September 3, 2026

Dobrowolne powstrzymywanie się od jedzenia to głodówka lecznicza. Możliwa do stosowania w różnym czasie. 

Przed rozpoczęciem należy ocenić ogólny stan zdrowia. Wykonać należy kontrolę masy ciała, ciśnienia tętniczego. Głodówki nigdy nie wolno stosować jako zamiennika leczenia, jakie wskazał lekarz. Poznaj rekomendacje WHO dotyczące tego zagadnienia.

Rodzaje głodówek leczniczych 

Wyróżniamy 4 typy: 

• Głodówka jednodniowa (jeden pełny dzień bez jedzenia),
• Głodówka 48h,
• Głodówka 3- dniowa, 
• Głodówka wodna (spożywana jest tylko woda, bez innych, dodatkowych kalorii),
• Głodówka częściowa (ogranicza się kalorie, jednak nie eliminuje się jedzenia całkowicie),

Rozróżnić należy, że post przerywany nie jest tym samym, co głodówka lecznicza. 

Co mówią badania?

WHO wskazuję, że do tej pory nie przeprowadzono badań, które jednoznacznie wykazały, że głodówka leczy np. nowotwory, cukrzycę, choroby autoimmunologiczne. Można jednak wskazać (po analizie wyników różnych badań), że różne formy głodówki mogą:

• Obniżać ciśnienie tętnicze krwi, 
• Poprawiać parametry metaboliczne (lipidowe), 
• Uwrażliwiać organizm na insulinę, 
• Pomagać w redukcji wagi.

Potencjalnie możliwe efekty

Po kilku/ kilkunastu godzinach bez jedzenia, wyczerpują się zapasy glikogenu w organizmie. Dlatego organizm zaczyna zwiększać wykorzystywanie kwasów tłuszczowych. Dochodzi do produkcji ciał ketonowych. Zostają one wykorzystywane przez mózg i inne tkanki jako paliwo. 

Możliwe efekty to oczyszczanie organizmu z toksyn, proces tzw. autofagii. Niektóre badania wykazują, że głodówka korzystnie wpływa na poziom trójglicerydów czy glukozy. 

Kiedy nie stosować głodówki? Główne przeciwwskazania 

WHO nie zaleca głodówki terapeutycznej, jako standardowej, pierwszej metody leczenia/ profilaktyki. Główną uwagę, w pierwszej kolejności, poświęcić należy na: 

• Utrzymaniu prawidłowej masy ciała,
• Właściwie zbilansowanej diecie, 
• Ograniczeniu cukrów prostych, nadmiaru soli, tłuszczy nasyconych,
• Wprowadzaniu dużej ilości warzyw, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych,
• Właściwym nawodnieniu (około 2,5 – 3 litrów).

Przeciwwskazaniem do stosowania głodówki, jest ciąża, karmienie piersią. Nie zalecana dla diabetyków, osób starszych, Pacjentów niedożywionych, po niedawnej hospitalizacji, operacji, poważnym zabiegu medycznym. Szczególną ostrożność muszą zachować osoby z chorobami przewlekłymi (serca, nerek, wątroby). Zabroniona dla dzieci, osób w okresie dojrzewania. Szczególną uwagę muszą zachować diabetycy (zwłaszcza, gdy zażywają insulinę, czy leki mogące wywołać hipoglikemię). 

Ryzyko i skutki uboczne 

Największe ryzyko skutków ubocznych występuje, przy głodówce trwającej więcej niż 24 – 48 h. Pojawić mogą się:

• Zawroty głowy,
• Zmęczenie, senność,
• Uczucie zimna, 
• Rozdrażnienie (obniżenie nastroju), 
• Zaparcia/ biegunka, 
• Nieprzyjemny zapach z ust (wywołany ketozą),
• Spadek ciśnienia tętniczego (zwłaszcza przy zmianie pozycji),
• Brak koncentracji 

Niestety głodówka może wywołać również poważniejsze objawy. Jednym z najczęstszych jest odwodnienie/ zaburzenia elektrolitowe. Lekarze wskazują na hiperglikemię (zbyt mało cukru we krwi), oraz napady dny moczanowej (wzrasta stężenie kwasu moczowego). 

Jak bezpiecznie wejść i wyjść z głodówki?

Głodówka wymaga właściwego przygotowania. Przed rozpoczęciem, należy bardzo dobrze nawodnić organizm. Przygotowania powinny trwać najmniej 5 dni. Należy unikać także intensywnego wysiłku fizycznego czy spożywania alkoholu (który odwadniania, zaburza gospodarkę elektrolitową). Po głodówce, należy stopniowo powracać do normalnych posiłków. Pierwsza żywność powinna być lekkostrawna. Należy jeść małe porcje. Idealny będzie jogurt naturalny, gotowane warzywa, ryż, owsianka. Porcje jedzenia zwiększa się stopniowo, co 1-2 dni. Nie można od razu powrócić do pełnych porcji i wielu posiłków na dzień. 

Kiedy do lekarza?

Głodówka lecznicza zawsze powinna być kontrolowana przez lekarza. To wprowadzenie organizmu w stan, który wymaga ciągłej kontroli. Pozwala to na zmniejszenie ryzyka skutków ubocznych czy powikłań. Koniecznie do lekarza należy zgłosić się, gdy wystąpi:

• Ból w klatce piersiowej,
• Omdlenia,
• Zawroty głowy,
• Zaburzenia rytmu serca (kołatanie), 
• Drgawki,
• Wymioty. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy głodówka lecznicza jest bezpieczna? 

Nie dla każdego – zależy od wieku, stanu zdrowia, czasu trwania. Zawsze pod kontrolą lekarza.

2. Komu może zaszkodzić?

Dzieciom, kobietom w ciąży, cukrzykom. Pacjentom z chorobami nerek, serca czy wątroby. 

3. Czy można pić wodę?

Tak, należy regularnie dbać o nawodnienie organizmu. Picie jest konieczne. 

4. Czy może zastąpić leczenie farmakologiczne?

Nie, głodówka nigdy nie może być alternatywą dla leczenia farmakologicznego.

Bibliografia

1. Wilhelmi de Toledo, F., Buchinger, A., Burggrabe, H., i wsp. (2013). Fasting therapy – an expert panel update of the 2002 consensus guidelines. Forschende Komplementärmedizin, 20(6), 434–443.,
2. Anton, S. D., Moehl, K., Donahoo, W. T., i wsp. (2018). Flipping the Metabolic Switch: Understanding and Applying the Health Benefits of Fasting. Obesity, 26(2), 254–268.,
3. Ferro, Y., Maurotti, S., Tarsitano, M. G., i wsp. (2023). Therapeutic Fasting in Reducing Chemotherapy Side Effects in Cancer Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 15(12), 2666.