Stan zapalny, infekcja, może rozwijać się w różnych częściach ciała. Powiększone węzły chłonne to jasny sygnał o problemie w danej lokalizacji. Niepokojące są zmiany powyżej 1 cm. To twory komunikacyjne, występujące licznie w całym organizmie. Poznaj najważniejsze informacje.
Rola węzłów chłonnych
Główną rolą jest komunikacja z naczyniami limfatycznymi. Węzły znajdują się w strategicznych miejscach, tj. na szyi, pachach, pachwinach, śródpiersiu czy w jamie brzusznej. Tworzą system limfatyczny. Głównie drenują płyn tkankowy. Dokonują jego filtracji korzystając z wewnętrznych struktur. Dzięki temu zatrzymują antygeny.
W swojej strukturze posiadają wszelkie rodzaje białych ciałek krwi (limfocyty B i T, plazmocyty czy makrofagi). Dlatego uruchamiają odpowiedź odpornościową.
Dodatkowo są miejscem limfopoezy powstawania wyspecjalizowanych populacji komórek limfatycznych).
Rodzaje powiększenia węzłów chłonnych
Powiększenie łatwo wyczuć pod skórą przez organoleptycznie badanie. Jest to niewielkie zgrubienie. Czasami jest to widoczne gołym okiem. Wyróżnia się powiększenie:
- Miejscowe (wśród jednej grupy węzłów),
- Uogólnione (powiększenie w wielu miejscach na ciele)
Ze względu na przyczynę:
- Zapalne (przez wirusy, bakterie),
- Nowotworowe,
- Autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty, RZS),
- Polekowe (przez leki albo szczepienia).
Ze względu na czas:
- Ostre (do 2 tygodni),
- Przewlekłe (wiele tygodni/miesięcy).
Jak odróżnić zapalenie od nowotworu?
Przy zapaleniu najczęściej obserwuję się bolesność przy dotyku. Węzły są miękkie, sprężyste. Dodatkowo pod palcami łatwo je się “przesuwa”. Skóra przy zmianach jest ciepła, lekko zaczerwieniona. Samoistnie zmniejszają się w przeciągu 1-3 tygodni.
Guzy nowotworowe mogą występować przy białaczce, chłoniaku. Są najczęściej bezbolesne. Twarde i nieruchome. Rosną powoli, jednak stale. Nie ma innych objawów infekcyjnych.
Najczęściej występujące przyczyny
Aż 60% przypadków wywołuje zakażenie – bakteryjne (gronkowcem, paciorkowcem, gruźlicą, błonicą). Czasami wywoływane są przez zakażenia wirusowe, tj przez:
- Ospę wietrzną,
- VZV (półpaśca),
- Odrę,
- Różyczkę,
- EBC (mononukleozę zakaźną),
- HIV,
- HSV,
- Cytomegalię.
Czasami przyczyną mogą być pierwotniaki. Najczęściej jest to toksoplazmoza. Wskazuje się na choroby autoimmunologiczne, uczulenie na leki.
Objawy towarzyszące
Opuchnięte węzły chłonne to nie jedyny objaw. Dodatkowo pojawia się:
- Angina,
- Dolegliwości stomatologiczne,
- Gorączka,
- Katar,
- Ból gardła,
- Nocne poty,
- Utrata masy ciała (bez dodatkowych ćwiczeń czy diety),
- Przewlekłe osłabienie.
Diagnostyka medyczna
Bolący węzeł chłonny wymaga diagnostyki. Wykrywana jest choroba podstawowa. Ważna jest lokalizacja i konsystencja. Jeśli miejscowe – często stan zapalny. Jeśli uogólnione powiększenie, na całym ciele, często nowotwór. Twarde węzły mogą świadczyć o przerzutach, chłoniaku, białaczce limfocytowej. Miękkie węzły to znak gruźlicy, ostrego zapalenia czy błonicy.
Wykonuje się badania obrazowe. Należy do nich USG węzłów chłonnych. Pokazuje strukturę węzła, jego unaczynienie.
Niekiedy badania histologiczne. Podstawą jest morfologia krwi, badanie ogólne moczu. Nieprawidłowe wyniki skłaniają do oznaczenia wskaźników zapalnych (OB, CRP), prób wątrobowych (ALT, AST). Przeprowadzane są testy wirusowe na HIV, mononukleozę zakaźną. To szybka metoda na wykluczenie tych przyczyn.
Leczenie
Leczenie zależne jest od przyczyny. Przy stanach zapalnych ważne jest nawodnienie i odpoczynek. Wdrażane są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Przy zakażeniach bakteryjnych niezbędna jest antybiotykoterapia. Jeśli przyczyną są nowotwory, stosowana jest chemioterapia, radioterapia czy immunoterapia. Jeśli powiększenie wywołuję choroba przewlekła (podstawowa), lekarze skupiają się na jej leczeniu. Dlatego w niektórych przypadkach leczenie jest złożone i wieloetapowe.
Kiedy do lekarza?
Wykrycie powiększonego węzła chłonnego zawsze wymaga konsultacji. Obowiązkowo do lekarza zgłosić należy się, gdy węzeł nie znika po 2-3 tygodniach. Dodatkowo rośnie, staje się bardziej bolesny i twardy. Ważne są też objawy dodatkowe – gorączka, nocne poty, chudnięcie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy powiększanie jest groźne?
Niekiedy może być objawem nowotworu. Wówczas może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia.
- Czy minie samoistnie?
Tak, jeśli jest wynikiem infekcji wirusowej. Inaczej wymaga leczenia.
- Jak sobie pomóc?
Należy unikać stresu. Zadbać o odpoczynek i właściwą ilość nawodnienia.
- Jak długo odczuwa się ból?
Najczęściej węzły chłonne są tkliwe przez około 2-3 tygodnie.
Bibliografia
- Rechberger, T. (2015). Choroby układu limfatycznego. Diagnostyka i leczenie. Lublin: Wydawnictwo UMCS.,
- World Health Organization (WHO). (2016). Lymphatic Filariasis: A Handbook for Nurses and Midwives. Geneva: World Health Organization.,
- Czerny, W., & Górski, W. (2010). Choroby wewnętrzne (tom 2). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
