Popularna “choroba brudnych rąk” to grypa jelitowa. Szczególnie groźna dla dzieci i seniorów. Niewłaściwe leczona, szybko wywołać może odwodnienie. Powszechnie występująca infekcja przewodu pokarmowego całkowicie uniemożliwia codzienne funkcjonowanie.
Charakterystyka dolegliwości
Jelitówka to zapalenie żołądka i jelit. Wirusy ją wywołujące są wyjątkowo odporne na środki czystości. Mają zdolność przetrwania na przedmiotach nawet do kilku dni. Dlatego cechuje się wysoką zaraźliwością w zbiorowiskach ludzkich (żłobki, przedszkola, szkoły, miejsca pracy). Choroba ma charakter samoograniczający.
Etiologia
Grypę żołądkową wywołują wirusy (bardzo rzadko bakterie czy pasożyty). Wyróżnia się:
- Norowirusy (najczęstsza przyczyna). Szczyt zachorowań odnotowuje się zimą, ale występuje przez cały rok,
- Astrowirusy (wywołuje łagodne objawy),
- Rotawirusy (najczęściej występują u małych dzieci),
- Adenowirusy jelitowe (wywołują długo trwające biegunki).
Bakterie mogące wywołać chorobę to:
- Salmonella,
- E.coli,
- Campylobacter.
Drogi zakażenia
Grypą jelitową zarażamy się drogą:
- Fekalno – oralną (wirusy w kale),
- Bezpośredniego kontaktu (sprzątanie wymiocin, zmiana pieluchy),
- Spożycie skażonej żywności czy wody (wirusy potrafią przetrwać w owocach, warzywach, wodzie),
- Dotyku skażonych przedmiotów (klamki, telefon, zabawki).
Okres inkubacji
Wirusy grypy jelitowej namnażają się błyskawicznie. Dodatkowo wystarczy niewielka ilość wirusów do rozwoju pełnej infekcji. Okres inkubacji wynosi:
- 12-48 godzin (przy norowirusach),
- 1-3 dni (przy rotawirusach),
- 3-10 dni (przy adenowirusach).
Charakterystyczne objawy
Jelitówka wywołuje:
- Wodnistą biegunkę,
- Nudności,
- Wymioty,
- Brak apetytu,
- Ból brzucha,
- Gorączkę,
- Dreszcze,
- Bóle mięśniowe,
- Ogólne osłabienie.
Objawy pojawiają się nagle. Natężenie zależy od wieku, ogólnego stanu zdrowia czy rodzaju wirusa. Objawy są zazwyczaj ostre ale krótkotrwałe. Wirusy najczęściej ustępują po 3 dniach. Pełna rekonwalescencja wynosi około 7 dni.
Jak długo zarażamy?
Zaraźliwość związana jest z przyczyną. Liczy się także etap choroby Pacjenta. Lekarze wskazują, że zarażamy już 2 dni przed pierwszymi objawami. Wirus zaczyna być w tym czasie już wydalany z organizmu.
Największa zaraźliwość występuje przy objawach (wymiotach i biegunkach).
Po ustąpieniu objawów zarażamy:
- 48 godzin (jeśli chorobę wywołały norowirusy),
- 7-10 dni (jeśli było zakażenie rotawirusami).
Dzieci i osoby z obniżoną odpornością wydalają wirusa dłużej.
Leczenie
Leczenie jelitówki to minimalizowanie jej objawów. Unikać należy spożycia:
- Ciężkostrawnych potraw,
- Nabiału,
- Słodyczy,
- Kawy,
- Alkoholu.
Najlepsza dieta to banany, sucharki, ryż czy gotowana marchewka.
Wdrażane są leki przeciwbiegunkowe, np. Loperamid. Przy gorączce czy bólu stosuje się paracetamol. Lekarze wskazują na konieczność przyjmowania probiotyków (skracają biegunkę, pomagają w odbudowie flory bakteryjnej).
Zalecana jest duża ilość odpoczynku.
Rola nawodnienia
Najważniejsze w procesie leczenia jest nawodnienie. Należy pić często, a mało. Najlepszy będzie rumianek lub woda z elektrolitami z apteki. Dostępne są także doustne płyny nawadniające (ORS). Warto zadbać o temperaturę płynów. Unikać należy picia zimnego (najlepiej letnie bądź ciepłe). To dodatkowo pomoże rozluźnić napięty żołądek.
Pierwsze sygnały odwodnienia to:
- Suchość w ustach i gardle,
- Ciemny kolor moczu,
- Rzadkie oddawanie moczu,
- Ból głowy,
- Sucha skóra,
- Pragnienie
W skrajnych przypadkach występują omdlenia albo brak mikcji.
Higiena i profilaktyka
Unikanie grypy jelitowej opiera się na wysokiej higienie. Częste mycie rąk (dokładne, przez 20 sekund, z użyciem mydła), nie wykładanie rąk do buzi, unikanie dotykania przedmiotów, zmniejszy ryzyko zakażenia. Warto stosować środki do dezynfekcji na bazie alkoholu.
Dostępne są szczepienia przeciwko rotawirusom. Są zalecane szczególnie dla dzieci. Podawana doustnie od 6 tygodnia życia. Nie daje 100% ochrony, ale chroni dzieci przed ciężkim przebiegiem. Dla dorosłych nie jest dostępne żadne szczepienie przeciwko grypie jelitowej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jelitówka może trwać 1 dzień?
Tak, szczególnie przy zakażeniu norawirusami.
- Czy jest szansa żeby się nie zarazić?
Tak, ale szanse są małe. Zwłaszcza, gdy choruje domownik, kolega z klasy czy pracy.
- Czy jest groźna?
Tak, jeśli jest nieleczona objawowo. Chodzi o odwodnienie.
- Jak wygląda ciężki przebieg?
Wysoka gorączka, nieustające wymioty, silna biegunka. Problem z przyjęciem płynów.
Bibliografia
- Panasiuk A., Choroby infekcyjne przewodu pokarmowego, Warszawa 2018,
- World Health Organization (WHO), Rotavirus vaccines: WHO position paper, Geneva: WHO,
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), Prevention of norovirus infection in schools and childcare facilities, 2013
