Stolec stanowi źródło informacji o stanie zdrowia. Badanie to bezinwazyjny proces, który wymaga jednak właściwego przygotowania. Najważniejsze jest właściwie pobranie próbki do badań.
Rodzaje badań kału
Stolec bada się pod kątem:
- Pasożytów (badanie parazytologiczne),
- Obecności wirusów, takich jak adenowirusy, rotawirusy, toksyn A i B, norowirusów,
- Nosicielstwa pałeczek Shigella oraz Salmonella.
- Obecności bakterii (badanie mikrobiologiczne). W tym celu pobierana jest próbka na posiew.
Kiedy pobrać materiał?
Stolec powinien ulec badaniom 1-3 tygodni od zakończeniu antybiotykoterapii. Podobnie przy lekach na pasożyty czy środku kontrastowym. Można poddać stolec badaniu przed leczeniem.
Jaki pojemnik wybrać?
W aptece powszechnie dostępne są pojemniki dedykowane do pobrania próbki kału. Do pojemnika dołączona jest szpatułka, która umożliwia komfortowe i higieniczne przełożenie fragmentu stolca. Ilość kału badania to w przybliżeniu rozmiar orzecha włoskiego.
Jak pobrać próbkę?
Próbka stolca powinna zostać pobrana na czyste, całkowicie suche podłoże. W aptece dostępne są nakładki na toaletę. W przypadku najmłodszych próbkę można pobrać z umytego, suchego i wyparzonego nocnika. Jeśli Pacjent nie kontroluje jeszcze oddawania stolca, materiał można pobrać z pampersa.
Najważniejsze, żeby kał do badania ( u dzieci jak i u dorosłych) nie był zanieczyszczony detergentami bądź wodą z sedesu albo moczem.
Pobór w zależności od celu nadania
Do pobrań celem wykonania badań mikrobiologicznych wskazane jest opróżnienie pęcherza przed oddaniem stolca (kał bez styczności z moczem). Materiał należy pobrać z kilku obszarów stolca, zwłaszcza z miejsc, gdzie zauważony został śluz, krew czy ropa.
Jeżeli kał będzie badany pod kątem pasożytów, materiał musi zostać zebrany trzykrotnie w ciągu 10 dni. Zalecane odstępy wynoszą 2-3 dni (zwiększenie szansy wykrycia pasożytów). Cysty pierwotniaków nie wydala się z regularnie. Jeśli lekarz podejrzewa takie schorzenia jak giardioza czy ameboza, kał należy badać sześciokrotnie w czasie 14 dni.
Inaczej pobierany jest kał na podłoże transportowe. Stolec oddawany jest do jałowego pojemnika. Następnie wymazówką, która zakończona jest wacikiem, wykonuje się w kale kilka obrotów (w kilku miejscach). Wymazówkę przenosi się do specjalnego podłoża z żelem (podłoża transportowego).
Przechowywanie i transport pobranej próbki kału
Materiał dostarcza się do laboratorium w możliwie najkrótszym czasie (maksymalnie 2 godziny od pobrania do dostarczenia). Pojemnik znajdować ma się w lodówce (temperatura od 2 do 8°C). W lodówce materiał do badań można przetrzymać max 24 godziny). Później konieczne jest pobranie nowego fragmentu kału.
Jakie opisać pojemnik?
Na pojemniku z próbką umieszcza się imię i nazwisko wraz z numerem PESEL. Dane są kluczowe do poprawnej weryfikacji.
Umieszcza się na pojemniku datę i godzinę pobrania.
Jak przygotować się do badania?
Dieta przez 1-3 dni przed powinna być lekkostrawna. Niewskazane są potrawy tłuste i ostre. Na kilka dni wyklucza się surowe warzywa i owoce czy składniki barwiące kał. Niewskazane jest też spożywanie produktów wzdymających, np. fasoli, cebuli, kapusty czy grochu.
Warto zaprzestać przyjmowania preparatów z żelazem, węglem albo bizmutem. Nie wolno stosować także czopków oraz wlewek. Dzięki temu znacząco podwyższa się wiarygodność uzyskanych wyników.
FAQ- najczęstsze pytania o pobranie kału do badań
- Czy materiał ma być pobrany z porannej kupy?
Nie, materiał nie musi pochodzić z porannego stolca. Chodzi tylko o to, aby próbka była świeżo dostarczona do laboratorium.
- Czy do pobrania muszę być na czczo?
Nie, nie ma konieczności bycia na czczo w celu pobrania pełnowartościowej próbki kału.
- Ile kału pobrać?
Wystarczającą ilością jest wielkość zbliżona do gabarytów orzecha włoskiego.
- Co fałszuje wyniki?
Zafałszować wynik mogą spożyte duże ilości błonnika. Alkohol również zmienia parametry.
Bibliografia:
- Dembińska-Kieć, A., Naskalski, J. W. (red.). (2017). Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wrocław: Elsevier Urban & Partner.,
- World Health Organization. (2019). Basic laboratory procedures in clinical bacteriology. Geneva: WHO.,
- Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych. (2020). Standardy jakości w medycznych laboratoriach diagnostycznych. Warszawa: KIDL.
