Sprawnie funkcjonujący układ pokarmowy- to fundament zdrowia. Niestety wrzody żołądka i dwunastnicy – to najczęstsza choroba tego układu. Dotyczą 5-10% całej populacji. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka omawianej dolegliwości
Choroba wrzodowa to inna nazwa wrzodów żołądka (i dwunastnicy). Stanowią ubytki w błonie śluzowej (ograniczony ubytek tkankowy). Sięgają w głąb błony, która wyściela przewód pokarmowy. Najczęstsza lokalizacja to opuszka dwunastnicy czy odźwiernik żołądka. Jak powstaje wrzód? Przez kwas żołądkowy, który penetruje głębsze warstwy tkanek przez uszkodzoną błonę śluzową.
Przyczyny choroby wrzodowej
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (IPP), są częstą przyczyną choroby. Często wynika z zaburzeń równowagi pomiędzy ilością substancji wrzodotwórczych a odpornością błony śluzowej.
Inne przyczyny wrzodów to:
- Palenie tytoniu,
- Spożywanie alkoholu,
- Przewlekły stres (napięcie nerwowe),
- Zespół Zollingera,
- Zespół Ellisona,
- Choroba Leśniowskiego-Crohna,
- Zespół rakowy.
Zdarzają się przypadki, gdy określenie jednoznacznej przyczyny nie jest możliwe (idiopatyczne wrzody).
Helicobacter pylori a wrzody
Helicobacter pylori – to częsta przyczyna wrzodów. Bakteria uszkadza warstwę ochronną (błony śluzowej żołądka). Toruje drogę dla kwasu żołądkowego. Często wielu zakażonych Pacjentów nie obserwuje objawów. Helicobacter lokuje się w błonie śluzowej (w strukturze żołądka). Potrafi przeżyć w jego kwaśnym środowisku.
Najczęstsze objawy wrzodów
Ból w nadbrzuszu po około 1-3 godzinach po jedzeniu, to główny objaw wrzodów. Stan zapalny, skrzepowa martwica w bezpośrednim otoczeniu wrzodów – to możliwe objawy. Po zażyciu leków hamujących wydzielanie kwasu solnego, ból znika. Dolegliwości bólowe pojawiają się rankiem lub nocą (na czczo). Dodatkowo lekarze wskazują na:
- Nudności,
- Wymioty,
- Zaparcia i biegunki (naprzemiennie),
- Wzdęcia,
- Obniżony apetyt,
- Zgagę (pieczenie za mostkiem),
- Utratę masy ciała (bez diety, ćwiczeń),
- Gorzki posmak w ustach,
- Nieprzyjemny zapach z ust.
Niektórzy Pacjenci mówią, że pomimo obecności wrzodów, nie mieli żadnych objawów (możliwość takiego przebiegu potwierdzają specjaliści).
Podstawowa diagnostyka choroby
Kluczowe badanie przy wrzodach na żołądku to gastroskopia. Oceniany jest górny odcinek przewodu pokarmowego. Wprowadzany jest endoskop (giętki przewód z układem rejestrującym). Przy wrzodach w żołądku pobierany jest wycieki do analizy histopatologicznej (aby wykluczyć nowotwór). Sporadycznie przeprowadzane jest RTG (badanie rentgenoskopowe).
Jeśli podejrzewany jest Helicobacter pylori, wykonuje się:
- Test ureazowy (badanie wycinka mocznikiem i barwiącym wskaźnikiem),
- Specjalistyczną hodowlę bakteryjną,
- Testu kału (w kierunku Helicobacter pylori). Oznaczany jest antygen,
- Badanie histologiczne (wycinka błony śluzowej),
- Testy serologiczne (z krwi na przeciwciała bakterii).
Leczenie wrzodów żołądka
Przy Helicobacter pylori, wdrażana jest antybiotykoterapia. W innych przypadkach dobrym wyborem będą leki IPP (inhibitory pompy protonowej), a także H2 – blokery. Ich zadaniem jest zmniejszenie kwasu żołądkowego. Wspomagająco stosuje się środki chroniące błoną śluzową.
Kluczowe jest odpowiednie odżywianie.
Jak długo leczy się wrzody żołądka? Standardowo od kilka – kilkanaście tygodni. Jednak zależy to indywidualnie od Pacjenta.
Kiedy leczenie operacyjne?
Przy ciężkim, zaawansowanym stanie wrzodów, niezbędna jest operacja. To reakcja niezbędna przy zwężeniu odźwiernika. Operacja musi być wykonana przy krwawieniu oraz perforacji (pęknięcia) wrzodu. Dodatkowo to konieczne, jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi poprawy i efektów.
Dieta przy chorobie
Idealna dieta przy wrzodach pozbawiona jest potraw smażonych. Unikać należy kiszonek, produktów marynowanych, wzdymających (kapusta, groch, fasola). Żywność nie może być tłusta, jak również mocno doprawiona (w tym pikantne). Konieczne jest unikanie:
- Alkoholu,
- Tytoniu,
- Kakao,
- Słodyczy,
- Gazowanych napoi,
- Białego cukru,
- Żółtego sera.
Domowe sposoby wspomagające
Można jeść mniejsze posiłki, w krótszych odstępach czasu. Ograniczyć warto kawę i ostre posiłki. Nie zaleca się leżenia zaraz po jedzeniu. Wyeliminować należy stres i napięcie nerwowe. Jeśli to możliwe, unikać warto ibuprofenu, ketoprofenu. Nie zastąpi to jednak leczenia i profesjonalnej diagnostyki.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy są groźne?
Tak, może dojść do ich pęknięcia. Pojawi się krwawienie w jamie brzusznej.
- Kogo najczęściej spotykają?
Osoby palące papierosy. Pacjent narażeni na przewlekły stres (przewlekłe napięcie nerwowe). Osoby regularnie przyjmujące niesteroidowe leki przeciwzapalne.
- Czy miną samoistnie?
Nie, wrzody nie miną samoistnie. Zawsze wymagają leczenia.
- Po czym poznać, że mam wrzody?
Ból brzucha, który pojawia się po jedzeniu. Ciągłą zgagą i nieprzyjemnym oddechu z ust.
Bibliografia
- ALAB Laboratoria, Wrzody żołądka – objawy, przyczyny, badania i leczenie choroby wrzodowej, 22.01.2025,
- Medycyna Praktyczna, Wrzody żołądka i dwunastnicy: przyczyny, objawy i leczenie choroby wrzodowej.,
- Postępowanie fitoterapeutyczne oraz dietetyczne w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, „Postępy Fitoterapii”, 2020, nr 3, s. 185–195.
