Problemy skórne to dyskomfort każdego dnia. Jedną z przyczyn mogą być ugryzienia roztoczy, mogące wywołać poważne zagrożenie dla zdrowia. Poznaj najważniejsze informacje.
Czym są roztocza?
Roztocza to mikroskopijne pajęczaki. Często mylone z pchłami albo komarami. To utrudnia poprawną identyfikację i trafne leczenie. Nie są widoczne gołym okiem (mierzą 0,2 – 0,3 mm). Niezbędne jest użycie mikroskopu. Ich cechą charakterystyczną jest białe / przezroczyste ubarwienie. Kształt jest owalny, nieco spłaszczony. Posiadają osiem nóżek, które są zakończone pazurkami. Dzięki temu łatwo przemieszczają się po różnych powierzchniach.
Nauka zna 30 tysięcy gatunków takich organizmów. Najczęściej występującym są roztocza kurzu domowego Dermatophagoides pteronyssinus, czyli skórożarłoczek skryty. Kolejno spotkać można Dermatophagoides farinae.
Organizmy żywią się martwym naskórkiem ludzkim (z materaca, pościeli, dywanów czy meblowej tapicerki).
Mechanizm powstania zmian skórnych
Roztocza nie atakują ludzkiej skóry. Nie mają zdolności do jej gryzienia. Zmiany na skórze powstają w wyniku reakcji organizmu na odchody, które składane są przez roztocza. W rzeczywistości zmiany skórne po kontakcie z roztoczami to wypryski atopowe, a nie ugryzienia.
Charakterystyka zmian skórnych
Po bytowaniu roztoczy na skórze nie powstają żadne zmiany. Wszelkie wysypki, wypryski, świąd czy zaczerwienienie, nigdy nie są bezpośrednim objawem po bytowaniu roztoczy. To reakcja alergiczna na alergeny noszone przez roztocza. Objawy pojawiają się tylko u osób na nie uczulonych. Nie przenoszą żadnych chorób.
Typowo obserwować można niewielkie grudki czy czerwone plamki. Czasami Pacjenci mówią, że wyglądają jak ukąszenia komarów. Pojawia się nieodparta potrzeba drapania, podrażnienie skóry. Często delikatny obrzęk. Rzadko pojawiają się drobne pęcherzyki wypełnione płynem.
Objawy ogólnoustrojowe i oddechowe
Objawy “ugryzienia” przez roztocza są różnorodne. Pojawiają się tylko u osób z nadwrażliwością na te alergeny.
Najczęściej pojawia się:
- Wysypka,
- Świąd,
- Silne zaczerwienienie,
- Katar wodnisty,
- Napadowe kichanie,
- Pieczenie i swędzenie oczu,
- Suchy kaszel,
- Zapalenie spojówek,
- Uczucie drapania w gardle,
- Senność,
- Przewlekłe zmęczenie
Ugryzienie wywołać może również problemy oddechowe. Do najczęstszych zaliczamy duszności albo kaszel.
Wpływ warunków domowych i pór roku
Idealnymi warunkami do roztoczy są miejsca ciepłe, wilgotne, słabo wentylowane. Dodatkowo jesienią obserwuje się największą liczbę roztoczy. Wynika to z wilgotnego, parnego lata. Podobnie zimą, gdy ogrzewamy domy i mieszkania, a zwiększona ilość kurzu unosi się w powietrzu. Najniższa ilość roztoczy występuje wiosną.
Metody diagnostyki leczniczej
Podstawą jest wywiad z Pacjentem. Lekarz ocenia wygląd zmian na skórze, ich rozmieszczenie. Ocenia stopień zaczerwieniania. Podstawą jest wykonanie punktowych testów alergicznych, tzw. prick test. Nakładane są na skórę alergeny. Lekarze zalecają również badanie IgE we krwi.
Rzadziej wykonuje się badania mikroskopowe próbek kurzu domowego.
Konieczna jest także eliminacja ugryzień przez inne organizmy, jak np. świerzb.
Leczenie objawowe
Ugryzienia roztoczy leczy się objawowo. Podstawę stanowią leki przeciwhistaminowe. Pozwalają na zmniejszenie kichania, kataru, łzawienia oczu, świądu skóry i jej zaczerwienienie. Przy objawach ze strony układu oddechowego, pomoce są glikokortykosteroidy donosowe. Ograniczają obrzęk błony śluzowej, zmniejszają stan zapalny. Lekarze wdrażają leczenie miejscowe przy zmianach skórnych. Najczęściej stosuje się emolienty, kremy nawilżające, a także żele chłodzące. Często maści przeciwzapalne.
Jak ograniczyć ilość roztoczy?
Całkowite pozbycie się roztoczy jest trudne. Należy regularnie prać ręczniki, pościel, koce i dywany (w temperaturze min. 60°C). Przedmioty warto wystawiać na bezpośrednie działanie mrozu albo promieniowania UV. Mają one zdolność eliminacji roztoczy. Warto zadbać o utrzymanie niskiej wilgotności w pomieszczeniach (poniżej 50%). Organizmy preferują środowisko wilgotne. Warto mocno ograniczyć ilość pluszowych zabawek, dywanów i innych, doskonałych do zagnieżdżania roztoczy. Na rynku dostępne są specjalistyczne preparaty do walki z roztoczami.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak wyglądają zmiany?
Małe, czerwone grudki. Strupki (od drapania) i zaczerwienienie skóry.
- Czy są groźne?
Nie, ale w wyniku drapania może dojść do nadkażenia bakteryjnego, rozsiewu zmian na całe ciało.
- Czy roztocza gryzą nocą?
Tak, szczególnie świerzbowce są najbardziej aktywne wieczorem i nocą. Objawy często nasilają się po położeniu do łóżka.
- Jak sprawdzić czy to roztocza?
Wykonanie punktowych testów alergicznych pozwala na uzyskanie pełnej odpowiedzi.
Bibliografia
- Dermatologia w praktyce, T. Chorzelski, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2019.,
- Kaszuba A., Adamski Z. (red.), Dermatologia, Edra Urban & Partner, Wrocław 2022.,
- Kadłubowska D., Parazytologia i akaroentomologia medyczna, PZWL, Warszawa 2018.
