Skóra mówi wiele o stanie naszego zdrowia. Niepokojąca jest żółta skóra. Potocznie nazywana zażółceniem. Dotyka różnych Pacjentów (wiek, płeć, styl życia). Poznaj najważniejsze informacje.
Mechanizm powstania choroby
Żółta skóra twarzy i ciała najczęściej wynika ze zwiększonego stężenia bilirubiny we krwi. To barwnik żółciowy, powstający przez rozpad krwinek (czerwonych). Jest głównym składnikiem hemoglobiny (rodzaj bilirubiny wolnej/ niestrzeżonej). Bilirubina (wraz z krwią) trafia do wątroby. Tam poddawana jest różnym procesom metabolicznym, przeistaczając się w bilirubinę sprzężoną. Kolejno wątroba wydala związek do woreczka żółciowego. Ostatni etap to rozkład w śledzionie i wydalanie z kałem. Przy żółtej skórze gromadzony zostaje nadmiar niewydolnej bilirubiny w organizmie. To powstaje to charakterystycznego, żółtego odcienia na skórze.
Różnica w etiologii (zażółcenie patologiczne a dietetyczne)
Okazuje się, że zażółcenie może wynikać z diety. Dzieje się tak przy spożyciu pokarmowego bogatych w karoten. Spożycie bardzo dużej ilości:
- Dyni,
- Marchewki,
- Batatów,
- Czerwonej papryki,
- Moreli,
- Pomidorów,
- Rokitnika,
- Papaji
Mówimy wówczas o tzw. karotenemii.
Wyróżnia się również zażółcenie skóry patologiczne. To objaw wywołany przez różne choroby. Rodzaj spożywanego jedzenia nie wpływa na koloryt skóry.
Główne przyczyny
Przyczyny żółtej skóry są różnorodne. Jedną z wiodących jest żółtaczka. Źle pracująca wątroba szybko wywoła taki efekt na skórze. Dodatkowo stanowi objaw:
- Nieprawidłowo pracujących dróg żółciowych,
- Nadmiernego rozpadu krwinek,
- Marskość wątroby (zwłóknienie). Jest wynikiem nadużywania alkoholu, zażywania leków, narażenia organizmu na toksyny,
- Wirusowe zapalenie wątroby (typ. A, B czy C),
- Zatrucie (dochodzi do uszkodzenia wątroby),
- Guzy trzustki (nowotwory złośliwe, guzy). Zwiększając rozmiar uciskają przewody żółciowe, zaburzając przepływ żółci,
- Kamica dróg moczowych (złogi/ kamienie, blokują przepływ żółci,
- Niewydolność nerek (brak usuwania z organizmu toksyn),
- Zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy, niedoczynność kory nadnerczy),
- Palenie tytoniu,
- Łuszczyca,
- Grzybica.
Najważniejsze objawy towarzyszące
Żółty kolor skóry często wiąże się z innymi objawami. Należą do nich:
- Zażółcenie twardówki oka,
- Żółte plamy na skórze,
- Ciemny mocz (w kolorze herbaty),
- Brak apetytu,
- Ból w prawym podbrzuszu,
- Utrata masy ciała,
- Gorączka,
- Krwawienia,
- Łatwe siniaczenie,
- Obrzęk,
- Bladość skóry,
- Duszności.
Zażółcenie wokół oczu wskazuje często na żółtaczkę. Wokół ust, na dłoniach, stopach, na karotenemię.
Diagnostyka laboratoryjna
Ocenie podlega stan skóry. Przeprowadzany jest wywiad. W celu wykrycia konkretnej przyczyny zażółcenia skóry przeprowadza się badania takie jak:
- Morfologia krwi obwodowej z rozmazem,
- Bilirubiny wolnej,
- Bilirubiny całkowitej,
- Enzymy wątrobowe (AST, ALT, GGTP,
- Stężenie albuminy,
- Markery wirusowych zapaleń wątroby,
- Czas protrombinowy (PT),
- CRP (marker stanu zapalnego).
Rola badań obrazowych (diagnostyka różnicowa)
Niezwykle pomocne okazują się w diagnostyce badania obrazowe. Do najpopularniejszych zaliczamy USG jamy brzusznej. To nieinwazyjne, proste badanie, pozwalające ukazać różne nieprawidłowości w przepływie żółci czy funkcjonowaniu narządów. Innym badaniem, które zalecają lekarze, jest tomografia komputerowa (TK). Pozwala na dokładniejsze wyniki. Przy występowaniu guzów, wykonywana jest ich biopsja. Badanie pozwala na określenie, czy są to zmiany nowotworowe, złośliwe, czy łagodne.
Proces leczenia choroby
Leczenie uzależnione jest od przyczyny. To objaw, a nie choroba. Jeśli przyczyną jest dieta, leczenie nie jest konieczne. Należy tylko ograniczyć spożycie wyżej wskazanych produktów. Jeśli zażółcenie wywołuje żółtaczka, wywołana chorobami wątroby, leczy się marskość, jej powikłania, wirusowe zapalenie narządu. Lekarze zalecają odstawić też alkohol oraz leki hepatotoksyczne. Jeśli występuje stłuszczenie wątroby, należy zredukować masę ciała.
Żółtaczka u noworodków jest zjawiskiem fizjologicznym. W zależności od stężenia bilirubiny dobierane są metody leczenia dla dzieci.
Kiedy do lekarza?
Żółty kolor skóry u dorosłych i dzieci zawsze wymaga interwencja lekarskiej. Dodatkowe sygnały alarmowe to:
- Świąd całego ciała,
- Gorączka,
- Silny ból brzucha,
- Ciemny mocz i jasny stolec,
- Wymioty / nudności,
- Szybkie narastanie żółtego odcienia skóry, oczu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Kto najczęściej choruje?
Żółtą skórę najczęściej spotyka się u noworodków. Wskazuje się także seniorów, osoby nadużywające alkoholu czy mające problemy z wątrobą.
- Czy zażółcenie jest uleczalne?
Zazwyczaj tak. Zmiana diety czy leczenie farmakologiczne jest wystarczające.
- Czy jest groźne?
Zależy od przyczyny. Może, jako objaw nowotworu, zapalenia wątroby czy problemów z przepływem żółci.
- Co oznacza zażółcenie u seniora?
Często to objaw kamicy nerkowej. Może również wskazać na diagnostykę wątroby i trzustki.
Bibliografia
- Diagnostyka laboratoryjna, red. Barbara Solnica, PZWL, Warszawa 2021.,
- Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, red. Janusz Cianciara, Medical Tribune Polska, Warszawa 2020.,
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), Symptoms & Causes of Jaundice.
