September 2, 2026

Polisacharyd pochodzenia naturalnego, znany jako karagen, wzbudza wiele kontrowersji. Szeroko stosowany w branży spożywczej, kosmetycznej, farmaceutycznej. Polimer złożony z cząsteczek cukrów prostych, oznaczany jest kodem E407. W składzie kosmetyków, znajdziemy karagen jako INCI – sodium carrageenan. 

Jak wygląda pozyskiwanie?

Karagen pozyskiwany jest z czerwonych wodorostów. Najczęściej z: 

• Chrząstnicy kędzierzawej, 
• Krasnorostów 

Produkcja polega na ekstrakcji wodnej (używana jest woda słodka bądź morskiej). Roztwór, który udaje się uzyskać, kolejno zostaje zagęszczany, suszony, a na końcu mielony (uzyskuje się proszek).

Główne właściwości karagenu

Substancja (w czystej postaci) to jasnobeżowy proszek. Cechuję się morskim, lekko rybim zapachem. Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Wykazuje właściwości zagęszczające, stabilizujące. Jego użycie zapobiega rozwarstwieniu się mieszaniny. Pozwala na jednorodność. Wykazuje właściwości emulgujące, tj.  łączenie składników, które naturalnie są rozdzielone, np. woda i olej. Dodatkowo karagen jest:

• Odporny na zmiany pH,
• Stabilny termicznie,
• Naturalny (z alg morskich). 

Występowanie karagenu w żywności

Karagen w pożywieniu poprawia jego konsystencję, wilgotność. Przeciwdziała pojawieniu się kryształków lodu (w produktach mrożonych). Powszechnie występuję w: 

• Nabiale (śmietana, kefir, jogurty),
• Napojach roślinnych (mleko kokosowe, migdałowe, konopne),
• Losach,
• Sorbetach,
• Gotowych sosach / dipach, 
• Wyrobach mięsnych (pasztetach, wędlinie, kiełbasie),
• Pieczywie (ciasta, drożdżówki),
• Mleku modyfikowanym (przeznaczonym dla dzieci). 

Nasz organizm nie trawi karagenu (podobnie jak błonnika). Zostaje całkowicie wydalony z organizmu. 

Karagen w kosmetyce i farmacji 

Karagen wykorzystywany jest od 30. XX wieku. Niektóre źródła podają, że jest znany i wykorzystywany od IV- VI wieku p.n.e. Masowo karagen wykorzystywany jest od 1939 roku (II wojny światowej). 

W kosmetyce stosowany jako baza, tzw. lepiszcze. Działa antystatycznie i wiążąco. Czasami traktowany jako składnik aktywny. Działa jako emolient. Tworzy cienką, dobrze wchłanialną warstwę na skórze. Chroni przed utratą z naskórka wody. Można odnaleźć go w kremach, balsamach, odżywkach czy szamponach. 

Czy jest szkodliwy? 

Skutki uboczne karagenu, stanowią przedmiot wielu badań. Naukowcy sprawdzają wpływ polisacharydu na nasze zdrowie. Lekarze wskazują na potencjalne działanie; 

• Genotoksyczne,
• Nowotworowe,
• Insulinooporne

Niestety badania snujące takie hipotezy, przeprowadza się w warunkach zwierzęcych. Aplikowane są ogromne dawki karagenu. Wiele badań w rzeczywistości testuje poligeenan, a nie E407. Zdegradowany karagen cechuję się niską masą cząstkową. Nie został dopuszczony do spożycia. Poligeenan wykazuje działanie cytotoksyczne, prozapalne (nie karagen). 

Co ważne, karagen dodawany do żywności, nie jest trawiony. Nie wykazuje właściwości toksycznych (w dopuszczonych dawkach). Przez brak trawienia jest dla organizmu obojętny. Wśród Pacjentów wrażliwych, może wywołać: 

• Biegunkę,
• Nudności,
• Wzdęcia,
• Wymioty,
• Ból brzucha,
• Zaczerwienienie skóry,
• Obrzęk,
• Wysypkę,
• Świąd,
• Pieczenie. 

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI)

Normy Unii Europejskiej (UE) wskazują, że dzienna, tolerowana dawka karagenu, wynosi 75 mg/kg masy ciała. 

Komitet Ekspertów FAO/WHO, zajmujący się dodatkami do żywności (JECFA), wskazał, że karagen posiada status “ADI not specified”. Oznacza to, że karagen uważany jest za bezpieczny, o ile ma typowe zastosowanie, w określonych dawkach. ADI nadaje się składnikom tylko o bardzo niskiej toksyczności. Dla ADI nie ma dziennego limitu spożycia, o ile stosuje się je zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną. 

Oficjalne stanowisko EFSA 

Karagen obejmują ścisłe regulacje. Wymagania są wyśrubowane (przez możliwość stosowania w produktach dla niemowląt). Wdrożone są dyrektywy Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. Określają one, że karagen w pożywieniu jest bezpieczny.

Najpopularniejsze alternatywy karagenu

Wskazać należy:

• Gumę ksantanową (E415), najczęściej w lodach i napojach,
• Gumę guar (E412), w pieczywie i nabiale,
• Mączkę chleba świętojańskiego (E410), w napojach roślinnych i deserach, 
• Pektynę (E440), w dżemach, galaretkach,
• Żelatynę (w produktach mięsnych). 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Dlaczego karagen jest w żywności? 

Jest składnikiem poprawiającym konsystencję produktów, zapobiegającym rozwarstwianiu składników. Dodatkowo zwiększa stabilność oraz nadaje odpowiednią strukturę. 

2. Czy jest bezpieczny?

Tak – nie ma badań, które wskazują na szkodliwość. Karagen dodawany jest nawet do mleka niemowlęcego. 

3. Czy karagen jest wege?

Tak – pochodzi z alg morskich, jest składnikiem pochodzenia roślinnego. Stosowany w dietach wegańskich/ wegetariańskich.

4. Karagen a poligeenan – jakie są różnice?

Karagen posiada wysoką masę cząsteczkową. Poligeenan powstaje w wyniku silnej degradacji karagenu w warunkach laboratoryjnych – nie jest wykorzystywany w żywności. 

Bibliografia

1. Weiner, M. L. (2014). Food additive carrageenan: Part II: A critical review of carrageenan in vivo safety studies. Critical Reviews in Toxicology, 44(3), 244–269.,
2. McKim, J. M., Willoughby, J. A., Blakemore, W. R., & Weiner, M. L. (2019). Clarifying the confusion between poligeenan, degraded carrageenan, and carrageenan: A review of the chemistry, nomenclature, and in vivo toxicology by the oral route. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 59(19), 3054–3073.,
3. David, S., de Vos, P., & Rizkalla, S. W. (2021). Food-grade carrageenans and their implications in health and disease. Critical Reviews in Food Science and Nutrition.