Dużą ilość wapnia i składników mineralnych odnajdujemy w mleku. Zawiera też około 20-30 białek. Dlatego alergia na białka mleka krowiego to częsta dolegliwość. Dotyka głównie niemowlęta i dzieci (które wyrastają z tego problemu). Poznaj najważniejsze informacje.
Mechanizm powstania ABMK
Dlaczego mleko nad uczula? Występuje kazeina (2,4-2,6% zawartości mleka) oraz białko serwatkowe (albuminy, globuliny wysokocząsteczkowe). Układ immunologiczny alergika reaguje na białka mleka jak na wirusy/bakterie.
Występuje reakcja z IgE zależną (z białkiem mleka krowiego). Uwalniana jest histamina. Może wystąpić też reakcja z IgE niezależną (inicjatorem są komórki układu odpornościowego).
Alergia a nietolerancja
Alergia na białka mleka, jak wskazuje nazwa, to uczulenie – na serwatkę lub kazeinę. Nietolerancja laktozy to brak w organizmie enzymu, który trawi cukier mleczny. Jest to dolegliwości trawienna, a nie alergia. Najczęściej małe porce są tolerowane. Przy alergii nawet najmniejsza dawka może wywołać poważne objawy.
Objawy dolegliwości
Alergia na białko mleka krowiego uwidacznia się natychmiast po spożyciu (max. 6 godzin), lub z dużym opóźnieniem (nawet 72 godziny po). Możliwe objawy są zróżnicowane. Mogą obejmować skórę, układ oddechowy i pokarmowy. Do najczęstszych zaliczamy:
- Atopowe zapalnie skóry,
- Rumień,
- Silny świąd,
- Pieczenie,
- Wysypkę (zbliżoną do odry),
- Obrzęk (ust, twarzy)
Przy problemach pokarmowych wyróżniamy:
Przy alergii na mleko występuje wodnisty katar, kaszel, duszności, chrypka czy świszczący oddech.
Nietypowe symptomy ABMK
Pacjenci mówią o niecharakterystycznych objawach alergii. Jest to np. ucisk w klatce piersiowej. Przez niektórych mylony z problemami sercowymi. U niemowląt możliwa jest sapka. Nieleczona alergia doprowadza do astmy.
Co ciekawe, alergia na białko mleka zaostrza trądzik. Białka mleczne podnoszą poziom insuliny (zwiększa się produkcja łoju), a zmiany trądzikowe się potęgują. W mleku zawarte są również hormony (mające bezpośredni wpływ na kondycję skóry).
Występować może:
Diagnostyka
Alergia na BMK diagnozowana jest wieloetapowo. Wywiad to krok pierwszy. Wykonywane są testy skórne (punktowe). Na przedramię nakładane są krople z alergenami. Miejsca są nakłuwane (alergeny docierają do górnej warstwy skóry). Dodatkowo umieszcza się dwie krople kontrolne (sól fizjologiczna oraz histamina). Wyniki uzyskujemy w 20 minut. Porównywana jest wielkość bąbla ze zmianą po kroplach kontrolnych.
Dodatkowo oznacza się z krwi poziom aslgE. Rzadko test prowokacji pokarmowej.
Leczenie
Wprowadzana jest dieta bezmleczna. Polega na eliminacji mleka (i jego przetworów, tj. kefiru, jogurtów, serów, śmietany).
U dzieci to preparaty mlekozastępcze (z wysokim poziomem hydrolizy).
Niekiedy wdrażane są leki przeciwhistaminowe (łagodzące wysypkę, świąd, katar). Lekarze zalecają maści sterydowe.
Coraz popularniejsze jest odczulanie, tzw. immunoterapia. Stosuje się je głównie przy alergiach wziewnych (omawiane uczulenie jest pokarmowe, dlatego leczenie nie ma zastosowania).
Gdzie kryje się mleko?
Mleko dodawane zostaje do różnych produktów. Do nieoczywistych zaliczamy:
- Chleb,
- Parówki,
- Słodycze,
- Wędliny,
- Gotowe dania instant,
- Chipsy i przekąski smakowe,
- Pasty do smarowania,
- Margaryny,
- Leki i suplementy.
Zamienniki nabiału w diecie
Mleko w diecie dorosłych zastosuje się napojami roślinnymi (owsiane, sojowe, migdałowe albo ryżowe).
Na rynku spotkać można jogurty roślinne (kokosowe, owsiane). Dostępne są sery wegańskie (tworzone na bazie orzechów).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak wygląda kupa?
Oddawane są luźne, wodniste stolce o kwaśnym zapachu. Obecny jest śluz w kale, czasami krew. Wypróżnienia są częstsze.
- Czy samo przejdzie?
Może, zwłaszcza, gdy alergia występuje w wieku dziecięcym.
- Jak rozpoznać?
Pojawiają się bóle brzucha, wymioty. Wysypka po spożyciu produktów z mlekiem.
- Czy zagraża życiu?
Tak, jeśli reakcją jest wstrząs anafilaktyczny.
Bibliografia:
- Kulik-Kupka K., „Dieta w alergii na białko mleka krowiego”, w: Białek-Dratwa A. i in. (red.), Postępowanie dietetyczne w pediatrii, Katowice: Śląski Uniwersytet Medyczny, 2023, s. 33–42.,
- Rekowska M., Czerwionka-Szaflarska M., „Przetrwała alergia na białka mleka krowiego. Część I–II”, Standardy Medyczne Pediatria, 2020, t. 17, nr 4, s. 165–181.,
- Koletzko S. i in., „Diagnostic approach and management of cow’s milk protein allergy in infants and children”, Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2012, nr 55, s. 221–229
