Nieświeże jedzenie z niepewnych źródeł, może wywołać zatrucie pokarmowe (a także wirusy czy grzyby). Dolegliwość jest uciążliwa, wyklucza z codziennej egzystencji na kilka dni. Poznaj najważniejsze informacje.
Najczęstsze przyczyny
Przyczyny zatrucia pokarmowego to najczęściej obecne w pożywieniu toksyny bakteryjne bądź same bakterie. Do typowych zaliczamy:
- Campylobacter,
- Yersinia,
- Escherichia coli,
- Salmonella,
- Shigella,
- Toksyny gronkowcowe,
- Laseczki Clostridioides,
- Listeria monocytogenes
Przyczyną mogą być również wirusy, np. norowirusy. Zakażenia rozprzestrzeniają się bardzo łatwo, przez brudne ręce, skażoną żywność.
Rzadko zatrucie mogą wywołać substancję chemiczne obecne w pokarmach. W Polsce zdarzają się też zatrucia grzybami.
Bakterie wnikają najczęściej na skutek spożycia surowego:
- Mięsa drobiowego,
- Czerwonego mięsa,
- Niepasteryzowanego mleka,
- Skażonej wody,
- Nieświeżych jajek
Najczęściej ma miejsce złożoność przyczyn, tj. skażona żywność połączona z jej niewłaściwym przechowywaniem i słabą higieną.
Charakterystyczne objawy
Jak wygląda zatrucie pokarmowe? Przede wszystkim występuje biegunka. Ostra, wywoła kilkanaście wypróżnień na dobę. Dodatkowo obserwuje się:
- Nudności,
- Wymioty,
- Ból brzucha,
- Podwyższona temperatura ciała,
- Ogólne osłabienie organizmu
Przy zakażeniach bakteryjnych pojawić się może krew w kale. Przy wirusowych zatruciach bardzo szybko dochodzi do odwodnienia i wysokiej gorączki.
Przy zatruciu grzybami może dojść do uszkodzenia wątroby (przez działanie specyficznych toksyn z komórek grzybowych).
U niektórych Pacjentów pojawia się apatyczność, bóle mięśni i stawów. Występuje także uczucie niepokoju i ogólne rozdrażnienie. Wyróżnić należy objawy neurologiczne, tj. mrowienie lub drętwienie kończyn, zaburzenia widzenia czy przyspieszone bicie serca.
Czas trwania zatrucia
Zatrucie pokarmowe najczęściej trwa 1-3 dni. To kwestia indywidualna, zależna od Pacjenta. Jednak najczęściej objawy utrzymują się maksymalnie tydzień.
Najgorszy przebieg zatruć odnotowuje się u dzieci. Często do 4 roku życia wymagana jest hospitalizacja.
Najważniejsze elementy lecznicze
Jak leczy się zatrucie? Wprowadza się leczenie objawowe. Głównie pilnuje się właściwego nawodnienia (wodą przegotowaną). Podawane są płyny nawadniające (elektrolity). Dzieciom (ze względu na zły smak), elektrolity są schładzane, podawane w małych porcjach. U dorosłych, po każdej biegunce czy wymiotach, zalecane jest przyjęcie szklanki wody (najlepiej z saszetką elektrolitów). Probiotyki również skrócą czas trwania biegunki.
Jeśli przyczyną jest spożycie grzybów, prowokuje się wymioty (do specjalnego woreczka), w celu analizy mikrobiologicznej.
Przy zatruciu pokarmowym antybiotykoterapia nie jest wskazana. Jest pojawia się gorączka, wdrażane są leki z paracetamolem. Żołądek podrażnić mogą niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen). Dlatego należy unikać ich podawania.
Dieta przy zatruciu pokarmowym
Po ustąpieniu silnych objawów wskazana jest lekkostrawna dieta. Dobrym wyborem będzie kleik kukurydziany lub ryżowy ( z odrobiną soli). Wskazane są niewielkie, małe porcję (aby żołądek zaczął pracować i trawić). W późniejszej fazie do kleiku można dodać seler, marchewkę. Dobrym wyborem są sucharki, bułki czy chrupki kukurydziane (z rzadkim kiślem).
Domowe sposoby na zatrucia
W domu można przygotować wodę ze szczyptą soli i odrobiną cukru. To naturalny elektrolit. Dobrze zadziałała słaba herbata, mięta czy rumianek. Imbir łagodzi nudności i wymioty. Nie można się przemęczać, należy zadbać o właściwą ilość snu i odpoczynku. Należy unikać dań smażonych, ciężkostrawnych i przetworzonych.
Objawy alarmowe
Do lekarza należy się zgłosić, gdy:
- Pojawia się odwodnienie, tj. suchość w ustach, zawroty głowy, mała ilość oddawanego moczu,
- Objawy nie zmniejszają się po 2-3 dniach,
- Występuje wysoka gorączka (powyżej 39°C),
- Zaobserwowanie krwi w stolcu,
- Zatrucie ma miejsce u noworodka, niemowlaka albo seniora.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Zatrucie a grypa jelitowa – jak rozpoznać?
Przy wirusowej grypie często pojawia się gorączka (przy zatruciu rzadko). Dodatkowo jelitowa grypa ma bardzo gwałtowny początek.
- Czy boli głowa przy zatruciu?
Tak, zatruty organizm może dawać takie objawy (wpływ nagromadzenia toksyn).
- Czy można karmić piersią?
Tak, patogeny najczęściej nie przenikają do mleka matki. Nie ma przeciwwskazań.
- Kogo najczęściej dotyka?
Osoby, które nie dbają o higienę (brudne ręce). Pacjenci, którzy nie przykładają wagi do właściwej obróbki termicznej czy przechowywania.
Bibliografia
- Mach T., Fleischer-Stępniewska K. Zatrucie pokarmowe. W: Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2024. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2024.,
- Pituch H.M., Obuch-Woszczatyński P. Zakażenia przewodu pokarmowego i zatrucia pokarmowe wywołane przez bakterie beztlenowe. W: Jagielski M. (red.), Etiologia, obraz kliniczny i diagnostyka zakażeń i zatruć pokarmowych. Warszawa: Fundacja Pro Pharmacia Futura; 2010,
- World Health Organization. Foodborne disease outbreaks: guidelines for investigation and control. Geneva: WHO; 2008
