Gęsta, galaretowata wydzielina w ciąży, to czop śluzowy. Zamyka szyjkę macicy i chroni płód przed zainfekowaniem. To zjawisko fizjologiczne, obecne u każdej ciężarnej Kobiety (od momentu zapłodnienia). Profesjonalne określany mianem czopu Kristellera (nazwisko niemieckiego ginekologa opisującego jako pierwszy to zjawisko).
Jak powstaje czop?
Za obecność czopu śluzowego odpowiada zwiększone stężenie progesteronu. Następuje ono po zapłodnieniu. Hormon pobudza gruczoły do produkcji gęstego śluzu. Substancja gromadzona jest w kanale szyjki. Wraz z biegiem czasu nagromadzona wydzielina gęstnieje, będąc coraz bardziej lepką, tworząc zwartą masę.
Jak wygląda czop?
Wygląd jest charakterystyczny – posiada kremowy, różowy albo brunatny kolor. Wynika to z ilości domieszanej krwi. Niewielka ilość jest całkowicie normalna. Wynika z pękania naczyń przy rozwieraniu szyjki macicy. Czop posiada galaretowatą konsystencję. Dodatkowo jest bezwonny i mętny. U niektórych Pacjentek czop śluzowy jest całkowite przezroczysty. Z biegiem czasu jest bardziej lepki i przezroczysty.
Jakie pełni funkcje?
Czop chroni jamę macicy przed drobnoustrojami, wirusami bakteriami (pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego). Pełni taką funkcję przez cały czas trwania ciąży. Tworzy fizjologiczną barierę. Jest formą wsparcia odporności dla ciężarnej. W czopie zawarte są przeciwciała.
Upławy a czop śluzowy
Czop to nic innego, jak zwykła wydzielina z szyjki macicy. Dlatego często może być mylona z upławami.
Upławy wydzielane są w ciąży w zwiększonej ilości (zmienna ilość zależna od hormonów). Prawidłowe mają barwę przezroczystą albo białą (niekiedy lekko kremową). Widoczne każdego dnia.
Jak wygląda czop? Jest bardziej gęsty oraz zbity (ciągnący). Najczęściej z domieszką krwi. Wydalany pod koniec trwania ciąży.
Odejście czopa a poród
Czop śluzowy odchodzi na kilka dni przed akcją porodową. Wydalany jest w całości jako podłużna masa. Wówczas ma kształt kanału szyjki macicy, tj. cienki i podłużny. Często czop jest usuwany we fragmentach w postaci gęstego śluzu. Jeśli odchodzi tuż przed porodem, najczęściej wiąże się z:
- Kołataniem serca,
- Strachem, lękiem,
- Bólem głowy,
- Bólem miednicy,
- Dyskomfortem okolicy lędźwiowo- krzyżowej kręgosłupa,
- Brakiem apetytu,
- Biegunką,
- Wymiotami,
- Wzdęciami,
- Skurczami macicy.
Należy jasno wskazać, że moment odejścia jest wysoce indywidualny. Odejście czopu to znak, że szyjka macicy skraca się i rozwiera. Poród może rozpocząć się po kilku godzinach, dniach, z nawet 1-2 tygodniach.
Odejście czopa a wody płodowe
Wody płodowe – płyn otaczający dziecko w macicy, są wodniste i przezroczyste. Czasami w lekko różowym kolorze. Po 40 tygodniu stają się brązowe. Zazwyczaj odchodzą nagle, jako “chluśnięcie”, bądź sączą się. To znak, że poród się rozpoczął, albo zaraz się zacznie. Jest to konkretny sygnał do działania. Ponadto, zwiększony czas pozostawania dziecka w macicy bez wód płodowych, nie jest bezpieczny.
Sygnały alarmowe
Duża ilość krwi w czopie może wzbudzić niepokój. Podobnie przy krwawieniu z dróg rodnych. Jeśli czop odszedł i wystąpiło krwawienie, przyszła Mama powinna uda się do pogotowia ratunkowego. Można wówczas podejrzewać problemy z łożyskiem, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla płodu. Dodatkowe symptomy to:
- Regularne skurcze macicy,
- Przerwanie błon śluzowych,
- Odejście czopu (podbarwionego krwią) przed 36 tygodniem ciąży.
Jak się zachować?
Jeśli na bieliźnie pojawiają się plamienia i wydzielina, jej rozróżnienie ułatwi założenie podpaski lub wkładki higienicznej. Odejście czopu śluzowego wymaga obserwacji i gotowości do rozpoczęcia porodu. Dlatego lekarze wskazują na stałą kontrolę.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy czop występuje u każdej ciężarnej?
Tak, to naturalne zabezpieczenie, tzw. korek. Nie każda ciężarna zauważa jego odpadnięcie.
- Czy wczesne odpadnięcie jest groźne?
Na 1-2 tygodnie przed to nie jest zagrożenie. Niepokojące jest przy odpłynięciu płynu owodniowego (z silnym bólem brzucha).
- Czy czop prawidłowo odpada tylko w 40 tyg.?
Nie, 40 tydz. to termin orientacyjny. Fizjologicznie poród rozpocząć się może w 37-42 tygodniu.
- Czy najpierw czop czy wody płodowe?
Nie ma reguły, jednak najczęściej pierwszy usuwany jest z organizmu czop, potem pojawiają się skurcze porodowe, a na końcu odpływają wody.
Bibliografia:
- Berek J.S., Novak E., Ginekologia, (wyd. polskie), Medipage, Warszawa,
- World Health Organization, WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience, WHO, Geneva 2016.,
- World Health Organization, Managing complications in pregnancy and childbirth: a guide for midwives and doctors, WHO, Geneva.
