Naturalnym elementem przekwitania jest niedobór estrogenów. Jednak występować może również w wieku rozrodczym, co jest stanem patologicznym. Hormon odpowiada za rozwój żeńskich cech płciowych, regulacje cynku, rozwój mięśni macicy. Synteza zachodzi głównie w jajnikach oraz w łożysku czy tkance tłuszczowej.
Etiologia przypadłości
Wśród potencjalnych przyczyn zbyt niskiego poziomu estrogenów zaliczamy czynniki wtórne, tj:
- Dysgenezja jajników (towarzyszy zespołowi Turnera),
- Nieprawidłowa budowa jajników,
- Zespół policystycznych jajników (PCOS),
- Przedwczesne wygasanie czynności jajników.
Przyczynami wtórnymi są:
- Nadużywanie alkoholu,
- Anoreksja (drastyczne niedobory żywieniowe),
- Przyjmowanie leków hamujących owulację,
- Uszkodzenie przysadki mózgowej,
- Nadmierny wysiłek fizyczny (zawodowe uprawianie dyscyplin wytrzymałościowych),
- Spożywanie hormonów w mięsie i nabiale,
- Nadmiar tkanki tłuszczowej,
- Niewydolność jajników w wyniku chemioterapii czy operacji,
- Palenie tytoniu.
Objawy fizyczne niedoboru
Objawy niedoboru estrogenów to m.in.:
- Problemy z zajściem w ciążę,
- Zaburzenia krążenia,
- Pogorszenie kondycji skóry oraz włosów,
- Brak miesiączek,
- Spadek libido,
- Suchość pochwy i jej podrażnienia,
- Odczuwanie bólu lub dyskomfortu podczas stosunku,
- Opóźnione albo przedwczesne dojrzewanie,
- Zanik albo ograniczone występowanie sromu, łechtaczka, pochwy czy macicy,
- Nieprawidłowa pigmentacja i unaczynienie mieszków włosowych,
- Zmiany w profilu lipidowym,
- Powstawanie blaszek miażdżycowych,
- Nietrzymanie moczu,
- Przepukliny pochwowe,
- Uderzenia gorąca,
- Bóle głowy,
- Nocne poty
Natężenie oraz długość występowania występowania wskazanych objawów zależy od indywidualnych predyspozycji każdej Pacjentki. Niekiedy stopień jest tak niewielki, że dolegliwość przebiega w sposób bezobjawowy.
Symptomy psychiczne niedoboru
Wyróżnić można także symptomy natury psychologicznej. Przede wszystkim jest są to problemy z koncentracją. Pacjentki mówią, że nie umieją skupić się na nauce, pracy, wykonywanych notatkach czy czynnościach życia codziennego.
Dodatkowo mogą uwidocznić się huśtawki nastrojów bądź stany depresyjne. Obserwować można smutek bez przyczyny, spadek motywacji do działania czy tzw. uczucie pustki. Wskazuje się także drażliwość i łatwe, niekontrolowane wybuchy złości.
Dużym problem jest bezsenność. Występują zarówno problemy z zaśnięciem, jak również utrzymaniem efektywnego snu.
Diagnostyka
Oznaczany jest poziom estradiolu (E2). Próbka pobierana jest z żyły łokciowej.
Normy wynoszą w okresie rozrodczym;
- W fazie folikularnej 84-970 pg/ml,
- W fazie owulacji 13-330 pg/ml,
- W fazie lutealnej 73-200 pg/ml
W okresie pomenopauzalnym normą jest wynik poniżej 20-30 pg/ml.
U mężczyzn zakres referencyjny mieści się w granicach 11,2 – 50,4 pg/ml.
Warto wskazać, że niektóre laboratoria podają jednostkę ng/l. Jest ona równoważna z pg/ml.
Na wyniki mogą wpłynąć leki na:
- Nadciśnienie tętnicze krwi,
- Niedokrwistość,
- Upośledzenie funkcjonowania nerek albo wątroby.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie niedoboru estrogenów polega na syntetycznym uzupełnieniu ich ilości. Wyróżnia się trzy drogi podania:
- Dopochwowe (kremy, żele, plastry),
- Domaciczne (implanty),
- Doustne (w formie tabletek).
Wspomagająco wdrażane są preparaty łagodzące objawy, np. globulki dopochwowe z kwasem hialuronowym (o działaniu nawilżającym).
Naturalne metody
Naturalną metodą uzupełnienia niedoborów estrogenu jest właściwa dieta. Głównie jadłospis powinien być bogaty w fitoestrogeny (roślinne związki organiczne o budowie i działaniu zbliżonym do estrogenów). W tym celu menu powinno obfitować w:
- Rośliny strączkowe,
- Owoce granatu,
- Czosnek,
- Śliwki,
- Żurawinę,
- Rabarbar,
- Kalafiory,
- Olej z wiesiołka,
- Brokuły,
- Czerwoną koniczynę.
Niebagatelną rolę odgrywa suplementacja. Witamina D3 jest niezwykle ważna dla sprawnego działania całego układu hormonalnego. Ważnym składnikiem jest także magnez. Pomaga zredukować stres, napięcie czy problemy z koncentracją. Wskazuję się także witaminy z grupy B (B6), cynk, kwasy omega-3.
FAQ – najczęstsze pytania
- Skąd wiedzieć o niskim poziomie?
Głównym wskazaniem jest niepłodność, rozdrażnienie i ból w podbrzuszu.
- Kiedy do lekarza?
Gdy objawy utrzymują się przez 2-3 cykle. Dodatkowo miesiączki występują nieregularnie i są obfite.
- Czy jest groźne?
Tak, jeśli utrzymuje się przez długi czas. Może dojść do spadku gęstości kości, miażdżycy albo chorób układu sercowo – naczyniowego.
- Czy minie samo?
Tak, jeśli byłby to chwilowe zaburzenia. Zawsze wskazana jest wizyta u specjalisty.
Bibliografia
- Kamińska, M. (2015). Hormonalna terapia zastępcza w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner,
- World Health Organization (WHO). (2022). Hormonal health and non-communicable diseases: A public health priority. Geneva: World Health Organization.,
- World Health Organization (WHO). (2020). Estrogen and its role in women’s health. Geneva: World Health Organization
