Wątroba jest narządem zdolnym do samoregeneracji. Tymczasem niekiedy pojawia się włóknienie wątroby. To postępujący proces. Poznaj przyczyny, objawy i leczenie.
Na czym polega choroba?
Włóknienie (zwłóknienie) wątroby, to proces ochronny. Jego rolą jest ograniczenie oddziaływania czynników, które uszkadzają narząd. Jest to proces naprawczy miąższu wątroby. Inna nazwa choroby to bliznowacenie (gojenie wątroby po czynnikach ją uszkadzających). Niestety w perspektywie długoterminowej potencjał regeneracji narządu zamienia się w stan chorobowy. Dochodzi do przebudowy struktury wątroby. Pojawia się zaburzenie przepływu naczyniowego.
Mechanizm powstania zwłóknienia
Problem pojawia się przez przewlekłe działanie czynników, które uszkadzają wątrobę. To również następstwo przewlekłych chorób tego narządu. Powstaje tkanka łączna, która oddziela zdrową tkankę od uszkodzonej. W długiej perspektywie zmienia się budowa wątroby i jej funkcjonowanie. Pojawia się stłuszczenie, zwłóknienie, marskość. Zdarzają się także nowotworzenia.
Mechanizm opiera się na nadmiernym gromadzeniu macierzy zewnątrzkomórkowej. Składa się ona z białek kolagenowych, a także:
- Glikoprotein,
- Proteoglikanów,
- Glikozaminoglikanów (kwas hialuronowy, siarczan heparanu czy siarczan dermatanu).
W mechanizmie istotne znaczenie mają komórki gwiaździste. Ulegają aktywacji, odpowiadają za syntezę macierzy zewnątrzkomórkowej.
Stopnie włóknienia wątroby
Skala METAVIR służy do oceny choroby. Wyróżniamy aktywność wątroby:
- A0 (brak aktywności),
- A1 (łagodna aktywność),
- A2 (umiarkowana aktywność),
- A3 (ciężka aktywność)
- A4 (bardzo ciężka aktywność).
Oceniane są różne stopnie zwłóknienia:
- F0 (brak włóknienia),
- F1 (wtórne bez przegród),
- F2 (wrotne z przewodami),
- F3 (wrotne z licznymi przegrodami),
- F4 (marskość).
Przyczyny występowania choroby
Włóknienie wątroby może wystąpić przez:
- Chorobę alkoholową,
- Wirusowe zapalenie wątroby typu B/C,
- Chorobę Wilsona (schorzenie metaboliczne),
- Choroby autoimmunologiczne, np. pierwotne zapalenie dróg żółciowych,
- Choroby pasożytnicze,
- Przyjmowanie leków (np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych)
Niekiedy występuje również NAFLD, czyli niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby. Powstaje na tle czynników metabolicznych
Czynniki przyspieszające przebieg
Włóknienie będzie rozwijać się szybciej u osób z nadwagą oraz otyłością. Czynnikiem jest także cukrzyca (typu I i II). Lekarze wskazują, że wiek Pacjentów także odgrywa dużą rolę. Badania pokazują, że to przypadłość częściej spotyka mężczyzn. Bezapelacyjnie spożywanie alkoholu także przyspiesza chorobę.
Objawy zwłóknienia wątroby
Choroba może być bezobjawowa (przy umiarkowanym nasileniu). Symptomy mogą być niejednoznaczne. Na samym początku występować może;
- Zmęczenie,
- Wzdęcia,
- Utrata apetytu,
- Ciężar w nadbrzuszu,
- Świąd skóry.
W bardziej zaawansowanym stadium wystąpi żółtaczka, krwawienia z nosa/ dziąseł. Pojawiają się na skórze (zwłaszcza na twarzy i klatce piersiowej) tzw. pajączki wątrobowe. W skrajnych przypadkach wystąpi zanik mięśni, osteoporoza, powiększenie obwodu brzucha.
Diagnostyka zwłóknienia wątroby
Łączy się metody inwazyjne i nieinwazyjne. Wykonywana jest biopsja (tzw. złoty standard diagnozy). Wykorzystywany jest też FibroScan. To specjalistyczne urządzenie dokonujące pomiaru właściwości mechanicznych miąższu wątroby. Ocenia stopień jej elastyczności. Trudności w interpretacji przysporzy otyłość, wodobrzusze, zapalenie wątroby.
Pobierana jest krew w celu oznaczenia markerów serologicznych (AST, ALT, bilirubina, białko całkowite, albumina, fibrynogen, ogólna morfologia krwi).
Leczenie omawianej przypadłości
Na wczesnym etapie zwłóknienia, leczenie może odwrócić ten proces.
Przy zaawansowanym stadium jedynym ratunkiem jest przeszczep.
Farmakologicznie wdrażane są leki przeciwwirusowe przy zapaleniu. Celem jest zahamowanie stanu zapalnego (glikokortykosteroidy, kwas urodeoksycholowy). Leczenie opiera się również na:
- Działaniu antyoksydacyjnym,
- Hamowaniu syntezy kolagenu,
- Przyspieszeniu degradacji macierzy zewnątrzkomórkowej,
- Hamowaniu aktywności komórek gwiaździstych.
Nie występują jasne wskazówki dietetyczne. Głównie żywność lekkostrawna, z małą ilością cukru i tłuszczy. Zaleca się zmniejszenie kaloryczności i zwiększenie aktywności (*zwłaszcza przy niealkoholowym zwłóknieniu).
Powikłania, czyli ryzyko marskości
Nieleczone zwłóknienie wywoła marskość wątroby (trwałe zaburzenie funkcji i budowy). To droga zwiększająca ryzyko powstanie pierwotnego raka wątroby. Ponadto powstać mogą:
- Żylaki żołądka i przełyku,
- Wodobrzusze,
- Nadciśnienie wrotne,
- Zaburzenia krzepnięcia krwi.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźna?
Tak, zwłaszcza, gdy nie jest leczona. Może wywołać nieodwracalną marskość wątroby.
- Czy minie samoistnie?
Nie, zwłóknienie zawsze wymaga diagnostyki i leczenia.
- Kogo spotyka najczęściej?
Najczęściej mężczyzn, nadużywających alkoholu. Po 50 roku życia.
- Czy na USG widać zwłóknienie?
Tak, badanie może wskazać na problem z wątrobą. Wykazuje cechy przebudowy narządu, niejednorodną strukturę.
Bibliografia
- Hammerich L., Tacke F. Hepatic inflammatory responses in Baranova A., Lal P., Birerdinc A., Younossi Z.M. Non-Invasive Markers for Hepatic Fibrosis. BMC Gastroenterology, 2011,liver fibrosis. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 2023.,
- Sharma S., Le Guillou D., Chen J.Y. Cellular stress in the pathogenesis of nonalcoholic steatohepatitis and liver fibrosis. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 2023.,
- Baranova A., Lal P., Birerdinc A., Younossi Z.M. Non-Invasive Markers for Hepatic Fibrosis. BMC Gastroenterology, 2011.
