Guzy nowotworowe o niezłośliwym charakterze, które uwidaczniają się na tkance mięśniowej macicy zwane są mięśniakami. W zdecydowanej większości przypadków nie wywołują przerzutów i cechuje je minimalne ryzyko zezłośliwienia (0,4%). Mięśniaki mogą mieć centymetrową wielkość, ale zdarzają się nawet zmiany z ponad 20 cm średnicy.
Schorzenie dotyka nawet 50% Pacjentek w wieku prokreacyjnym (mięśniaki ma co piąta kobieta po 35 roku życia). Dodatkowo częstotliwość wzrasta u Kobiet w 50 roku życia i Afroamerykanek.
Rodzaje mięśniaków
Wyróżnić możemy mięśniaki:
- Śródścienne (w ścianie macicy),
- Podśluzówkowe (pod błoną śluzową macicy, rosnące do jej wnętrza),
- Podsurowicze (guzy na zewnętrznej stronie macicy, uwypuklające się w kierunku jamy brzusznej).
Etiologia
Przyczyny mięśniaka macicy nie zostały jednoznacznie odkryte. Lekarze wskazują na brak równowagi hormonalnej organizmu. Chodzi o nadmierną produkcję bądź zwiększoną wrażliwość na estrogeny.
Wskazuje się również:
- Czynniki genetyczne (przypadki w rodzinie),
- Brak ciąży i porodu w życiu Kobiety.
Charakterystyczne objawy
Przy mięśniach macicy zaobserwować można:
- Obfite krwawienia przy miesiączce,
- Uciążliwy, przewlekły ból podbrzusza,
- Zaparcia (jeśli guz uciska jelito grube),
- Anemię,
- Uczucie pełności w dole brzucha,
- Wzmożone parcie na pęcherz,
- Ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa,
- Częstomocz,
- Bezwiedne oddawanie moczu,
- Trudności z całkowitym opróżnieniem pęcherza,
- Ból podczas stosunku seksualnego,
U wielu Pacjentek mięśniaki nie wywołują żadnych objawów. Niektóre sygnały, takie jak obfite krwawienia miesiączkowe czy ból w podbrzuszu uznawany są za “kobiecą urodę” i bagatelizowane.
Diagnostyka
Wykrycie mięśniaków oparte jest na badaniu ginekologicznym i USG sonohisterograficznym (jama macicy wypełniona zostaje solą fizjologiczną). Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie badania histopatologicznego (wprowadzenie toru wizyjnego do macicy). Rzadko przeprowadza się rezonans magnetyczny miednicy mniejszej.
Leczenie farmakologiczne
Pierwszym krokiem leczniczym jest farmakologia. Dzięki niej można zachować pełną płodność Pacjentek w wieku prokreacyjnym. Wdrażane są leki, których zadaniem jest zmniejszenie objawów oraz rozmiarów mięśniaków. Często farmakologiczne sposoby traktowanie są jako leczenie uzupełniające (np. przed planowanymi zabiegami albo operacją).
Małoinwazyjne techniki zabiegowe
Nowoczesne metody to:
- embolizacja tętnic macicznych,
- miomektomia (usunięcie samych mięśniaków),
- HIFU (leczenie ultradźwiękami).
Embolizacja polega na wprowadzaniu do tętnic drobnych cząstek. Ich zadaniem jest zablokowanie dopływu krwi do mięśniaka. Dzięki temu guz samoczynnie, stopniowo ulega zmniejszeniu. Taka metoda pozwala na uniknięcie klasycznej operacji i wiąże się z krótkim pobytem w placówce medycznej.
Przy metodzie HIFU skupione fale ultradźwiękowe redukują bądź całkowicie niszczą tkankę mięśniaka. Nie ma konieczności wykonania nacięć na skórze, można szybko powrócić do pełnej sprawności. Zabieg jest bezpieczny, wykonywany pod pełną kontrolą USG albo MRI.
Leczenie operacyjne
Metody operacyjne polegają na usunięciu macicy (histerektomii). Wiąże się to z bezpłodnością. Takie kroki wykonuje się, gdy mięśniaki cechują spore rozmiary, występują liczne nawroty, a inne metody nie wywołają zamierzonych efektów. Wyróżnia się trzy sposoby usunięcia macicy:
- Laparoskopowa,
- Przezpochwowa,
- Przezbrzuszna.
Mięśniaki a ciąża i poród
Przy mięśniach uwidocznić może się problem z zajściem w ciążę i jej donoszeniem. Za takie problemy odpowiedzialne są mięśniaki podśluzówkowe. Liczne, nawet drobnej wielkości, mogą znacząco utrudniać zagnieżdżenie zarodka w macicy. Jeśli zmiany zostaną usunięte, aż 30-80% Pacjentek zachodzi w ciążę i nie ma problemu z jej donoszeniem. Dodatkowo nieleczone mięśniaki w czasie ciąży mogą się powiększać, powodując nieprawidłowe ułożenie płodu, przedwczesny poród czy krwawienia. Do potencjalnych powikłań zaliczamy:
- Przedwczesne oddzielenie łożyska,
- Zahamowanie wzrostu płodu,
- Silniejsze dolegliwości bólowe,
- Przedwczesny poród
FAQ- najczęstsze pytania o mięśniaki
- Czy są groźne?
Raczej nie, jednak muszą pozostawać pod stałą kontrolą, leczeniem, a także późniejszą obserwacją ogólnego stanu zdrowia Pacjentki.
- Jak ich uniknąć?
Trudno wskazać metodę zapobiegania mięśniakom. Ich powstawanie jest związane z czynnikami genetycznymi i hormonalnymi.
- Czego nie wolno przy mięśniakach?
Należy unikać nadmiernej aktywności fizycznej i podnoszenia ciężarów. Nie zaleca się stosowania terapii hormonalnej na własną rękę.
- Z czym można pomylić mięśniaka?
Mięśniak może być pomylony z polipem endometrialnym, gruczolakiem czy rakiem endometrium.
Bibliografia
- World Health Organization. (2018). Gynecological cancers: Global burden and strategic priorities. WHO.,
- Chazan, J., & Bomba-Opon, K. (2015). Ginekologia praktyczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- Wilczyński, J., & Kwiatkowska, M. (2012). Położnictwo i ginekologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
