U wielu Pacjentów powstają strzelające stawy w całym ciele. Inna nazwa to krepitacja. Słyszy się dźwięki przypominające strzały, pęknięcia, podczas ruchu stawami. Często nieszkodliwe, jednak zawsze musi być skontrolowane.
Mechanizm powstania schorzenia
Dlaczego strzela w stawach? We wnętrzu stawów znajduje się płyn maziowy. Przyrównywany do smaru mechanicznego. Jego zadaniem jest amortyzacja ruchów w stawach. W nim rozpuszczają się gazy (azot, dwutlenek węgla, tlen). Jego mała ilość, nagromadzenie gazów czy urazy mechaniczne, wywołują charakterystyczne strzelanie.
Przyczyny
Jedną z przyczyn są gazy w stawach. Nagła zmiana ciśnienia w stawie wywołuje tworzenie i pękanie pęcherzyków gazowych. Dlatego słychać trzask przy zginaniu, obracaniu czy prostowaniu.
Kolejną przyczyną jest tarcie struktur stawowych (ścięgien, więzadeł, chrząstek). Elementy stawu ocierają się o siebie albo inne części anatomiczne. Najczęściej występuje w kolanach, barkach czy biodrach.
Lekarze jako przyczynę wskazują zwichnięcia/ przeciążenia. Dochodzi do przemieszczania struktur stawowych
Wskazać należy:
- Choroby zwyrodnieniowe (osteoartoza). Z biegiem czasu wywołuje zużycie chrząstki stawowej,
- Reumatoidalne zapalenie stawów (stan zapalny błony maziowej). Pojawia się uszkodzenie chrząstki i kości,
- Wady wrodzone i zmiany anatomiczne (np. nadmierna ruchomość stawów),
- Zmiany degeneracyjne związane z upływem lat.
Niedobór witamin jako przyczyna
Brak witamin wskazuje się jako przyczyna strzelania stawów. Głównie jest to witamina D. Niezbędna do wchłaniania wapnia i fosforu, determinujących zdrowie kości. Dodatkowo wpływa na funkcjonowanie mięśni. Niedobór witaminy D wywołuje osteomalacje i krzywicę (rozmiękczenie kości).
Kolejną jest witamina C. Niezbędna do syntezy kolagenu (głównego białka strukturalnego w chrząstce stawowej). Dodatkowo chroni komórki przed uszkodzeniami.
Ważna jest witamina K. Reguluje białka wiążące wapń. Odpowiada za krzepnięcie krwi. Wskazać należy też witaminy z grupy B (B6, B12, kwas foliowy).
Objawy towarzyszące
Oprócz strzelania przy ruchu stawów pojawia się:
- Ból,
- Nieruchomość / ograniczona ruchomość stawów,
- Obrzęk,
- Zaczerwienienie,
- Dyskomfort podczas ruchu,
- Lęk przed aktywnością,
- Trwałe deformacje stawów,
- Zmniejszenie ilości płynu maziowego,
- Osłabienie chrząstek,
- Zmniejszenie elastyczności tkanek stawowych.
Diagnostyka
Strzelające stawy mogą wynikać z błahych albo poważnych przyczyn. Diagnostyka musi być wieloaspektowa. Na początek badanie fizykalne. Ocena wyglądu stawów. Dotykowe badanie stawu. Ocena zakresu ruchu. Wykonuje się testy funkcjonalne (wytrzymałość mięśniową, stabilność stawu).
Kolejno zleca się właściwe badania obrazowe. Najczęściej to RTG (ocena kości i przestrzeni stawowych). Często zleca się rezonans magnetyczny (MRI). Pozwala na ocenę tkanek miękkich (ścięgien, chrząstek, więzadeł). Wykrywa zapalenie błony maziowej. Rzadko pomocna jest tomografia komputerowa (TK). Tylko w skomplikowanych przypadkach (dokładna ocena anatomii stawu).
Do istotnych badań laboratoryjnych zaliczamy:
- OB (odczyn Biernackiego),
- Czynnik reumatoidalny (RF),
- Przeciwciała anty- CCP,
- Badanie płynu stawowego (Atrocentaza),
- Morfologia krwi (ogólny stan zdrowia).
Leczenie
Na strzelające stawy stosuje się właściwe ćwiczenia. Ważna jest fizjoterapia. Pracuje się nad stabilizacją i zmniejszeniem tarcia struktur stawowych. Ważna jest też terapia manualna. Stosuje się techniki manualne. Poprawiają zakres ruchu stawów. Zmniejszają krepitację. Pomocniczo stosowane są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (leczenie objawowe).
Jeśli przyczyną są gazy w stawach, sytuacja nie wymaga leczenia.
Przy zwichnięciach, przeciążeniach, niekiedy koniecznie jest unieruchomienie stawu. Tylko w zaawansowanych przypadkach (np. endoprotezoplastyka), niezbędne jest leczenie operacyjne.
Działania profilaktyczne
Warto zredukować masę ciała. Odciąży to stawy i zmniejsza objawy bólowe. Ważna jest regularna aktywność fizyczna. Pozwala zmniejszyć ryzyko chorób zwyrodnieniowych.
Kluczowa jest wartościowa, zbilansowana dieta. Bogata w wiele witamin, poprawia stan chrząstek oraz stawów. Niezbędne są także rutynowe badania profilaktyczne, które pozwalają na szybkie, wczesne wykrycie dolegliwości.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Tak, jeśli nie jest leczone. Może być zwiastunem poważnych dolegliwości.
- Co jeść
Żywność mało przetworzoną. Bogatą w kolagen i naturalne źródła witamin.
- Kiedy do lekarza?
Kiedy dolegliwości wciąż się nasilają. Dodatkowo pojawia się ból oraz obrzęk.
- Czy jest uleczalne?
Tak, jeśli właściwe leczenie zostanie wdrożone odpowiednio wcześnie.
Bibliografia:
- Unsworth, A., Dowson, D., Wright, V. Cracking joints: A bioengineering study of cavitation in the metacarpophalangeal joint. Annals of the Rheumatic Diseases, 1971.,
- World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. Geneva, 2020,
- Szulc A. (red.) – Ortopedia i traumatologia. Warszawa: PZWL.
