Nieprzyjemne drżenie ciała – określane jest drgawkami. Wyróżniamy różne podłoża problemu. Niekiedy objawy wymagają natychmiastowej pomocy specjalistów. Stanowią najczęstszy objaw epilepsji. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka
Co to drgawki? To mimowolne skurcze mięśni. Uwidaczniają się przy nieprawidłowych wyładowaniach elektrycznych w mózgu. Obserwuje się je jako uogólnione, albo poszczególnych partiach. To objaw (nie samoistna choroba). Cechą charakterystyczną jest nagły początek, niespodziewany, bez kontroli. Pacjenci mówią, że nie są do powstrzymania. Drgawki mogą występować w różnym nasileniu (od drobnych skurczy mięśni, aż po silne, uporczywe). Napady trwają kilku sekund, a najdłuższe kilka minut.
Rodzaje drgawek
Wyróżnić można drgawki:
- Uogólnione (drgawki toniczno – kloniczne). Najpierw utrata świadomości, a potem drgawki, na całym ciele,
- Częściowe, tzw. ogniskowe (bez utraty świadomości, dotykają wybraną część ciała),
- Toniczne (z nadmiernym napięciem mięśni),
- Kloniczne (niekontrolowane skurcze mięśni). Pacjenci wykonują dziwne ruchy,
- Miokloniczne (krótkie skurcze mięśniowe, tzw. zrywy).
Przyczyny występowania
Przyczyną drgawek jest często padaczka (epilepsja), jednak nie zawsze. Za potencjalne uznaje się:
- Udar mózgu,
- Gorączkę,
- Choroby nowotworowe,
- Ostre zatrucie lekami,
- Sepsę (posocznicę),
- Obniżony poziom glukozy, sodu, wapnia,
- Nagłe odstawienie alkoholu,
- Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego,
- Deprywację snu,
- Uwarunkowania genetyczne (padaczka),
- Urazy głowy,
- Zatrucie substancjami chemicznymi,
- Choroby układu nerwowego
Objawy towarzyszące
Dolegliwość może pojawiać się podczas snu, albo tuż przed zaśnięciem. Są to tzw. zrywy. Jeśli występują przy epilepsji, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia. Mogą obniżać poziom tlenu we krwi, prowadząc nawet do zgonu.
Wystąpić mogą:
- Zaburzenia świadomości,
- Lęk, niepokój,
- Zaburzenia widzenia (tzw. mroczki),
- Szczękościsk,
- Sinica,
- Oddanie moczu lub stolca,
- Ślinotok,
- Piana z ust,
- Trudności z mówieniem,
- Dezorientacja, splątanie.
Drgawki gorączkowe u dzieci
Szczególnym rodzajem są drgawki od gorączki, pojawiające się u dzieci. Najczęściej między 6 mc., a 5 rokiem życia. Dotykają aż 4% dzieci w tym wieku. Przyczyną jest nagły wzrost temperatury (powyżej 38°C). Nie są związane z chorobą. Mogą być jednorazowe (proste) albo nawracające (złożone). Aż 10-20% dzieci, które cierpią na tą dolegliwość, ma obciążenie genetyczne. Badania wskazują, że u 1-2% takich dzieci, w przyszłości rozwinie się padaczka.
Diagnostyka laboratoryjna
Podstawą jest badanie przedmiotowe i podmiotowe. Oceniany jest stan neurologiczny. Wskazane są badania krwi, takie jak:
- Elektrolity,
- Glukoza,
- OB, CRP (parametry zapalne).
Wśród niezbędnych są badania obrazowe, tj. kontrola płynu mózgowo – rdzeniowego. Czasami wykonywane jest badanie ośrodkowego układu nerwowego.
Przy podejrzeniu epilepsji zalecane jest badanie elektroencefalograficzne (EEG).
Specjalistyczne badania
Lekarze niekiedy zlecają rezonans magnetyczny mózgu (MRI). Wykrywa guzy, wady rozwojowe czy zmiany pourazowe.
Przy podejrzeniu zatrucia wykonuje się badania toksykologiczne. Czasami wskazany jest tomograf komputerowy (CT). Najczęściej wykonywana po urazie głowy.
Pierwsza pomoc
Nie wykryto skutecznej metody leczenia drgawek. Dlatego warto znać zasady pierwszej pomocy. Należy usunąć z otoczenia niebezpieczne przedmioty (szkło, ostre krawędzie). Pod głowę chorego należy włożyć miękki przedmiot, np. poduszkę. Może być to również odzież, np. kurtka. Osoba z drgawkami powinna leżeć na boku. To bezpieczna pozycja, chroniąca przed zachłyśnięciem. Wszystkie ciasne elementy wokół szyi, muszą zostać poluzowane. Osoba musi znajdować się pod stałą opieką i kontrolą, aż do ustąpienia drgawek.
Kiedy do lekarza?
Zawsze należy skorzystać z pomocy medycznej, gdy drgawki utrzymują się dłużej, niż 5 minut. Nawracają, bez odzyskania świadomości. Pojawimy się po urazach mechanicznych głowy. Wystąpiły nagle, bez wcześniejszych oznak i wyraźnej przyczyny.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Co znaczą drgawki u seniora?
Najczęściej wskazują na chorobę mózgu (udar, guz). Może być to działanie uboczne leków albo niedotlenienie mózgu.
- Dreszcze a drgawki?
Dreszcze najczęściej towarzyszą infekcji i gorączce. Drgawki powodują utratę kontroli (nad całym ciałem).
- Czy stres wywołuje drgawki?
Stres może nasilić objawy padaczki. Sam nie jest bezpośrednią przyczyną.
- Jakie są powikłania?
Głównie urazu fizyczne, tj. upadki, złamania. Dodatkowo zachłyśnięcie się śliną czy wymiotami.
Bibliografia
- Jędrzejczak J., Majkowska-Zwolińska B., Ryglewicz D., Nagańska E. Recommendations of the Polish Society of Epileptology for the treatment of epileptic seizures in adults. Journal of Epileptology. 2019;27:9–16.,
- World Health Organization (WHO). Epilepsy – fact sheet. Geneva: WHO,
- Sapilak B.J. Drgawki., W: Windak A., Chlabicz S., Mastalerz-Migas A. (red.), Medycyna rodzinna. Podręcznik dla lekarzy i studentów. Poznań: Termedia; 2015:182.
