Dobre samopoczucie na każdy dzień to podstawa. Czasami pojawiają się nudności (mdłości). U dzieci i dorosłych. Przyczyny są różnorodne. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka przypadku
Mdłości (nudności) są subiektywnym, nieprzyjemnym uczuciem, sprawiającym, że chcemy zwymiotować. Nie odczuwa się bólu. Mogą występować samodzielnie, bądź łącząc się z innymi objawami / chorobami. Kontrolę nad nudnościami sprawują dwa ośrodki w układzie nerwowym (OUN):
- W rdzeniu przedłużonym (znajduje się tam ośrodek wymiotny),
- W mózgu (w dnie komory IV). Nazywana strefą chemoreceptorową
Mechanizm powstania nudności
Do ośrodkowego układu nerwowego dochodzą bodźce (z całego organizmu). Kiedy OUN otrzyma informację o zaburzeniach równowagi, gospodarki kwasowo – zasadowej czy zmianie w składzie krwi, powstają nudności (albo wymioty). Informacje docierają z:
- Układu pokarmowego (przez nerwy przeponowe i rdzeniowe),
- Narządów (płuc, serca, opłucnej),
- Błędnika (odpowiada za występowanie nudności po zmianie pozycji),
- Korowej części mózgu (mdłości wywołane przez zapach, bodźce wzrokowe, smak).
Nudności a wymioty – różnice
Nudności najczęściej pojawiają się przed wymiotami. Pacjenci mówią, że odczuwają tzw. kręcenie w brzuchu. Wymioty to z kolei gwałtowne wyrzucenie treści żołądkowej przez usta. Pojawiają się silne skurcze żołądka, mięśni klatki piersiowej, brzucha. Wywołują one cofanie treści pokarmowej. Jest to tzw. reakcja trzewna (fala przeciwperystaltyczna), głównie w żołądku i przełyku. Wskazuje się też na reakcję motoryczną (nasilone skurcze mięśni klatki piersiowej). Nudności i wymioty mogą występować niezależnie od siebie (choć często są powiązane).
Przyczyny omawianej dolegliwości
Dlaczego jest mi niedobrze? Przyczyny są różnorodne. Mogą występować przed menstruacją, bądź też w jej trakcie. Często występują na początku ciąży (u 80% kobiet). Wiąże się to z zagnieżdżeniem zarodka, zmianami hormonalnymi (najczęściej 16-20 tydzień). Lekarze wskazują, że nudności mogą być wynikiem refluksu przełyku. Należy pamiętać, że może być to objaw na tle nerwowym (przewlekły stres, nerwica lękowa).
Inne przyczyny mdłości to:
- Spożywaniem tłustych posiłków,
- Zbyt duża ilość słodyczy,
- Nietolerancje pokarmowe (laktozy, glutenu),
- Ostre zatrucia (odruch fizjologiczny). Umożliwia usunięcie substancji toksycznych z organizmu,
- Podrażnienie ośrodka wymiotnego (np. spożycie dużej ilości alkoholu),
- Przewlekłe głodzenie się,
- Okres pooperacyjny,
- Radioterapia,
- Stosowanie niektórych leków (np. cytostatycznych, immunosupresyjnych, kardiologicznych).
Jakie choroby wywołują mdłości?
Nudności mogę być efektem innych chorób. Wskazać należy m.in.:
- Infekcje wirusowe/ bakteryjne,
- Choroba wrzodowa żołądka,
- Niedrożność jelita cienkiego,
- Zapalenie wyrostka robaczkowego,
- Chorobę Leśniowskiego-Crohna,
- Zapalenie otrzewnej,
- Zapalenie opon rdzeniowo – mózgowych,
- Depresję,
- Migreny,
- Bulimię,
- Chorobę lokomocyjną,
- Zakłócenia równowagi metabolicznej.
Objawy towarzyszące
Towarzyszące objawy nudności to:
- Ból brzucha,
- Wzdęcia,
- Niepokój w jamie brzusznej,
- Biegunka,
- Zawroty głowy,
- Uczucie gorąca (pocenie się),
- Gorączka,
- Trudności w połykaniu,
- Żółtaczka (przy problemach z wątrobą i drogami żółciowymi),
- Szum w uszach (przy uszkodzeniu błędnika),
- Ból w klatce piersiowej (na tle nerwowym).
Domowe sposoby na nudności
Przy nudnościach (zwłaszcza wymiotach), podstawą jest nawodnienie. Można przygotować napary ziołowe, z rumianku, mięty, które pomagają w nudnościach. Także imbir wykazuje działania przeciwwymiotne, łagodzące mdłości. Należy stosować go w małych ilościach (np. herbata z kilkoma plastrami świeżego imbiru). Szybką ulgę przynieść może cytryna (ssanie plasterka, woda z cytryną). Wskazane jest lekkie jedzenie i małe porcję, odpoczynek i świeże powietrze.
Leczenie
Dostępne jest także leczenie farmakologiczne. Stosuje się dimenhydrynat przy chorobie lokomocyjnej i nudnościach. Lekiem ze wskazania lekarskiego jest metoklopramid. Wskazany przy nudnościach wywołanych zaburzeniami opróżniania żołądka. Po chemioterapii, zabiegach operacyjnych, lekarze wdrażają ondansetron.
Leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego są skuteczne przy chorobie refluksowej, niestrawności albo nadkwaśności.
Kiedy do lekarza?
Ciągłe mdłości to powód do konsultacji z lekarzem (o ile nie są wynikiem ciąży). Należy sprawdzić, czy przyczyny są trywialne, czy wskazują na poważne dolegliwości. Sygnałem alarmowym jest nasilanie się wymiotów (zamiast ustępowanie). Niebezpieczna jest także krew w kale, moczu, gorączka, apatia i brak apetytu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy miną samoistnie?
Tak, jeśli wynikają z nieprawidłowej diety, stresu, ciąży czy przemęczenia.
- Czy są groźne?
Wymaga to indywidualnego rozstrzygnięcia. Czasami tak, jeśli wynikają z poważnych chorób i stanów zapalnych, np. zapalenia wyrostka robaczkowego.
- Co na mdłości bez wymiotów?
Warto stosować naturalne metody, tj. imbir, cytryna, mięta. Właściwe nawodnienie i odpoczynek.
- Kiedy powinny niepokoić?
Jeśli nasilają się, dołączają inne objawy, tj. silne wymioty, biegunka, krwiomocz czy gorączka.
Bibliografia
- Journal of Clinical Gastroenterology. Artykuły dotyczące diagnostyki i leczenia nudności oraz wymiotów,
- Sleisenger and Fordtran’s Gastrointestinal and Liver Disease. Elsevier,
- Gastroenterologia praktyczna. Wydawnictwo Czelej, Lublin.
