Zbliżająca się miesiączka u wielu Pacjentek daje swoje oznaki. Mówimy wówczas o tzw. PMS – zespole napięcia przedmiesiączkowego. Występują w nim zarówno objawy fizyczne, somatyczne, jak i psychiczne. Schorzenie dotyka niemal 50% kobiet w wieku rozrodczym. Wśród nich aż u 20% PMS znacznie obniża komfort życia.
Mechanizm powstania
Etiologia PMS nie została jasno określona. Lekarze wskazują, że najczęściej wynika ze zmiany poziomu hormonów w trakcie cyklu menstruacyjnego. Wskazać należy:
- Zwiększony poziom progesteronu (wydzielana jest serotonina, katecholamin, jak również kwas gamma-aminomasłowy w mózgu),
- Zmniejszenie poziomu estrogenów (pobudzone do działania podwzgórze wydziela norepinefryny, co obniża poziom produkowanej serotoniny i dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym),
- Czynniki genetyczne,
- Podwyższony poziom prolaktyny,
- Zaburzenia metaboliczne glukozy,
- Insulinooporność,
- Niedobory żywieniowe
Pierwsze objawy
Do najczęściej występujących objawów fizycznych PKS zaliczamy:
- Tkliwość i obrzmienie piersi,
- Ból głowy (przewlekłe migreny),
- Dolegliwości bólowe w dolnej części pleców,
- Ból podbrzusza,
- Zatrzymanie wody w organizmie,
- Zwiększeniem masy ciała (1-2 kg),
- Obrzęk kostek i stóp,
- Zaparcia
Dodatkowo zespół napięcia przedmiesiączkowego wywołuje zaburzenia psychiczne, tj:
- Bezsenność,
- Ogólne zmęczenie,
- Rozdrażnienie,
- Huśtawkę nastrojów,
- Płaczliwość,
- Niepokój, poczucie lęku,
- Obniżenie koncentracji,
- Zaburzenia pamięci,
- Wzrost/ spadek libido (indywidualnie u każdej Pacjentki).
Pojawiające się objawy znikają samoistnie w ciągu kilku dni od momentu rozpoczęcia krwawienia. Wyżej wskazane wykazują największe natężenie na 2 dni przed krwawieniem.
PMS a PMDD – różnice
Lekarze wskazują na różnice pomiędzy PMS a PMDD, a więc przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych. To zaburzenie patologiczne, wymagające leczenia farmaceutycznego, które zostało zakwalifikowane do zaburzeń psychicznych DSM-5. Konieczna jest opieką lekarza psychiatry. Przy PMDD objawy są o wiele cięższe:
- Zaburzenia lękowe,
- Napady paniki,
- Trudności w relacjach społecznych,
- Poczucie beznadziei,
- Myśli rezygnacyjne,
- Brak energii.
Na PMDD zapada około 3-8% kobiet.
Czynniki nasilające dolegliwości
Jednym z głównych czynników, który potęguje objawy przy PMS jest stres. Przewlekłe napięcie nerwowe powoduje nadmierne pobudzenie układu współczulnego. W efekcie czynność skurczowa macicy jest znacząco zwiększona.
Badania naukowe pokazują również, że objawy PMS nasilają się u Pacjentek, które spożywają dużą ilość słodyczy, fast foodów, kofeiny, a także alkoholu. Warto wskazać również nadmiar soli (zwiększa zatrzymanie wody w organizmie oraz uczucie ciężkości i opuchlizny).
Problem potęguje również brak snu bądź jego niewystarczająca ilość. Wpływa na poziom kortyzolu albo serotoniny.
Diagnostyka
Objawy napięcia przedmiesiączkowego najczęściej uwidaczniają się około 7 lat przed dniem, w którym rozpocznie się krwawienie. W celu zdiagnozowania wykonuje się badania krwi, a dokładnie oznaczenie:
- Estradiolu,
- FSH,
- TSH,
- Kortyzolu,
- Prolaktyny
Wyniki pozwalają na wykluczenie problemów z tarczycą czy występowanie zespołu Cushinga. Dodatkowo wykonuje się również badanie ginekologiczne (USG dopochwowe). Dzięki temu można rozróżnić PMS od zespołu policystycznych jajników czy endometriozy.
Leczenie farmakologiczne
Głównym celem farmakologii jest zmniejszenie występowania objawów. Głównie stosuje się leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. Dodatkowo, jeśli występują silne objawy ze strony układu nerwowego, wdrażane są leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe. Jeśli u Pacjentki uwidacznia się silna opuchlizna, zatrzymane wody, wówczas przepisywane są leki moczopędne (spironolaktony).
Niejednokrotnie lekarze zalecają stosowanie antykoncepcji hormonalnej doustnej. Hormony wywołujące tzw. krwawienie z odstawienia, znacznie łagodzą objawy PMS, a niekiedy całkowicie eliminują problem. Jest to jedna z najbardziej skutecznych metod walki z ciężkimi objawami PMS.
Naturalne metody łagodzenia
Oprócz farmakologicznego leczenia stosowane są także naturalne metody łagodzenia bólu, tj.:
- Ciepłe kompresy przykładne w dolnej części pleców albo brzucha,
- Zbilansowana, lekkostrawna dieta,
- Właściwa ilość aktywność fizycznej,
- Noszenie luźnej, swobodnej odzieży i bielizny (która nie uciska brzucha czy piersi),
- Unikanie sytuacji stresowych,
- Duża ilość odpoczynku,
- Unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak długo trwa PMS?
Jest to kwestia indywidualna. Może trwać od kilku dni nawet do 2 tygodni.
- Kiedy do lekarza?
Jeśli objawy PMS znacznie utrudniają lub uniemożliwiają codzienną egzystencję.
- Czy jest groźne?
Nie, o ile nie występują inne, dodatkowe objawy (np. krwawienie międzymiesiączkowe).
- Jakie są nietypowe objawy?
Pacjentki mówią, że niekiedy przed okresem apetyt znacznie się zwiększa, a niekiedy całkowicie nie czują potrzeby jedzenia.
Bibliografia
- Kaczmarek, K. (2016). Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) – diagnostyka i leczenie. W: Choroby Ginekologiczne i Położnicze, t. 2, red. M. Nowak. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- World Health Organization (WHO). (2009). Women’s Health: A Public Health Perspective. Geneva: World Health Organization,
- Sierżant, B., & Wiśniewska, M. (2021). PMS – zrozumieć i leczyć. Warszawa: Wydawnictwo Medyczne PZWL
