Chirurgiczne usunięcie macicy określane jest jako histerektomia. To druga (po cięciu cesarskim) najczęściej wykonywana procedura ginekologiczna. W Polsce przeprowadzanych jest ok. 60 tys. tego typu zabiegów rocznie. Procedura jest nieodwracalna.
Medyczne wskazania
Wskazaniem do histerektomi jest:
- Nowotworach ginekologicznych (rak trzonu macicy, jajników, szyjki macicy)
- Mięśniaków macicy (duży rozmiar zmiany i wysoka liczba, co uniemożliwia ich wyłuszczenie),
- Zdiagnozowanej endometriozie (w okresie pomenopauzalnym),
- Zaburzeniach statyki w narządach rodnych (wynika z osłabienia mięśni dna miednicy co powoduje wypadnięcia albo obniżenie macicy).
Rodzaje histerektomii
Zakres przeprowadzonej operacji uzależnia się od zaawansowania choroby. Ważny jest ogólny stanu zdrowia. Wyróżniamy histerektomię:
- Częściową (usuwany trzon macicy),
- Całkowitą (usuwana zostaje macica, a także trzon macicy, szyjka),
- Radykalną (wycinana jest macica, jej trzon, szyjka, a także górna część pochwy. Niekiedy konieczne jest usunięcie okolicznych węzłów chłonnych).
W razie wystąpienia takiej konieczności usuwane są także przydatki.
Metody operacyjne
Operacja przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym z wykorzystaniem chirurgii klasycznej (otwarcie powłok brzusznych). Wykonywane jest kilkunastocentymetrowe nacięcie poprzeczne wzdłuż linii spojenia. Czasami nacięcie pionowe to najlepsza opcja (od pępka do spojenia). Wyróżniamy metody małoinwazyjne, tj. laparoskopia albo wykorzystanie systemu robotycznego. Przy metodzie laparoskopowej wykonywane są niewielkie nacięcia o średnicy około 1 cm (w okolicy pępka). Przez takie nacięcia wkładany jest laparoskop z kamerą, miniaturowe narzędzia chirurgiczne. Oddziela się macicę od pochwy i więzadeł. Usunięta macica dzielona jest na kawałki. Zostają one usunięte przez nacięcia w brzuchu. Lekarze wskazują, że laparoskopia pozwala na mniejsze dolegliwości bólowe. Ponadto minimalizują powikłania.
Opieka pooperacyjna
Po zabiegu hospitalizacja trwa 5 dni (zależnie od indywidualnego stanu Pacjentki). Pełna rekonwalescencja najczęściej zajmuje 2 miesiące.
Po zabiegu normalne jest krwawienie (samoistnie ustąpi po kilku tygodniach). Po hospitalizacji umawiane są wizyty kontrolne, tj. jedna na rok (przy Pacjentkach nieonkologicznych), i trzy razy rocznie dla onkologicznych.
Po usunięciu macicy Pacjentki przestają miesiączkować. Jeśli nie usunięto jajników, wówczas hormony wciąż są produkowane. Nie wystąpi przyspieszone klimakterium. Jeśli operacja był wykonana u kobiet w wieku rozrodczym, usunięte zostały jajniki i przydatki, Pacjentki wejdą we wcześniejszą menopauzę (spada poziom estrogenów). Hormonalna terapia zastępcza (TZS) staje się niezbędną formą leczenia.
Współżycie można rozpocząć około 4-7 tygodni po operacji. Pierwsze zbliżenia mogą wywołać ból albo dyskomfort.
Przez 6 miesięcy od operacji praca fizyczna jest zabroniona (tj. podnoszenie rzeczy cięższych niż 5 kg).
Możliwe powikłania
Niekiedy po zabiegu obserwuje się obniżenie bądź wypadanie pochwy. Pacjentki mówią o nietrzymaniu moczu. Dodatkowo histerektomia może wywołać:
- infekcje cewki moczowej,
- Infekcje pęcherza moczowego,
- Uszkodzenie nerwów w trakcie operacji (niewielkie ryzyko),
- Drętwienie i mrowienie kończyn dolnych,
- Dolegliwości bólowe (często w dolnej części brzucha),
- Spadek libido (brak produkcji hormonów),
- Suchość pochwy,
- Zaburzone odczuwanie bodźców seksualnych (niepełne orgazmy),
- Powikłania zatorowo-zakrzepowe,
- Niedrożność pooperacyjna jelit,
- Krwotok,
- Przepuklina,
- Nietrzymanie moczu (często po usunięciu macicy ujawnia się utajone wysiłkowe nietrzymanie moczu)
U pacjentek onkologicznych ryzyko w.w powikłań jest najwyższe.
Znacznie fizjoterapii po usunięciu macicy
Właściwa fizjoterapia przywraca siłę mięśni dna miednicy. Dodatkowo:
- Zapobiega zrostom i bliznom,
- Redukuje dolegliwości bólowe,
- Szybszy powrót do sprawności,
- Poprawia funkcje seksualne,
- Gwarantuje wsparcie psychiczne.
Zabiegi nalesży rozpocząć najlepiej kilka dni- tygodni po operacji. Głównie są to lekkie ćwiczenia oddechowe i przeciwzakrzepowe.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy można zajść w ciążę?
Nie, usunięcie macicy trwale uniemożliwia starania o potomstwo.
- Czy wpływa na gospodarkę hormonalną?
Tak, jeśli usunięte zostaną jajniki. Jeśli pozostaną, gospodarka hormonalna nie zostanie rozchwiana.
- Co życia seksualnego będzie obniżona?
Pacjentki mówią, że jakość życia seksualnego nie pogarsza się. Tylko na początku możliwy jest dyskomfort.
- Jak się przygotować?
Wykonnywana jest morfologia krwi, EKG czy USG. Przed operacją nie można jeść.
Bibliografia
- Bręborowicz G.H. (red.), Położnictwo i ginekologia, t. 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2020.,
- Dębski R. (red.), Ginekologia praktyczna, Medical Tribune Polska, Warszawa, 2019,
- Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, „Rekomendacje dotyczące histerektomi.”, Ginekologia Polska, 2009
