Źle funkcjonująca wątroba to przyczyna wielu problemów zdrowotnych. Szczególnie groźne jest wirusowe zapalenie wątroby typu B. Na całym świecie choruje ponad 250 milionów ludzi.
Charakterystyka
WZW typu B wywoływane jest przez wirus HPV (Hepatitis B Virus). Pochodzi z rodziny Hepadnaviridae.
Atakuje on komórki wątroby. Jest niezwykle odporny na czynniki środowiskowe (przetrwa poza organizmem nawet kilka dni).
Okres wylęgania wirusa wynosi zazwyczaj 1-6 miesięcy (najczęściej 3 miesiące). O przewlekłym zakażeniu mówimy, gdy wirus utrzymuje się w organizmie powyżej 6 miesięcy.
WZW B – drogi zakażenia
Wirus wnika do organizmu drogą:
- Krwiopochodną,
- Płciową,
- Okołoporodową (z matki na dziecko przed porodzie).
Dlatego wszelkie zabiegi naruszające ciągłość skóry, zwiększają ryzyko zakażenia. Także wykonywanie tatuaży. Przyczyną mogą być ryzykowne zachowania seksualne, przetaczanie krwi, dożylne narkotyki (wspólne igły). Zawody pracujące z krwią i płynami ustrojowymi również są szczególnie narażone.
Charakterystyczne objawy
Pacjenci mówią o typowych objawach, tj:
- Szybkie męczenie się,
- Żółtaczka (zażółcenie oczu i skóry),
- Uporczywy świąd skóry,
- Nudności,
- Wymioty,
- Ból brzucha (w prawym podżebrzu),
- Bóle stawów i mięśni,
- Brak apetytu, nudności,
- Odbarwienie stolca,
- Ciemny mocz,
- Wzrost poziomu bilirubiny,
- Zauważalny wzrost aktywności aminotransferaz w osoczu
Problem bezobjawowego przebiegu
WZW typu B nazywane bywa tzw. cichym zabójcom. Ostra postać choroby może przebiegać całkowicie bezobjawowo. Ma to miejsce, gdy zapalenie przechodzi w fazę przewlekłą. Pacjenci mówią, że czują tylko zmęczenie oraz ogólne osłabienie. Wraz z biegiem czasu uwidacznia się kłębuszkowe zapalenie nerek czy guzkowe zapalenie tętnic.
Diagnostyka
Serologia należy do skomplikowanych. Wykazanie pewnych przeciwciał czy antygenów jest ściśle związana z fazą zakażenia. W surowicy oznacza się:
- HBs,
- HBe,
- anty- HBc (w klasie IgM i IgG),
- anty- HBe,
- anty- HBs
Dodatkowo przy przewlekłej postaci obserwuje się stały albo czasowy wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT).
Niekiedy zlecana jest biopsja wątroby (uwidacznia zmiany zapalne czy martwicze). Nieinwazyjnym badaniem jest elastografia, pozwalająca oceniać zaawansowanie włóknienia narządu.
Interpretacja wyników jest trudna. Różne konfiguracje antygenów świadczą o odmiennych stanach chorobowych (np. aktywne zakażenie, chorowanie w przeszłości).
Dokonuje się również oceny funkcji wątroby (głównie ALT, AST).
Leczenie
WZW typu B w fazie ostrej opiera się na zaprzestaniu spożywania alkoholu. Ważna jest lekkostrawne, dobrze zbilansowana dieta. Liczy się właściwa ilość odpoczynku. Przy zakażeniu przewlekłym stosowane są leki przeciwwirusowe. Najczęściej to entekawir i tenofowir (hamują namnażanie wirusa). Czas trwania i schemat leczenia dobierane są indywidualnie. Znaczenie ma ogólny stan zdrowia Pacjenta.
Ostre WZW typu B może zakończyć się całkowitym wyzdrowieniem.
Potencjalne powikłania
Jeśli wirus jest długotrwale w organizmie, nie jest leczony, prowadzi do poważnych powikłań. Przede wszystkim skutki zauważalne są w wątrobie. Obserwuje się jej marskość. Jest to trwałe włóknienie (pojawiają się obrzęki, żyłki przełyku).
Rzadko dojść może do niewydolności wątroby. Zauważalne jest szybkie pogorszenie funkcjonowania narządu.
W niektórych przypadkach nowotwór wątrobowokomórkowy (hepatocellular carcinoma). To najgroźniejsze powikłanie. Może wystąpić nawet bez marskości
Profilaktyka
Dostępne są szczepienia przeciwko WZW typu B. Dla noworodków (niemal od 30 lat) to szczepienie obowiązkowe. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby uzupełnić szczepienia w dorosłym życiu (przy pominięciu w dzieciństwie). Lekarze wskazują, że szczepienia cechują się wysoką skutecznością.
Dodatkowo należy unikać kontaktu z krwią innych osób. Zawsze wskazane jest stosowanie jednorazowego sprzętu medycznego (igieł, strzykawek). Warto zadbać również o bezpieczne kontakty seksualne.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźne?
Tak, nieleczone wywołuje poważne powikłania. Nawet nowotwór.
- Kiedy pierwsze objawy?
Najczęściej po upływie 6 tygodni, aż do 6 miesięcy. To kwestia indywidualna.
- Czy samodzielnie zawalczymy WZW?
Możliwe, zwłaszcza u dorosłych, jest samodzielne zwalczenie wirusa. Zawsze niezbędna jest diagnoza lekarza.
- Jak długo można żyć z wirusem?
Normalnie, tyle co zdrowe osoby, jeśli są pod kontrolą. Wdrożone jest właściwe leczenie.
Bibliografia
- Kozielski, J., & Ślusarczyk, J. (2015). Choroby wątroby: Diagnostyka i leczenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.,
- Nowak, M. (2018). Wirusowe zapalenie wątroby typu B. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- World Health Organization (WHO). (2017). Hepatitis B.
