W organizmie dla zachowania dobrego zdrowia, kluczowe jest właściwe stężenie potasu. Pierwiastek odpowiada za gospodarkę wodno – elektrolitową. Dodatkowo reguluję ciśnienie osmotyczne komórek, aktywuję do pracy wiele enzymów. Przy nadmiarze potasu mówimy o hiperkaliemii. Poznaj najważniejsze informacje.
Czy jest hiperkaliemia? Jaki jest prawidłowy poziom?
Norma potasu uznawana jest do 5,5 mmol/l. O hiperkaliemii mówimy przy stężeniu potasu wyższym, niż podana wartość.
Jeśli poziom potasu jest pomiędzy 5,6 a 6,5 mmol/L, to stadium łagodne. Przy wartościach od 6,6 do 7,5 mmol/L, mówimy o umiarkowanej hipoglikemii.
Jeśli stężenie potasu przekracza 7,5 mmol/L – mówimy o ciężkiej hiperkaliemii.
Przyczyny nadmiaru potasu
Zjawisko może wynikać z upośledzenia wydalania potasu (nieprawidłowa praca nerek). Pierwiastek wydalany jest z organizmu głównie przez mocz. Podłożem jest ostra/ przewlekła niewydolność nerek. Ponadto jako przyczyny wskazuje się:
- Niedobór aldosteronu,
- Nadmierna podaż potasu (w przyjmowanych suplementach),
- Zespół rozpadu nowotworu,
- Sepsę,
- Neuropatię wegetatywną,
- Zablokowanie receptora adrenergicznego,
- Hipertermię złośliwą,
- Kwasicę nieoddechową.
Leki podwyższające potas
Wysoki potas wynikać może z przyjmowanych leków. To środki, które upośledzają wydalanie potasu (przez filtrację nerek). Najczęściej dotyczy to osób przewlekle cierpiących na choroby nerek. Typowe leki o takim działaniu to np. inhibitory konwertazy angiotensyny. Wskazywane są blokery receptora aldosteronowego.
Objawy nadmiaru potasu
Wysoki potas w surowicy, może wywoływać:
- Bóle mięśniowe,
- Zaburzenia rytmu serca (bradykardia, migotanie komór),
- Spadkiem objętości wyrzutowej serca,
- Zmianami w zapisie EKG (np. poszerzenie zespołów QRS),
- Osłabieniem/ porażeniem mięśni szkieletowych,
- Splątaniem,
- Osłabieniem odruchów ścięgnistych (np. odruchu kolanowego),
- Zaburzeniami czucia (mrowienie, drętwienie, gorąco, zimno).
Jeśli potas narasta w organizmie powoli, może nie wywoływać objawów. To szczególnie niebezpieczne, ponieważ nadmiar pierwiastka może wywoływać ciche spustoszenie w organizmie.
Kiedy wynik jest fałszywie dodatni?
Może okazać się, że przy badaniu z krwi, wynik jest błędnie dodatni. Wynika to z błędu przy pobieraniu krwi (przy zaciśniętej stazie bądź przy intensywnym, naprzemiennym zaciskaniu i rozluźnianiu dłoni). Pojawić się może regionalna kwasica, uwalnianie potasu z komórek. Dlatego wynik może wyjść fałszywie dodatni.
Diagnostyka omawianej przypadłości
Konieczne jest oznaczenie stężenia potasu. Pobierana jest próbka krwi, która przekazywana jest do badań. Błędny wynik zawsze wymaga całościowej, kompleksowej oceny specjalisty.
Przeprowadzany jest wywiad. Pacjenci wskazują, jakie suplementy diety, leki, preparaty ziołowe przyjmują.
Pomocniczo wykonywane są badania czynności nerek.
Leczenie hiperkaliemii – jak obniżyć potas?
Konieczne jest stałe monitorowanie EKG, czynności życiowych (gdy stężenie przekracza 6,3 mmol/L). Przy zaburzeniach rytmu serca, podawany jest chlorek wapnia, glukoza, insulina czy glukonolaktobionian wapnia.
Nadmiar potasu usuwa wdrożenie diuretyków pętlowych. Lekarze wskazują, że stosowane są specjalne preparaty wiążące potas w żołądku.
Przy zaawansowanych objawach, problemy z pracą nerek, niezbędne są hemodializy. Ocena procesu leczenia zawsze zależy od indywidualnego stanu Pacjenta.
Dieta przy wysokim potasie
Objawy nadmiaru potasu wymagają wprowadzenia właściwej diety. Źródłem potasu są:
- Ziemniaki,
- Pomidory,
- Suszone owoce,
- Kakao,
- Czekolada,
- Orzechy,
- Produkty mięsne,
- Produkty zbożowe
Za rekomendowaną ilości potasu (na dobę), dla osoby dorosłej, uważa się 3500 mg/dobę. Jeśli zdiagnozowana jest hiperkaliemia, warto znacząco ograniczyć spożycie tych produktów.
Kiedy do lekarza?
Podwyższone stężenie potasu zawsze wymaga konsultacji. Zbyt duże ilości pierwiastka w organizmie, zwłaszcza, gdy utrzymują się długo, mogą wywołać groźne, trwałe następstwa zdrowotne.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Tak, zwłaszcza, przy zaburzeniach serca. Ocena jest indywidualna (dla każdego Pacjenta).
- Czy minie samoistnie?
Łagodna hiperkaliemii może minąć (przy zmianie diety). Leczenia zawsze wymagają zaawansowane przypadki, choroby nerek wywołujące problem.
- Kogo spotyka najczęściej?
Najczęściej chorują cukrzycy, osoby z niewydolnością nerek, seniorzy z chorobami współistniejącymi.
- Ile trwa leczenie?
Zależy to od przyczyny. Zazwyczaj kilku dni – kilka tygodni.
Bibliografia
- Palmer, B. F. (2004). Managing Hyperkalemia Caused by Inhibitors of the Renin–Angiotensin–Aldosterone System. New England Journal of Medicine, 351(6), 585–592.,
- Collins, A. J., Pitt, B., Reaven, N., i wsp. (2019). Hyperkalemia: pathophysiology, risk factors and consequences. Nephrology Dialysis Transplantation, 34(Suppl. 3), iii2–iii11.,
- Humphrey, T., Davids, M. R., Chothia, M.-Y., i wsp. (2022). How common is hyperkalaemia? A systematic review and meta-analysis of the prevalence and incidence of hyperkalaemia reported in observational studies. Clinical Kidney Journal, 15(4), 727–737.
