Badanie ultrasonograficzne (USG) jest główną, podstawową metodą przy wykrywaniu licznych dolegliwości. Dzięki niemu możliwym staje się uwidocznienie licznych struktur wewnątrz ciała. Może być wykonane u dzieci i dorosłych.
Przebieg i technika
USG przeprowadza się ultrasonografem, skąd jego nazwa. Po badanym obszarze przesuwana jest specjalna sonda, wysyłająca fale ultradźwiękowe. Przenikają one przez tkanki (odbijając się). Powracające fale odbierane są przez sondę, a obraz przetwarza komputer. Na monitorze specjalista analizuję uzyskany obraz. Jest on zmienny w zależności od obszaru, który podlega badaniu. Przy wykonywaniu USG można wykonywać zdjęcia interesujących fragmentów, czy dokonywać pomiarów. Co ważne, nie stosuje się promieniowania jonizującego (w przeciwieństwie do RTG czy TK). Ile trwa USG? Najczęściej jest to 20 minut. Jest to jednak indywidualne u każdego Pacjenta.
Pacjenta umiejscawia się na kozetce, odsłaniając badaną część ciała. Nakładany jest specjalny żel (w miejscu badania), ułatwiający płynne przesuwanie sondy, minimalizując zakłócenia wywołane przez powietrze. Niekiedy lekarze proszą o nabranie powietrza i jego zatrzymanie na kilka sekund. To pomaga zobrazować badań fragment.
Wskazania do badania
Badanie ultrasonograficzne jest podstawą diagnostyki problemów z narządami. Co ważne, jest powszechnie wykorzystywaną metodą do monitorowania postępów danej choroby czy leczniczych efektów.
Lekarze najczęściej zalecają USG przy problemach zlokalizowanych w jamie brzusznej, bólu brzucha. Dodatkowo przy:
- Zaburzeniach w rytmie wypróżnień (zaparcia i biegunki),
- Krwiomoczu,
- Obrzęku stawów,
- Niedoczynności albo nadczynności tarczycy.
USG służy do uwidocznienia zmian z wykonanej biopsji, np. guzków na tarczycy albo torbieli na piersiach.
Badanie stanowi również podstawę diagnostyki prenatalnej. Oceniany jest rozwój płodu, płeć, położenie łożyska. Pozwala precyzyjnie wyznaczyć ilość wód płodowych. Wskazać należy USG jako profilaktykę raka piersi.
Rodzaje USG
USG wykonuje się w różnych częściach ciała. Do najbardziej popularnych zalicza się badanie:
- Węzłów chłonnych,
- Obszaru tarczycy,
- Płuc i opłucnej,
- Piersi,
- Ślinianek,
- Jamy brzusznej,
- Tkanek miękkich,
- Stawów (biodrowego czy łokciowego).
Ponadto wyróżnia się USG ginekologiczne – dopochwowe. Można wskazać również typ badania przezodbytniczy, zwany jako transrektalne. U niemowląt i noworodek wykonywane jest USG przezciemiączkowe.
Przeciwwskazania do wykonania
Jedynymi przeciwwskazaniami są rozległe rany, oparzenia, świeże blizny w miejscu, gdzie należałoby nałożyć żel i użyć sondy. Utrudnić badanie może duża ilość gazów w jelitach (przy jamie brzusznej). Przeciwwskazaniem jest też silna bolesność brzucha.
USG dopochwowego nie wykonuje się gdy:
- Występuje ostre zapalenie pochwy,
- Zgłoszone są świeże zabiegi ginekologiczne,
- Występuje masywne krwawienie (miesiączka),
- Kobieta jest dziewicą.
USG przezodbytniczego nie wykonuje się przy:
- Hemoroidach w fazie ostrej,
- Bolesnej szczelinie odbytu,
- Ostrym zapaleniu odbytu,
- Po operacjach odbytu i jego okolic.
Przygotowanie do badania
Lekarze wskazują, że przygotowanie do tego badania nie jest konieczne. Jedynie pamiętać należy o wygodnym ubraniu, umożliwiającym bezproblemowe badanie. Skóra powinna być czysta i sucha – przed nie można jej balsamować (utrudni to przesuwanie sondy). Na badania zabierana jest dokumentacja medyczna. Wyjątek stanowi badanie jamy brzusznej. W tym przypadku należy:
- 1-2 godziny nie wydalać moczu,
- 6 godzin przed nie jeść,
- Wypić przed badaniem 2-3 szklanki niegazowanej wody,
- Unikać żucia gumy, palenia papierosów.
Czy USG jest bezpieczne?
Jest to badanie określane jako całkowicie bezpieczne dla zdrowia. Nie ma przeciwwskazań do jego wielokrotnego przeprowadzania. Nie ma konieczności zachowania konkretnych odstępów czasu pomiędzy badaniami.
FAQ- najczęstsze pytania o USG
- Ile kosztuje badanie?
Koszt zależy od placówki. Najczęściej wynosi 150-300 zł (przy jamie brzusznej), przy tarczycy 150-270 zł, a przezpochwowe 200-350 zł.
- Czy są skutki uboczne?
Badanie nie wywołuje żadnych skutków ubocznych. Można tylko poczuć uczucie chłodu po żelu. Przy badaniu dopochwowym rzadko może dojść do niewielkiego plamienia albo podrażnienia śluzówki.
- Jak często USG przy Hashimoto?
Jeśli nie ma guzów a poziom hormonów jest stabilny, wówczas badanie przeprowadza się co 12-24 miesiące. Jeśli na tarczycy są guzki, co 6-12 miesięcy.
- Czy USG jest bolesne?
Nie, jest całkowicie bezbolesne. Uczucie dyskomfortu uwidacznia się przy mocniejszym nadciśnieniu sondy przy medyka.
Bibliografia:
- Becker D., Beuscher-Willems B., Jakobeit C., Martin C., Smereczyński A. (red.), Ultrasonografia (wytyczne DEGUM i KBV), MediPage, Warszawa 2021 ISBN: 978-83-64737-88-6,
- Andres J., Sobczyk D., Andruszkiewicz P., Ultrasonografia w stanach zagrożenia życia i intensywnej terapii, Polska, ISBN: 978-83-89610-20-1.,
- World Health Organization, Manual of Diagnostic Ultrasound, 2nd ed., Vol. 1: Diagnostic fundamentals and abdomen, WHO, Geneva 2011, ISBN: 978-92-4-154745-1.
