka mleka). Dotyka szczególnie dzieci.
Mechanizm powstania
Nietolerancja jajek u dorosłych to nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego na białka w jajku. Organizm błędnie rozpoznaje białko jaja jako zagrożenie. Limfocyty T pobudzają typ B to produkcji przeciwciał IgE. Wyprodukowane przyłączają się do receptorów mastocytów i bazofilów. Przy spożyciu jaja dochodzi do związania alergenu z przeciwciałami IgE. Uwalniają się mediatorzy zapalni (histamina).
Biało vs. żółtko – co uczula najsilniej?
Silniejszym alergenem jest białko (ale żółtko też uczula). Białko zawiera owoalbuminę, owomukoid oraz owotransferynę. To białka, które najczęściej uruchamiają reakcję alergiczną. Żółta zawiera słabsze alergeny, takie jak livetyny.
Obróbka termiczna a alergenność
Czy gotowane jajko uczula mniej? Gotowanie zmienia strukturę białka (denaturacja). To zmniejsza reakcję alergiczną. Organizm gorzej rozpoznaje zmienione białko. Alergenność owoalbuminy po gotowaniu czy pieczeniu maleje. Jednak owomukoid nie wykazuje wrażliwości na wysoką temperaturę i wciąż silnie uczula.
Typowe objawy
Objawy skórne występują najczęściej. Występują intensywnie lub znikomo. Typowe to pokrzywka, świąd skóry, AZS (atopowe zapalenie skóry), rumień/ zaczerwienienie. Rzadziej obrzęk warg, twarzy.
Zależy to od indywidualnej wrażliwości Pacjenta i ilości zjedzonych alergenów.
Układ pokarmowy wywołać może:
- Ból brzucha,
- Nudności,
- Wymioty,
- Biegunka,
- Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
Przy układzie oddechowych potencjalne problemy to:
Rzadziej występuje zapalenie spojówek, pieczenie, zaczerwienienie oczu (w tym łzawienie).
Wstrząs anafilaktyczny na jajko
Wystąpić może anafilacja. To niezwykle groźne objawy, bezpośrednio zagrażające życiu. Objawy występują nagle, szybko się rozwijają. Głównie występują trudności w oddychaniu wraz z obrzękiem dróg oddechowych. Dodatkowo ciśnienie krwi gwałtownie spada, tętno przyspiesza, a Pacjent traci przytomność. Jeśli nie zostanie udzielona pomoc (w najkrótszym czasie), może dojść do zgonu. Najczęściej podawana jest adrenalina.
Diagnostyka
Pobierana jest próbka krwi (z żyły łokciowej). Oznacza się alergię przez wskaźnik IgE – zależne. Ważne jest stężenie swoistych przeciwciał IgE przeciwko białkom jaja. Dodatni wynik testu potwierdza alergię (jeśli Pacjent doświadcza objawów). Ważny jest także wywiad, wskazanie przez Pacjenta zaobserwowanych objawów.
Leczenie
Podstawą jest unikanie jajek oraz ich pochodnych (dieta eliminacyjna). To trudne zadanie (jaja są w znacznej ilości produktów). Ukryte nazwy białek jaja to albumina, globulina czy owomukoid. Jaja ukryte są w pieczywie, makaronach, wędlinach, sosach.
Przy objawach podawane są leki przeciwhistaminowe. Zmniejszają obrzęk, świąd, zaczerwienienie skóry. Czasami lekarze wdrażają leki przeciwzapalne (miejscowo, w formie maści, kremów).
Niekiedy wraz z wiekiem (mowa o dzieciach), alergia na jajka ustępuje samoistnie. Układ immunologiczny dojrzewa, rozwija się tolerancja na alergeny.
Zamienniki jaj w kuchni
Jaja to źródło pełnowartościowego białka. Ich eliminacja wymaga wdrożenia zamienników (dobrze zbilansowana dieta). Naturalne z nich to:
- Chude mięso (kurczak, indyk),
- Ryby (tuńczyk, łosoś),
- Soczewica, ciecierzyca, fasola,
- Produkty mleczne,
- Orzechy,
- Produkty pełnoziarniste.
Uczulenie a szczepienia
Przy uczuleniu na białka jaja, należy uważać na szczepionki. Głównie na:
- MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce),
- Szczepionce na grypę,
- Żółtej febrze.
Wirusy produkowane są w fibroblastach zarodków kurzych. Dlatego możliwa jest w szczepieniach śladowa ilość białek jaja. Lekarze wskazują, że ryzyko reakcji alergicznych po szczepieniach jest znikome. Badania wykazały, że szczepienia nawet dla Pacjentów z silnym uczuleniem, są bezpieczne. Szczepienia chronią przed ciężkim przebiegiem i poważnymi powikłaniami wielu chorób (o czym nie wolno zapominać).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak wygląda wysypka?
Najczęściej to pokrzywka (bąble o silnik świądzie, wypukłe i nieregularne). Czasami zmiany atopowe.
- Kogo najczęściej dotyka?
Najczęściej dzieci (3 – 15 lat). Diagnozowana jest też u dorosłych.
- Kiedy do lekarza?
Podczas zaobserwowania pierwszych objawów. Należy pamiętać, że silna alergia wywołuje bezpośrednie zagrożenie.
- Po jakim czasie wychodzi alergia?
Najczęściej 1-2 godziny od zjedzenia. Mogą wystąpić do dwóch dni.
Bibliografia:
- Zaręba, W., & Rybak, M. (2013). Alergia pokarmowa – diagnostyka i leczenie. Wydawnictwo Medyczne TERMEDIA,
- World Health Organization. (2018). Allergies to egg proteins: WHO recommendations and guidelines,
- Ślusarczyk, A. (2017). Alergie pokarmowe – diagnostyka, terapia, zapobieganie. Wydawnictwo PZWL.
