August 18, 2026

Wątroba – kluczowy organy.  Jej choroba – marskość wątroby, to poważny problem. Dochodzi do zaburzenia funkcjonowania. Poważnego uszkodzenia. Liczba zdrowych komórek – maleje. Tkanka włóknista (bliznowata)  gromadzi się w miąższu. Tworzą się przez to swojego rodzaju drobne blizny pozapalne. 

Przyczyny marskości wątroby 

Etiologia składa się z innych, przewlekłych chorób wątroby. Lekarze wskazują, że wirusowe zapalenie wątroby typu B, albo C (HCV, HBV) – to najczęstsze przyczyny. Dodatkowo wymieniamy: 

• Alkoholowe zapalenie wątroby,  
• Stłuszczenie wątroby,
• Przedłużone uszkodzenie dróg żółciowych,
• Niedrożność dróg żółciowych, 
• Stosowanie niektórych grup leków,
• Autoimmunologiczna choroba wątroby,
• Wrodzone i nabyte choroby metaboliczne (otyłość, cukrzyca, choroba Wilsona),
• Pierwotna marskość żółciowa PBC,

W Polsce najczęstszą przyczyną jest nadużywanie alkoholu oraz zakażenia HBV i HCV. 

Rodzaje marskości wątroby 

Przez obraz histopatologiczny wyróżniamy: 

• Marskość mikroguzkową (guzki o średnicy poniżej 3 mm),
• Marskość makroguzkową (guzy większe niż 3 mm), 
• Marskość mieszaną (małe i duże guzy). 

Etapy i stopnie zaawansowania

Włóknienie wątroby, marskość, jest procesem wieloletnim. Inaczej nazywany procesem bliznowacenia. Pojawia się tkanka łączna, tzw. guzki regeneracyjne. Zastępują zdrowe komórki. Dlatego organ funkcjonuje coraz gorzej. W zaawansowanym stadium powstają grube, zwłókniałe przegrody. Oddzielają poszczególne obszary miąższu w wątrobie. 

Wyróżniamy 4 stopnie nasilenia: 

• Umiarkowane włóknienie (faza 1)
• Zaawansowane włóknienie (faza 2 i 3),
• Bardzo zaawansowane włóknienie/ marskość (faza 4). 

Proces przyspiesza spożywanie alkoholu i niektóre leki. 

Główne objawy dolegliwości

Przy marskości wątroby objawy to m.in. obniżony przepływ krwi. Na początku stan bezobjawowy jest częsty. Ból w okolicy podżebrowej (po prawej stronie) – pojawia się z czasem. 

Rozwija się tzw. nadciśnienie wrotne. Ciśnienie w żyle wrotnej (doprowadzającej krew) znacząco rośnie. Żyła poszerza się. Krew, nie mogąc przepływać przez wątrobę, zaczyna ją omijać. Rozwija się tzw. krążenie oboczne. Dodatkowo poszerzają się drobne żyły w przełyku czy odbycie i okolicach. 

 Upośledzeniu ulegają główne funkcje, tj. neutralizacja produktów przemiany materii,  wydzielanie żółci. 

Dodatkowe objawy to: 

• Zmniejszona ilość wytwarzanych białek krwi, 
• Zaburzenia rozkładu szkodliwych dla organizmu substancji, 
• Problem z krzepnięciem krwi, 
• Zaburzenia hormonalne, 
• Spadek masy ciała, 
• Żółtaczka,
• Bóle brzucha/ dyskomfort,
• Żylaki przełyku, 
• Wodobrzusze,
• Zanik mięśni (postawa tzw. kasztanowego ludzika),
• Nudności/wymioty, 
• Pojawienie się na klatce piersiowej poszerzonych, drobnych naczynek,
• Bezsenność,
• Świąd skóry,
• Powiększenie śledziony,
• Obrzęk stop, kostek, podudzi,
• Zaburzenia krzepnięcia (krew z nosa, silniki na skórze). 

Diagnostyka medyczna schorzenia

Pacjent mówi o swoich obserwacjach, które wywołały niepokój. Lekarz zleca badania z krwi, oznaczając próby wątrobowe. Głównie jest to: 

• ASP,
• ATL,
• GGTP,
• Bilirubina,
• Ilość białych płytek krwi 

Często niezbędne są badania obrazowe – USG jamy brzusznej. Rozszerza się badanie o elastografię wątroby. Niekiedy wykonuje się tzw. markery serologiczne włóknienia we krwi. Pomocne jest USG dopplerowskie (układu wrotnego). 

Niekiedy zalecana jest gastroskopia (ocena występowania żylaków przełyku). 

Na wczesnym etapie, marskość wykrywa tylko  biopsja. 

Do oceny zaawansowania,  wykorzystuję się skalę Child – Pugh bądź MELD- Na. 

Leczenie marskości wątroby 

Głównym celem jest zahamowanie włóknienia. Stosowane jest leczenie objawowe i przyczynowe. Proces zależny jest od stadium (w jakim jest choroba). Leczenie szpitalne to konieczność, gdy występuje dekompensacja funkcji wątroby (żółtaczka, wodobrzusze, obrzęki). 

Kontrolne USG wykonywane jest ok. 6 miesięcy. Monitoruje się poziom AFP. 

Żyłki przełyku zabezpiecza się przed pęknięciem. Jeśli nie ma przeciwwskazań, działania kieruje się do przeszczepu narządu. 

Zabroniony jest alkohol a także leki na bazie alkoholu. Wdrażana jest lekkostrawna dieta. 

Powikłania omawianej dolegliwości 

Nieleczona marskość wątroby może prowadzić nawet do zgonu. Rak wątrobowokomórkowy, tzw. HCC – to kolejne powikłanie. Szansą na wyleczenie jest wczesne wykrycie marskości, rakowej zmiany i leczenie operacyjne. Pęknięcie żylaków może wywołać rozległy krwotok. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy marskość jest uleczalna?

Istnieje taka szansa. Zwłaszcza, gdy wywołana była przez wirusowe zapalenie wątroby. 

2. Kogo najczęściej spotyka?

Osoby nadużywające alkoholu. Prowadzące źle zbilansowaną, tłustą dietę. 

3. Czego należy unikać? 

Wszelkiego alkoholu, surowych owoców morza, zwłaszcza ostryg. Znacznie zwiększają ryzyko ciężkich zakażeń. 

4. Jakie są pierwsze objawy? 

Czasami marskość wątroby – jest całkowicie bezobjawowa. Najczęściej symptomem przepowiadającym jest ból w prawym podżebrzu. 

Bibliografia: 

1. Schwope R.B., Katz M., Russell T., Reiter M.J., Lisanti C.J. (2020). The Many Faces of Cirrhosis. Abdominal Radiology, 45(10), 3065–3080.,
2. Davies T., Wythe S., O’Beirne J., Martin D., Gilbert-Kawai E. (2017). Review Article: The Role of the Microcirculation in Liver Cirrhosis. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 46(9), 825–835.,
3. Sauerbruch T., Hennenberg M.H., Trebicka J., Beuers U. (2021). Bile Acids, Liver Cirrhosis, and Extrahepatic Vascular Dysfunction. Frontiers in Physiology, 12.