Organizm składa się z wielu składników odżywczych. Jednym z ważniejszych jest cholina – organiczny związek chemiczny z grupy witamin typu B. Czy wiesz, że niedobór choliny może wpłynąć na funkcjonowanie całego organizmu? Problem staje się powszechny. Dzienne zapotrzebowanie dla dorosłych to 400-550 mg/dobę (górna granica dla kobiet w ciąży i karmiących piersią).
Rola choliny
Związek nie jest kwalifikowany do witamin, jednak pełni niezwykle ważną funkcję. Wyróżnić należy:
- Produkcję fosfolipidów (budują błony komórkowe),
- Syntezę acetylocholiny (neuroprzekaźnika),
- Utrzymanie właściwej struktury wątroby,
- Metabolizm tłuszczów i cholesterolu
Kluczowy składnik odżywczy jest niezbędny do sprawnego przeprowadzania wielu procesów.
Przyczyny niedoboru
Etiologia jest różnorodna i rozbudowana. Najczęściej jest to nieprawidłowa dieta. Lekarze wskazują na choroby wątroby i nerek. Utrudniają one prawidłowy metabolizm (w tym wydalenie choliny). Przyczyną jest także stres (zwiększa zapotrzebowanie na cholinę) czy spożywanie alkoholu (utrudnia jej syntezę).
Niedobór choliny może powstać w związku z ciążą albo karmieniem piersią. Zapotrzebowanie na cholinę wzrasta. Naukowcy upatrują przyczyn także w genetycznych predyspozycjach (mutacje genów odpowiedzialnych za metabolizm).
Objawy niedoboru choliny
Niedobór choliny najczęściej wywołuje zmęczenie i osłabienie. Zaburzona jest produkcja energii. Pacjenci mówią, że odczuwają chroniczne zmęczenie i brak sił. Dodatkowo często występuje problem z zapamiętywaniem i koncentracją. Układ nerwowy jest obciążony, nie pracując prawidłowo. Wszystkie funkcje poznawczej ulegają pogorszeniu. Dodatkowo obserwować można:
- Huśtawkę nastrojów,
- Uczucie strachu, lęku,
- Depresję,
- Drażliwość,
- Stłuszczenie wątroby,
- Podwyższony poziom cholesterolu i trójglicerydów,
- Dysfunkcja mięśni i stawów (cholina buduje tkankę łączną),
- Niepłodność bądź problemy z nią związane
Intensywność i rodzaj objawów różni się w zależności od indywidualnych predyspozycji
Cholina a ciąża
Lekarze wskazują, że właściwa ilość choliny jest niezbędna do prawidłowego rozwoju płodu. Niedobory choliny mogá wywołać wady rozwojowe cewy nerwowej (wykazuje podobne działanie co kwas foliowy). Wspiera tworzenie neuronów i połączeń nerwowych. Dodatkowo choliny wspomaga transport składników odżywczych przez łożysko.
Jeśli w ciąży brakuję tego związku, mózg dziecka będzie rozwijał się gorzej.
Diagnostyka laboratoryjna
Nie ma jednego badania pozwalającego na oznaczenie i weryfikację. Dlatego na diagnostykę składa się:
- Ocena kliniczna (sposób odżywiania, występujące objawy),
- Badania laboratoryjne (oznaczenie prób wątrobowych ALT i AST, wykonanie profilu lipidowego, a także kinezy kreatynowej),
- Badania specjalistyczne (oznacza się poziom betainy, choliny w osoczu krwi oraz fosfatydylocholiny.
Naturalne źródła choliny
Składnik odżywczy występuje głównie w produktach odzwierzęcych, tj.:
- Jaja,
- Ryby,
- Mięso,
- Nabiał,
- Wątróbka,
- Soja,
- Brokuły,
- Kalafiory,
- Orzechy
Leczenie
Przy małych niedoborach wprowadza się zmiany w jadłospisie (zwiększona ilość pożywienia z dużą zawartością choliny). Jeśli działania nie przynoszą zamierzonych rezultatów, niezbędna jest suplementacja. Najczęściej jest to lecytyna, cytykolina.
Skutki długotrwałego niedoboru
Nieleczony niedobór choliny wywołać może:
- Miażdżycę,
- Nadciśnienia tętnicze krwi,
- Choroby serca,
- Cukrzycę (cholina uczestniczy w metabolizmie glukozy,
- Marskość wątroby,
- Stłuszczenie wątroby,
- Chorobę Alzheimera (uczestniczy w syntezie acetylocholiny),
- Chorobę Parkinsona,
- Nowotwory (uczestniczy w podziale komórkowym. Najczęściej niedobór wywołuje raka piersi lub raka wątrobowokomórkowego.
Kto znajduje się w grupie ryzyka?
Na niedobory choliny narażone są pewne grupy Pacjentów. Zdecydowanie są to osoby stosujące dietę wegańską lub wegetariańską. Brak mięsa, jaj, ryb, wyklucza dostarczenie odpowiedniej dawki choliny wraz z dietą.
Drugą grupę stanowią kobiety w ciąży, połogu, karmiące piersią. Produkcja mleka, rozwój płodu, to stany obciążające organizm matki, które generują zwiększone zapotrzebowanie na ten składnik.
Dodatkowo należy wskazać Pacjentów z przewlekłymi problemami z wątrobą.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak poznać brak choliny?
Braki są trudne do zauważenia. Połączyć należy stłuszczenie wątroby z bólem mięśni i zmęczeniem.
- Czy cholina to B12?
Nie, to inne substancje. Cholina jest związkiem witaminopodobnym.
- Czy witamina B4 to cholina?
Tak, to dawna nazwa choliny. Obecnie jednak nie jest formalnie klasyfikowana jako witamina.
- Czy nadmiar szkodzi?
Tak, może wystąpić biegunka. Zawroty głowy czy problemy z wątrobą.
Bibliografia
- Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH, Warszawa,
- Chmurzyńska A. i wsp., Stanowisko zespołu ekspertów dotyczące choliny jako składnika pokarmowego o znaczącym wpływie na zdrowie człowieka, „Standardy Medyczne”,
- World Health Organization (WHO), Guideline: Nutrient requirements and dietary recommendations, WHO, Geneva
