Spekulacje budzi zakażenie wirusem HIV. To poważna dolegliwość, latami mogąca nie dawać objawów. Nieleczone zakażenie prowadzi do zgonu albo ciężkich powikłań. Kontakty seksualne nie stanowią jedynej drogi zakażenia.
Charakterystyka wirusa
Human Immunodeficiency Virus (HIV) – ludzki wirus niedoboru odporności, z rodziny retrowirusów. Atakuje głównie białe krwinki (monocyty, makrofagi, limfocyty T, CD4).
Nie wywołuje charakterystycznych objawów. Ma charakter postępujący. Pierwotny rezerwuar stanowiły małpy afrykańskie. Pierwsze zakażenie miało miejsce ok. 100 lat temu. W 70. XX wieku ludność zaczęła migrować, przez co wirus przedostał się także do Europy i Ameryki.
Wiele lat choroba może przybrać utajoną postać. HIV uniemożliwia oddanie narządów do przeszczepu czy krwi w punktach krwiodawstwa. Każdy wykryty przypadek HIV, medyk ma obowiązek zgłosić do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
HIV a AIDS
Acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) to nabyty zespół niedoboru odporności. Nieleczony HIV to etiologia tego przypadku.
Nie każdy zakażony HIV, choruje na AIDS. Jednak każdy Pacjent z AIDS choruje na HIV.
Po ok. 10 latach od zakażenia, bez leczenia, wykrywany jest AIDS.
Drogi zakażenia
Wyróżnia się 3 drogi:
- Seksualną – bez zabezpieczenia prezerwatywą. Wirus przenoszony przez spermę, preejakulat, a także wydzielinę pochwy (najczęstsza droga zakażenia),
- Krwiopochodną (używania tych samych igieł, strzykawek, przekłuwania skóry przy tatuażach, akupunkturze). Bezpośredni kontakt z zakażoną krwią przy ranach, skaleczeniach,
- Wertykalną – zakażona matka przekazuje wirus dziecku (ciąża, poród, karmienie piersią).
Ryzyko zakażenia wzrasta przy zmianie partnera seksualnego, rzeżączce, chlamydiozie, piciu alkoholu, narkotykach, środkach psychoaktywnych.
Mity dotyczące zakażenia
HIV nie jest przenoszony:
- Używaniem tych samych sztućców i talerzy,
- Ukąszenie komara,
- Dotyk i pocałunek,
- Podczas korzystania z tej samej toalety,
- Kasłaniem, kichnięciem,
- Przez pot, łzy, ślinę, mocz, kał.
Stadia zakażenia HIV
Wirus namnaża się i wyniszcza układ odpornościowy. Z czasem całkowicie zanika ochrona przed chorobami. Wyróżnia się 4 stadia:
- Pierwotne (ostre zakażenie). Pojawia się około 3 tyg. od zakażenia. Objawy mylone są z grypą, tj. gorączka, ból gardła, wysypka,
- Bezobjawowe (utajone). Może trwać 8-10 lat. Ilość limfocytów CD4 sukcesywnie spada,
- Objawowe (przewlekłe, postępujące). Występuje utrata masy ciała, zmęczenie, nocne poty,
- AIDS, tj. ciężkie uszkodzenie odporności. Bez leczenia stadium zagraża życiu.
Punkty Konsultacyjno – Diagnostyczne (PKD)
Dostępne są testy wykrywające HIV (odkryte w 1985 roku).
Warto regularnie wykonywać nieinwazyjne badania przesiewowe. Krew do wykonania pobierana zostaje z żyły łokciowej albo z opuszki palca. Nie ma wymogu bycia na czczo.
W PKD wykonasz test:
- Bezpłatnie,
- Anonimowo,
- Bez skierowania
Do kontaktu pozostaje wykwalifikowany doradca pomagający ustalić ryzyko zakażenia.
Leczenie
Przy zdiagnozowanych przypadkach leczenie ukierunkowane jest na hakowanie rozwoju. Wdrażane leki mają zapobiegać pojawieniu się AIDS. Leki antyretrowirusowe (ARV) pozwalają na skuteczne leczenie. Ich stosowanie umożliwia prowadzenie bezpiecznego życia seksualnego. Lekarze wskazują, że u Pacjenta, u którego przez 6 miesięcy liczba kopii wirusa we krwi (wiremia) utrzymuje się na niewykrywalnym poziomie, HIV nie jest przenoszony. Działa zasada N=N (Niewykrywalny = Niezarażalny). W praktyce życie Pacjentów z HIV nie odbiega od życia zdrowych osób.
Profilaktyka
Nauka nie wyodrębniła szczepionki dedykowanej dla tych chorób. Po ryzyku zakażenia (gwałt, ukłucie skażoną igłą), należy bezzwłocznie udać się do placówki medycznej. Wczesne, szybkie podanie leków ARV zmniejsza ryzyko zakażenia (do 48 godzin).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy HIV zagraża życiu?
Tak, ale dzisiejsza medycyna pozwala znacząco ograniczyć postęp choroby i objawy.
- Ile żyje się z HIV?
Dzięki skutecznemu leczeniu, Pacjenci z HIV mogą żyć wiele lat. Ich długość życia może być zbliżona do typowej, średniej długości życia osób bez wirusa.
- Kto najczęściej choruje?
Osoby uprawiające ryzykowne zachowania seksualne oraz przez kontakt z zakażoną krwią.
- Czy zarażę się przez ślinę?
HIV nie przenosi się przez ślinę (tylko przez krew, nasienie, wydzielinę pochwy lub mleko matki).
Bibliografia
- Błędowski, P., & Szweda, E. (2020). Zakażenie HIV. Patogeneza, diagnostyka, leczenie. Wydawnictwo Medyczne,
- Kasperska, A., & Andrzejewska, J. (2015). Psychospołeczne aspekty życia z HIV w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Medycznego,
- World Health Organization. (2021). Consolidated Guidelines on HIV Prevention, Diagnosis, Treatment and Care for Key Populations. WHO.
