Poważne zagrożenie dla zdrowia, życia, wywołuje zatrucie alkoholowe. Dla ratowników medycznych to codzienne przypadki. Odpowiedniej działania są kluczowe. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka dolegliwości
Zatrucie alkoholowe nie jest sporadycznym przypadkiem. Aż 81% dorosłych Polaków spożywa alkohol. Łatwy dostęp, nadużywanie wysokoprocentowych napojów, to szereg komplikacji zdrowotnych. Zatrucie alkoholem powstaje, gdy organizm nie jest w stanie przyswoić oraz skutecznie wydalić ilości wypitego alkoholu.
Fazy zatrucia alkoholem
Etap I – nadpobudliwość ruchowa, z ust wydobywa się nieprzyjemny zapach alkoholu, problem z płynnym, wyraźnym wysławianiem i zachowaniem równowagi,
Etap II – oprócz w/w objawów dochodzi ogólne osłabienie, przyspieszenie akcji serca. Pojawiają się problemy ze świadomością.
Etap III – pojawiają się problemy z fizjologicznym oddawaniem potrzeb, kontrolowaniem swojego zachowania. Dochodzi do utraty świadomości.
Etap IV – uwidaczniają się poważne problemy z oddychaniem. Nie występuje reakcja na bodźce zewnętrzne. Czasami pojawia się hipotermia, a niekiedy nawet śpiączka.
Dawka śmiertelna to 300 ml czystego alkoholu wypitego w ciągu godziny (to mniej więcej 0,7 litra czystej wódki).
Objawy fizyczne i neurologiczne
Objawy zatrucia alkoholowego to kwestia indywidualna, zależna od wielu czynników (wiek, płeć, waga, rodzaj i dawka alkoholu, zażywane leki, współistniejące schorzenia). Czasami zatrucie alkoholem mylnie interpretuje się jako kac lub upojenie alkoholowe.
Ile trwa zatrucie?
Czas powrotu do zdrowia zależy od predyspozycji Pacjenta (ogólna kondycja zdrowia). Głównie zależy od ilości i jakości spożytego alkoholu. Znacznie ma też tempo, w jakim został spożyty. Im młodszy przypadek, tym szybsza rekonwalescencja.
Groźne powikłania
Ostre zatrucie alkoholem wywołuje:
- Hipotermię (spadek temperatury ciała),
- Zatrzymanie oddechu (zahamowanie ośrodka oddechowego w mózgu),
- Niedocukrzenie, tzw. hipoglikemię (zwłaszcza u cukrzyków),
- Śpiączkę alkoholową (głęboka utrata przytomności),
- Trwałe uszkodzenie mózgu (przy niedotlenieniu),
- Zaburzenia pamięci,
- Problemy z koncentracją,
- Arytmie serca,
- Zaburzenia elektrolitowe,
- Kwasicę metaboliczną (zakwaszenie organizmu),
- Ostre uszkodzenie wątroby,
- Zapalenie trzustki.
Pierwsza pomoc przy zatruciu
Zatrucie alkoholem może wywołać zgon. Pierwsza pomoc to ułożenie pijanego w pozycji bocznej. Ułatwia oddychanie i ogranicza ryzyko zachłyśnięcia wymiotami. Jeśli panuje zimna temperatura, Pacjent powinien zostać okryty kocem termicznym. Ważna jest szybkość i czujna reakcja. U osób, które są przytomne, kontaktowe, w wyniku zatrucia może bardzo szybko dojść do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia.
Objawy alarmowe
Ostre zatrucie alkoholem wymaga natychmiastowej interwencji. Pacjent jest nieprzytomny i nie reaguje na zewnętrzne bodźce. Często są wymioty. Oddech staje się płytki, nieregularny, wolny. Czasami pojawiają się niekontrolowane przerwy w oddychaniu. Dodatkowo pojawia się wychłodzenie organizmu, bladość skóry albo napad drgawkowy. Osoba wymiotuję. To symptomy, które są bezpośrednim wskazaniem do interwencji medycznej.
Domowe sposoby łagodzące
Wiele osób myli kaca z zatruciem alkoholowym. O ile w przypadku tzw. kaca istnieją domowe sposoby wspomagające, o tyle przy zatruciu, skuteczne staje się tylko leczenie szpitalne (na oddziale toksykologicznym). Eliminacja trucizny z organizmu (etanolu) jest priorytetem dla zespołu medycznego.
Diagnostyka i metody leczenia
Diagnostyka rozpoczyna się od testu na skali Glasgow (ocena poziomu świadomości). Badane jest:
- Tętno i ciśnienie,
- Temperatura ciała,
- Oddech (rytm)
Wyklucza się inne przyczyny czy choroby współistniejące. Oznaczany jest z krwi poziom alkoholu. To bezpośrednie wskazanie. Dodatkowo glukozę, elektrolity, gazometrię krwi czy parametry wątrobowe.
Przy leczeniu podaje się elektrolity, dba się o właściwe nawodnienie organizmu. Uzupełniane są witaminy. Normuje się poziom glukozy we krwi. Niekiedy płukanie żołądka jest konieczne. W skrajnych przypadkach podłączenie do respiratora. Jeśli do zatrucia doszło przez alkohol niespożywczy, rokowania na wyleczenie są znikome (najczęściej dochodzi do zgonu).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Kiedy do lekarza?
Jeśli Pacjent traci przytomność, wymiotuje, jest apatyczny.
- Jak sobie pomóc?
Unikać spożywania dużych ilości alkoholu w krótkim czasie. Alkohol to trucizna.
- Czy schorzenie jest groźne?
Tak, jeśli nie będzie poddane leczeniu. Może nawet wystąpić zgon.
- Po czym poznać zatrucie alkoholem?
Zaburzenia pamięci, świadomości, mowy czy równowagi.
Bibliografia:
- Wiergowski M., Sein Anand J. (red.), Alkohol i człowiek – toksyczny związek. Problemy wywołane spożywaniem alkoholu etylowego, Warszawa: PZWL, 2023.,
- Teresiński G., Buszewicz G., „Ostre zatrucia alkoholem”, w: Medycyna sądowa. Diagnostyka sądowa, t. 2, Warszawa: PZWL, 2020, s. 385–388.,
- World Health Organization, Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders, Geneva: WHO, 2024.
