Morfologia krwi pozwala na różnorodną
ocenę stanu zdrowia. Jednym z kluczowych wskaźników jest podwyższone AST. Poznaj najważniejsze informacje
Charakterystyka enzymu AST
Co to AST? Enzym aminotransferazy asparaginianowej. Jego główną rolą jest regulowanie procesu przemiany aminokwasów. Występuje w sercu, nerkach, trzustce, mózgu, mięśniach szkieletowych czy płucach. W największych ilościach w wątrobie. Enzym oznaczany jest z krwi żylnej. Pobrania dokonuje się na czczo. Parametr oznacza się w celu oceny funkcji wskazanych organów.
Wskazania do badania
Lekarze wskazują, że AST powinno być oznaczane najrzadziej raz w roku. Ponadto wskazaniami do badań są:
- Otyłość i nadwaga,
- Nadużywanie alkoholu,
- Senność,
- Przewlekłe uczucie zmęczenia,
- Brak apetytu,
- Bolesne wzdęcia,
- Nudności i wymioty,
- Częste bóle brzucha (w okolicach wątroby),
- Żółte zabarwienie skóry i białek ocznych,
- Suchość skóry i świąd,
- Częste siniaki,
- Długotrwałe przyjmowanie leków (antykoncepcji, leków przeciwzapalnych).
Normy laboratoryjne
Norma dla wskaźnika AST oznaczana jest od 5 do 40 IU/L. Wynik każdorazowo musi być interpretowany przez specjalistę. Liczy się ogólny stan zdrowia, występujące objawy kliniczne, inne oznaczone parametry (relacje AST do ALT, bilirubina, GGTP, ALP).
Przyczyny podwyższenia AST
Podwyższony wynik może stanowić objaw przewlekłej choroby wątroby, tj.:
- Stłuszczenia,
- Zapalenia wirusowego,
- Autoimmunologicznego zapalenia,
- Marskości
Może wskazywać na toksyczne / polekowe uszkodzenie organu, zapalenie dróg żółciowych. Przekroczenie normy występuje również po ostrym zawale serca.
Podwyższone AST może wynikać z zaburzeń innych organów, np. przy zapaleniu trzustki, cukrzycy, choroby Wilsona, zapalenia mięśnia szkieletowych.
Przyczyny mogą być o wiele bardziej prozaiczne – np. AST może być podwyższony od intensywnego wysiłku fizycznego. Wskazuje się także na:
- Odwodnienie,
- Zastrzyki domięśniowe,
- Miopatię,
- Ostre / przewlekłe uszkodzenie nerek.
Objawy kliniczne przy wysokim AST
AST powyżej normy objawia się u Pacjentów odmiennie. Czasami pojawia się dyskomfort, ból w prawym podżebrzu. Częstym symptomem jest ciemny mocz wraz z jasnym stolcem. Ponadto, przy zapaleniu wątroby, może wystąpić gorączka. Często obserwuje się także obrzęki (w różnych częściach ciała), wodobrzusze. Niekiedy dochodzi do zaburzeń świadomości
Dalsza diagnostyka i zalecane badania
Diagnostyka AST musi zostać poszerzona, jeśli wynik znajdować będzie się powyżej przyjętej normy. Wówczas koniecznością będzie wykonanie USG jamy brzusznej. Dodatkowo z krwi oznacza się:
- Próby wątrobowe ALT, AST,
- Wirusowe zapalenie wątroby,
- Hormony tarczycy ( TSH, ft3, ft4, anty- TPO),
- Profil lipidowy,
- Przeciwciała,
- INR (czas protrombinowy),
- Troponiny (gdy występują objawy kardiologiczne).
Postępowanie niefarmakologiczne
Duże znaczenie w leczeniu poza farmakologicznym odgrywa dieta. Przede wszystkim ograniczyć należy cukier, w tym również fruktozę (cukier zawarty w owocach. Koniecznie wyeliminować należy z diety także żywność wysokoprzetworzoną. Mowa tu głównie o daniach instant, jedzeniu typu fast food. Idealnym wyborem będą:
- Ryby,
- Dieta śródziemnomorska,
- Oliwa,
- Warzywa,
- Dodatkowy błonnik.
Warto zadbać także o jakość wybieranej dla siebie żywności. Produkty ekologiczne, o prostym składzie, będą przyczyniać się do korzystnych wyników. Nie zapominać należy o właściwej ilości snu.
Metody obniżania AST
W celu obniżenia AST, przede wszystkim należy usunąć przyczynę jego wzrostu. Sama wartość AST nigdy nie jest głównym celem prowadzonej terapii.
Obniżyć parametr pomoże całkowite odstawienie alkoholu na kilka tygodni. Warto także ograniczyć przyjęcie leków, które obciążają wątrobę. Jednak wymaga to konsultacji z lekarzem. Lekarze zalecają powstrzymanie od intensywnego wysiłku fizycznego (na kilka dni przed kontrolnym badaniem).
Bardzo pomocna i skuteczna będzie redukcja masy ciała (zwłaszcza przy stłuszczeniu wątroby).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jaki wynik jest niepokojący?
2- krotność ponad normę stanowi lekkie podwyższenie. 2-5 krotność wymaga dalszej diagnostyki.
- Czy minie samoistnie?
Tak, jeśli przyczyną jest wzmożony wysiłek fizyczny, alkohol czy infekcja wirusowa.
- Jaka norma w ciąży?
Wynik zwykle pozostaje w granicach normy (lub minimalnie niższy niż przed ciążą).
- Kogo najczęściej spotyka?
Podwyższone AST najczęściej występuje u osób mających problem z alkoholem, z chorobami wątroby albo trzustki.
Bibliografia
- Biochemia Harpera ilustrowana, R.K. Murray i wsp., Edra Urban & Partner, Wrocław 2022.,
- Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, red. D. Dembińska-Kieć, J. Naskalski, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2021.,
- World Health Organization (WHO) – Hepatitis B and C Testing Guidelines,
