Lekarze zalecają wykonanie morfologii krwi przynajmniej 1-2 razy w roku. Badanie RDW – SD to ważny wskaźnik. Często wykorzystywany przy diagnozie niedokrwistości (anemii). Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka
RDW – SD (Red blood cell, Standard Deviation). Wskaźnik wskazuje na rozrzut wokół średniej zamierzonej objętości wybranych krwinek czerwonych. Parametr opisuje różnice w objętości krwinek.
Rola w morfologii krwi
Parametr umożliwia wskazanie przyczyny występującej niedokrwistości. Interpretowany jest łącznie ze wskaźnikiem MCV (średnie objętość kriwnek). Brana jest pod uwagę ilość krwinek czerwonych i poziom hemoglobiny. Pierwsze oblicza się, czy erytrocyty są prawidłowe, zmniejszone czy powiększone (MCV).
Normy badania
Parametr wyliczany jest z pobranej próbki krwi (na czczo). Wynik podawany jest w wartościach bezwzględnych. Norma uznawana jest od 36 do 47 fl (femtolitrów). U mężczyzn norma podciągana jest nawet do 50. Czasami RDW podawane jest w procentach (oznaczane jako RDS – CV). Norma wynosi 11,5-14,5%.
U dzieci normy są identyczne.
Wskazania do badania
Lekarze zalecają RDW – SD przy podejrzeniu:
- Talasemii (niedokrwistość tarczowatokrwinkowa),
- Niedoborach żelaza,
- Niedokrwistości hemolitycznej,
- Kwashiorkoru (niedobory białka).
Uzyskanie mylnego wyniku
Zdarza się, że wynik RDW – SD jest fałszywie błędny. Wynika to z różnych czynników zewnętrznych. Próbka przed badaniem jest zbyt długo przechowywana. Może dojść w probówce do hemolizy (rozpadu krwinek), co również zafałszowuje wynik. Wpływ może mieć niedawna transfuzja krwi czy intensywne krwawienie.
Przyczyny podwyższenia RDW – SD
Jeśli RDW – SD jest podwyższone, krwinki czerwone są zbyt duże. Często przyczyną jest anemia megaloblastyczna. Wynika z niedoborów witaminy B12, żelaza czy kwasu foliowego.
Podwyższony wynik może być wynikiem:
- Przewlekłych stanów zapalnych,
- Transfuzji krwi,
- Nowotworów (przerzuty do szpiku kostnego)
Jeśli RDW jest podwyższone, a MCV obniżone, oznacza to niedobory żelaza. Wysokie wartości dwóch wskaźników to wskazanie na niedobór kwasu foliowego i witaminy B12.
Przyczyny zbyt niskiego wyniku
Wskaźnik bywa zaniżony. Jeśli to jedyne zaniżenie w całej morfologii krwi, nie ma zbyt dużego znaczenia. Jeśli połączony jest z obniżoną hemoglobiną, najczęściej wskazuje na anemię (typu mikrocytarnego albo makrocytarnego).
Objawy towarzyszące
Przy błędnym wyniku RDW – SD, najczęstsze objawy to:
- Przewlekłe zmęczenie,
- Zawroty głowy,
- Bladość skóry,
- Bladość błon śluzowych,
- Zaburzenia libido,
- Duszności
Diagnostyka uzupełniająca
Przy odchyleniach od normy powtarzana jest morfologia. Wyklucza to błąd laboratoryjny. Dodatkowo oznaczane są inne parametry. Często MCH, MCHC. Są niezbędne do kompleksowej interpretacji.
Lekarze zalecają też rozmaz krwi obwodowej. Jest to badanie mikroskopowe. Ocenia kształt i wielkość krwinek. Dzięki niemu mozna wykryć duże zróżnicowanie w budowie krwinek (tzw. anizocytozę).
Ponadto oznacza się stężenie:
- Żelaza,
- Ferrytyny,
- TIBC (Transferyny),
- Kwasu foliowego,
- Witaminy B12,
- Retikulocytów (wskaźnik produkowanych krwinek czerwonych),
- CRP, OB (markery stanu zapalnego).
Warto wyjkluczyć choroby wątroby.
Leczenie
Wyniki RDW – SD zawsze interpretuje lekarz. Muszą być podane analizie wraz z innymi parametrami. Wykrywana i usuwana jest przyczyna zaburzonych wyników. Omawiany wskaźnik traktowany jest najczęściej jako tzw. sygnał alarmowy (różna wielkości krwinek).
Jeśli przyczyną jest niedobór żelaza, wdrażana jest dobrana suplementacja. Zalecana dieta bogata w czerwone mięso, podroby. Przy problemach z B12, zaburzeniach wchłaniania, niedobory uzupełnia się domięśniowo (przez zastrzyki).
Skupia się uwagę na chorobach przewlekłych nerek, chorobach autoimmunologicznych.
Nie wymaga ingerencji, a tylko kontroli, RDW- SD nieznacznie podwyższone (jeśli inne parametry są w normie). Kontrolna morfologia wykonywana jest zwykle po 4-8 tygodniach.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jaki wynik będzie niepokojący?
Znacznie podwyższenie (50-60 fl) wymaga dalszej diagnostyki.
- Czy jest podwyższony przy ciąży?
Tak, ale nie jest to regułą. Mogą wystąpić niedobory żelaza czy zwiększona produkcja krwi.
- Czy zaburzenia w wyniku stanowią zagrożenie?
Nie, wskaźnik sam w sobie nie wskazuje na żadną chorobę. Nie stanowi bezpośredniego zagrożenia.
- Kogo najczęściej dotykają?
Najczęściej osoby z zaburzeniami odżywiania. Seniorów oraz kobiety w ciąży.
Bibliografia:
- Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław.,
- Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Wydawnictwo Medyczne PZWL, Warszawa.,
- World Health Organization
Haemoglobin concentrations for the diagnosis of anaemia and assessment of severity. WHO, Geneva.,
