Kofeina to powszechna używka. Dla wielu picie kawy stanowi ważny rytuał. Czasami jednak pojawia się złe samopoczucie po kawie. Poznaj najważniejsze informacje.
Jak działa kofeina?
Neuroprzekaźnik adenozyna reguluje nasz cykl snu i czuwania. Poziom związku wzrasta w ciągu dnia, spadając podczas snu. Kofeina blokuje adenozynę. W praktyce nie odczuwamy zmęczenia. Dodatkowo jesteśmy bardziej pobudzeni. Pierwsze efekty odczuwamy po kilkunastu minutach (przez szybkość wchłaniania kofeiny).
Zalecane dzienne spożycie kofeiny wynosi 400 mg. To około 3-4 filiżanki. Co ważne, kofeina zawarta jest także w herbacie czy napojach energetycznych.
Dlaczego kawa wywołuje senność?
Kojarzymy kawę jako szybki zastrzyk energii (przez właściwości stymulujące). Czasami jednak występuje senność po kawie. Nie zawsze uzyskamy efekt pobudzenia. Kofeina trafia do krwiobiegu, wywołując efekt energii i pobudzenia. Jednak działanie po jakimś czasie ustępuję, prowadząc do uczucia znużenia, senności, zmęczenia. Tempo wyeliminowania kofeiny jest zależne od wieku, stanu zdrowia, nawyków czy diety. Warto wiedzieć, że przy chorobach wątroby czas eliminacji kofeiny jest wydłużony. Palenie papierosów przyspiesza jej wydalanie.
Senność po spożyciu kofeiny może wystąpić przez:
- Odwodnienie (moczopędne działanie kawy)
- Wahania glukozy we krwi (gwałtowny wzrost po spożyciu kofeiny, a potem gwałtowny spadek),
- Brak wystarczającej ilości snu na dobę (np. przez spożywanie kawy wieczorem).
Senność wywołać może kawa z dodatkiem mleka. Wynika to z faktu, że mleko zawiera tryptofan (prekursor serotoniny). Hormon odpowiada za relaks i odprężenie.
Niepokój po kawie
Zawroty głowy czy niepokój, to częste objawy. Pacjenci mówią, że obserwują u siebie kołatanie serca, gonitwę i natłok myśli. Wystąpić też może nadmierne pocenie. Trudności z uspokojeniem oddechu. Za dużo kofeiny może dać taki efekt. Kofeina i stres może wywołać objawy nerwicy lękowej. Szczególnej uwagi wymaga łącznie kofeiny z nikotyną.
Drżenie po kawie
Złe samopoczucie po kawie to też drżenie rąk. Kofeina zwiększa poziom adrenaliny. Dlatego pobudza mięśnie i układ nerwowy, co może uwidocznić drżenie kończyn. Często występuje u osób z niską tolerancją na kofeinę. Szybko złagodzić problem pomoże pożywienie z węglowodanami i białkiem (np. banan).
Zaburzenia lękowe a kawa
Kawa wywołuje silne objawy ze strony układu nerwowego. Są to jednak zdarzenia sporadyczne w lekarskich gabinetach. Wówczas Pacjenci uskarżają się na ból w klatce, problem z rytmem serca, brak możliwości pełnego oddechu. Pojawić się mogą omdlenia bądź utrata przytomności. W badaniu kardiologicznym pojawiają się objawy arytmii.
Nadwrażliwość na kofeinę
Lekarze wskazują, że niektórzy Pacjenci cierpią na nadwrażliwość po kofeinie. Organizm reaguje szybciej (niż u innych przyjmujących kofeinę). Występuje silny ból głowy, prowadzący nawet do zawrotów czy mdłości. Mówimy wówczas o nadwrażliwości pokarmowej IgG – zależnej.
Jak właściwie pić kawę?
Istnieją naczelne zasady mówiące o poprawnym piciu kawy. Przede wszystkim nie zalecany jest napój na pusty żołądek. Kofeina podrażnia błonę śluzową żołądka. Dodatkowo kofeina zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego, wywołując zgagę.
Kofeina wchodzi też w interakcje z niektórymi lekami (wpływając na ich metabolizm). Finalnie może wpływać to na skuteczność ich działania.
Napar należy pić wolno, nie duszkiem, rozkoszując się każdym łykiem. Idealną porą na kawę jest śniadanie czy obiad. Popołudnia warto zarezerwować dla herbaty. Do kawy warto wypijać szklankę wody.
Czym zastąpić kawę?
Istnieje wiele zamienników kawy:
- Yerba mate,
- Matcha,
- Zielona herbata,
- Czarna herbata.
To napary mające w swoim składzie kofeinę (w niższym, łagodniejszym stężeniu).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy kawa szkodzi?
Nie – badania naukowe odkryły szereg korzyści z dostarczania do organizmu kofeiny.
- Kto musi ograniczać kawę?
Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym krwi, wrzodami żołądka, problemem z wątrobą i trzustką.
- Jaka kawa dla cukrzyka?
Diabetycy mogą pić kawę. Jednak bez dodatków, tj. mleka i cukru.
- Czy można w ciąży?
Tak, warto jednak pamiętać, aby nie przekraczać dawki w ciąży, tj. 200 mg / dobę.
Bibliografia
- Wierzejska, R. Kofeina – występowanie, działanie i wpływ na zdrowie. „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna”, 2012,
- European Food Safety Authority (EFSA). Scientific Opinion on the Safety of Caffeine. EFSA Journal, 2015.,
- Gawęcki, J., Hryniewiecki, L. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2022.
