Emocje każdego dnia odbijają się na układ trawienny. Powstaje nerwica jelit. Problem dotyczy coraz większej grupy Pacjentów. Poznaj najważniejsze informacje.
Krótka charakterystyka dolegliwości
Dolegliwość zaliczana do zaburzeń psychicznych. Diagnozowana u ok. 14% populacji. Najczęściej u kobiet. Bagatelizowany przez najbliższe otoczenie. To pogarsza samopoczucie osób z GAD. Nerwica jelit nie stanowi ścisłej diagnozy medycznej. Stanowi potoczne określenie dla problemów z jelitami, które wywołuje stres i lęk. Najczęściej związana z zespołem jelita drażliwego.
Rodzaje nerwicy jelit (postacie)
Wyróżniamy postać biegunkową (IBS – D). Pojawiają się luźne stolce, nagłe, silne parcie. Objawy narastają podczas stresu.
Innym rodzajem jest nerwica zaparciowa (IBS – C). Objawia się rzadkimi wypróżnieniami, twardym stolcem oraz ciągłym uczuciem niepełnego wypróżnienia.
Istnieje także postać mieszana (IBS – M). Naprzemiennie występują biegunki i zaparcia.
Wyróżniona została postać niesklasyfikowana (IBS-U).
Nerwica a IBS (zespół jelita drażliwego)
Nie są tym samym. Pokrywają się częściowo. IBS jest chorobą. Pojawia się nawracający ból brzucha przy wypróżnieniu. Zmienia się konstytucja stolca. Wypróżnienia nie są regularne. Nerwica jelit to reakcja na stres. Nie każdy Pacjent z IBS ma zaburzenia lękowe. Nie każda nerwica jelit spełnia kryteria do diagnostyki IBS.
Oś mózg – jelita. Stres a trawienie
Nowoczesne badania wskazują, że jelita posiadają własny układ nerwowy (jelitowy układ nerwowy, ENS). Posiada komunikację z OUN (ośrodkowym układem nerwowym). Komunikacja jest dwukierunkowa. Powstaje oś mikrobiota jelita – mózg. Relacje regulują bakterie jelitowe. Wpływają one na układ nerwowy przez produkcję metabolitów (krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych SCFA), neuroprzekaźników (serotoniny i GABA) oraz hormonów.
Sygnały z układu nerwowego wpływają na motorykę jelit, i ich bakterie.
Przyczyny nerwicy jelit
Nerwice jelit wywołują zdarzenia. Może być to obawa przed chorobą, śmiercią, sytuacją finansową. Najczęściej Pacjenci znacząco przerysowują w swojej głowie problem (niż skala, w jakiej on faktycznie występuje). Etiologia jest stwierdzana po wykluczeniu innych schorzeń i dolegliwości. Za przyczynę uznaje się napady paniki czy przebyte infekcje jelitowe (zakażenie przewodu pokarmowego).
Objawy nerwicy jelit
Napięcie, zmęczenie i lęk to główne symptomy. Wywołuje problemy żołądkowo – jelitowe. Uporczywy lęk uniemożliwia funkcjonowanie. Stopień lęku koreluje ze skalą (nasileniem) objawów.
Inne objawy nerwicy jelit to:
- Nadmierna czujność,
- Pobudzenie funkcji autonomicznego układu nerwowego (trwające co najmniej 6 miesięcy),
- Przewlekłe, uporczywe wzdęcia (czynnościowe),
- Odbijanie,
- Zgaga,
- Biegunki lub zaparcia (naprzemiennie),
- Uczucie niepełnego wypróżnia,
- Ścisk w żołądku,
- Nudności,
- Wymioty,
- Zmniejszony apetyt,
- Skurcze i bóle brzucha,
- Przelewanie w brzuchu.
Objawy pojawiają się przed ważnymi wydarzeniami. Nasilają się przy napięciu emocjonalnym. Często towarzyszy im kołatanie serca, napięcie mięśniowe.
Diagnostyka omawianej przypadłości
Wyklucza się inne choroby przewodu pokarmowego. Przeprowadzany jest wywiad. Opisywane są objawy. Czas ich trwania. Pacjenci mówią, czy mają związek z odczuwanym stresem. Badania podstawowe to:
- Morfologia krwi,
- OB / CRP,
- Badania biochemiczne,
- Badania kału
Przy rozszerzonej diagnostyce lekarze wskazują na wykonanie kolonoskopii, gastroskopii, USG jamy brzusznej.
Leczenie nerwicy jelit
Proces opiera się na łagodzeniu dolegliwości żołądkowo – jelitowych.
Leki na nerwice jelit to środki polimeryczne. Dodatkowo przeciwbólowe oraz przeciwbiegunkowe. Leczenie poparte musi być właściwą dietą. Znacznego ograniczenia wymagają cukry proste i nasycone kwasy tłuszczowe. Dieta musi obfitować w błonnik, kiszonki oraz fermentowane produkty mleczne.
Korzystny wpływ na oddziaływanie osi jelita – mózg mają bakterie probiotyczne. Lekarze zalecają psychobiotyki. Skutecznie poprawiają nastrój i jakość snu. Wdrażana jest indywidualnie dobrana terapia probiotyczna (wdrożenie zaleceniach szczepów).
Psychoterapia i techniki na stres
Leczenie objawowe uzupełnia się terapią psychologiczną. Właściwa rozmowa, praca nad myślami, pozwala wyciszyć emocje. Pomaga nie tylko w nerwicy jelit, ale również w depresji, zaburzeniach lękowych, traumach. Techniki relaksacyjne pozwalają szybko wyciszyć stres, chroniąc przed eskalacją problemu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Kiedy do lekarza?
Jeśli w stolcu pojawi się krew. Dodatkowo gorączka, silny, napadowy ból brzucha.
- Czy minie samoistnie?
Tak, jeśli uda się wyciszyć emocje i natłok myśli.
- Jakie czynniki potęgują problem?
Przewlekłe napięcie i stres. Spożywanie alkoholu.
- Gdzie boli?
Najczęściej w środkowej części brzucha. Pojawić się może ucisk w klatce piersiowej.
Bibliografia
- Szymczak-Iwanicka P. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2025. Psychodietetyka jelitowa. Jak mikrobiota kształtuje emocje, myśli i nawyki żywieniowe.,
- Andrzejewska P. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2025. SIBO i IBS pod kontrolą. Praktyczny poradnik.,
- World Health Organization. Brain Health. Genewa: WHO.
