Pająki to stworzenia, które u wielu osób wzbudzają lęk, określony jako arachnofobia.
W innych krajach czy egzotycznych dżunglach można spotkać okazy, gdzie ukąszenie pająka wywołać może zagrożenie życia. Dowiedz się, jak wyglądają ugryzienia w Polsce i czy wywołują one jakiekolwiek niebezpieczeństwo.
Rodzaje pająków i ich ugryzienia
W Polsce bytują gatunki pająków, które posiadają mały i słaby aparat gryzący. Osobniki nie posiadają zdolności przebicia się przez ludzką warstwę skóry. Oznacza to, że w Polsce nie występuje realne zagrożenie związane z ugryzieniem przez pająka. Istnieje jednak pewna grupa pająków jadowitych, np. kolczak zbrojny. Ugryzienie przez takiego pająka może wywołać objawy zatrucia, silny ból. Jednym z groźniejszych osobników jest sieciarz jaskiniowy, tygrzyk paskowany czy krzyżak ogrodowy.
Co ważne, na terenie naszego kraju nie występują pająki noszące śmiertelne zagrożenie, takie jak np. ptasznik, czarna wdowa czy tarantula.
Objawy miejscowe i ogólnoustrojowe
Jak wygląda ugryzienie? Najczęściej jest to jedynie umiarkowane zaczerwienienie, które uwidacznia się w miejscu ukąszenia. Dodatkowo można zaobserwować dwie, małe, charakterystyczne kropki, które oddalone są o 1-2 mm. Dodatkowo występuje lekka opuchlizna miejscowa. Do objawów towarzyszących zaliczamy uporczywy świąd czy pieczenie. Najczęściej objawy ustępują w ciągu kilku dniu samoistnie. U dzieci, ze względu na delikatniejszą skórę, objawy mogą być uciążliwsze. Rzadko rana nie goi się właściwie, albo pojawia się w niej ropa. Wówczas konieczna jest pomoc Medyka (stan może wskazywać nadkażenie bakteryjne).
Ugryzienie przez pająka może uwidocznić także objawy ogólnoustrojowe. Pojawiają się one u Pacjentów szczególnie wrażliwych. Wówczas obserwuję się:
- Ogólne osłabienie całego organizmu,
- Dreszcze,
- Stan podgorączkowy albo gorączkę,
- Ból głowy,
- Trudności w oddychaniu,
- Problem z mową,
- Zaburzenia świadomości.
Diagnostyka różnicowa
Rzadko udaje się zobaczyć moment ugryzienia przez pająka. Podstawą diagnostyki jest wywiad. Przeprowadzane jest badanie przedmiotowe. Ocenie podlega widoczny obrzęk, obecność dwóch punktów wkłucia (nie zawsze są widoczne). Czasami zmiany, które są przypisane do ugryzienia pająka nimi nie są. Wówczas należy wykluczyć możliwość inny przyczyn (przeprowadzanie diagnostyki różnicowej). Badania wykonywane są pod kątem;
- Zakażenia skóry przez Staphylococcus aureu,
- Róży,
- Ropnia,
- Czyraka,
- Pokrzywki alergicznej,
- Opryszczki,
- Półpaśca,
- Reakcji polekowej,
- Rumienia guzowatego
Jakie badania laboratoryjne?
Po ukąszeniu wykonywane są badania laboratoryjne. Głównie jest to ogólna morfologia krwi. Oznacza się CRP oraz OB w celu wykluczenia stanu zapalnego w organizmie. Bada się poziom kreatyniny oraz elektrolitów, jesli przebieg po ugryzieniu jest ciężki. Przy wystąpieniu silnych bóli mięśniowych, oznacza się CK, czyli kinazę kreatynową.
Niejednokrotnie przeprowadza się również testy skórne i alergiczne.
Co po ugryzieniu?
Jeśli widzimy charakterystyczny ślad, główną czynnością powinno być dokładne zdezynfekowanie miejsca. Można wykorzystać gotowe środki, takie jak octanisept. Jeśli obserwuje się obrzęk i świąd, warto wprowadzić maść albo żel na opuchliznę. Wykazują one działanie przeciwzapalne oraz przeciwhistaminowe. Jeśli rana nadkaża się bakteryjnie, wdrażany jest antybiotyk w maści.
Postępowanie w nagłych przypadkach
W skrajnych przypadkach ugryzienie wywołuję reakcję alergiczną albo wstrząs anafilaktyczny. Takie sytuacje występują sporadycznie. Jeśli jednak ma to miejsce, pojawiają się napady kaszlu, problem z oddychaniem, wysypka skórna. Przy wstrząsie może dochodzić do utraty przytomności, a nawet zatrzymania akcji serca.
Wówczas natychmiast należy udać się do najbliższej placówki medycznej. Konieczne będzie domięśniowe podanie adrenaliny.
FAQ- najczęściej zadawane pytania
- Co po ugryzieniu?
W zdecydowanej większości przypadków nie ma żadnej reakcji. Widoczna jest jedynie lekka zmiana na skórze.
- Jakie pająki gryzą nocą?
W Polsce nocą aktywny jest kątnik domowy, krzyżak ogrodowy czy kolczak zbrojny.
- Kiedy do lekarza?
Do lekarza należy natychmiast zgłosić się przy nudnościach, wymiotach, gorączce czy przyspieszonym oddechu.
- Ile trwa gojenie?
Najczęściej po 1-3 dniach zmiana po pająku znika. Przy większym stanie zapalnym może to zająć 7-10 dni.
Bibliografia:
- Nentwig W., Isbister G.K., Schmaus L.F. i in. Badania kliniczne nad ukąszeniami pająków i ich konsekwencjami – przykłady cytowane w polskich portalach medycznych i poradnikach,
- World Health Organization (WHO). Animal bites (Fact sheet). Genewa: WHO, 2024,
- World Health Organization (WHO). Guidelines for the clinical management of snakebites
