Tomografia komputerowa wytwarza promieniowanie jonizujące. Dawka nie jest stała, a powiązana z rodzajem badania. Ilość promieniowania zawsze mieści się w normie bezpiecznej dla Pacjenta. Wytwarzane przez urządzenie promieniowanie nie ma obojętnego charakteru dla organizmu, dlatego TK wykonywane jest tylko że wskazania lekarskiego.
Ogólne zasady
Przed TK Pacjenci zobowiązani są do wykonania kompletu badań. Priorytetem jest ocena sprawności funkcjonowania nerek. Ocenia się stężenie kreatyniny. Kolejny badany wskaźnik to eGFR. Oznacza się TSH. Jeśli wynik jest poniżej normy, dopuszczenie do badania określa endokrynolog i internista.
Badania nie mogą zostać wykonane wcześniej niż 3 miesiące przed terminem TK. Kreatyninę można oznaczyć szybką metodą przed samym badaniem – testem krwi z opuszka palca. Po około 10 minutach uzyskiwany jest wynik.
Strój na TK musi być wygodny, niekrępujący ruchów. Nie można posiada żadnych metalowych elementów (zamków w ubraniach, guzików, klamer, biżuterii, zegarków, agrafek itd). Zdjęcia przed badaniem wymagają noszone niestałe protezy na zębach, a także aparaty słuchowe.
Jedzenie a tomografia
Jeśli nie podaje się kontrastu, nie ma konieczności pozostawania na czczo. Przy obecności kontrastu należy powstrzymać się od jedzenia przez około 6 godzin przed rozpoczęciem TK.
Jeśli TK przeprowadza się w sedacji (uśpieniu), także nie należy jeść. Głodnym trzeba pozostać na około 6 godzin, a przez 2 godziny przed TK nie można pić.
Jeść można tylko, gdy badany będzie układ kostno – stawowy.
Nawodnienie organizmu
Przed tomografem można pić dowolną ilość wody (także z kontrastem). Wskazuję się za najlepszą wodę niegazowaną. W dzień poprzedzający Pacjent powinien przyjąć zwiększoną ilość płynów około 2- 2,5 litra.
Wydalanie moczu przed TK
Jeśli podczas TK badany będzie obszar jamy brzusznej albo miednicy mniejszej, do badania należy przystąpić z lekkim parciem na pęcherz. Na około godzinę przed TK przyjąć należy około 1,5 litra wody. Ostatnie 250 ml dopite powinno być tuż przed samym badaniem.
Tomografia z użyciem kontrastu
Radiolog przed badaniem wyraża aprobatę na dożylne aplikowanie środka cieniującego. Jeśli zauważone zostaną jakiekolwiek przeciwwskazania, przeprowadza się TK bez kontrastu.
Zgłoszenie alergii i zażywanych leków
Leki, które na stałe zażywamy trzeba zgłosić, jednak w większości przypadków można przyjmować je bez zmian. Wyjątkiem jest zażywanie metforminy. Wtedy zaprzestaje się zażycia na 48 godzin przed i po TK. Jeśli chorujemy na astmę, niezbędne jest posiadanie leków wziewnych, gdyby duszności się nasiliły.
Zgłoszenia wymaga odbycie w niedawnym czasie zdjęcia rentgenowskiego czy TK. Skumulowane dawki promieniujące wywierają szkodliwy wpływ. Alternatywą jest wykonanie USG.
Niezbędne jest zgłoszenie alergii albo reakcji uczuleniowych na środki albo leki cieniujące.
Jak przebiega TK
Po wywiadzie, usunięciu z ciała metalowych elementów, Pacjent kładzie się na stole w pozycji leżącej. Jeśli podawany jest kontrast, zakładany jest jednorazowy wenflon. Odczuwać można uczucie ciepła albo metaliczny posmak w ustach.
Wjeżdża się do specjalnego aparatu, który swoim wyglądem przypomina pierścień. Nie jest to tunel jak w przypadku MRI. W niektórych przypadkach technik wykonujący badanie prosi Pacjenta o wstrzymanie oddechu (trwa to kilka sekund). Aparatura kręci się wokół ciała wykonując serię zdjęć.
Przy TK z kontrastem czy z sedacją Pacjent ma po zakończeniu pozostać w placówce przez około 30 minut w celu obserwacji.
Zalecenia po badaniu
Jeśli TK przebiegało z kontrastem, przez 24 godziny po matki karmiące piersią nie powinny oddawać pokarmu dla dziecku. Jeśli w tym czasie pokarm w piersi zostanie ściągnięty z uwagi na wzmożoną laktację, musi zostać wylany.
Po kontraście niezbędne jest przyjęcie dużej ilości wody niegazowanej (2-3 litry w pierwszej dobie).
Przeciwwskazania
Ciąża stanowi bezwzględne przeciwwskazanie. Promieniowanie wykazuje szkodliwy wpływ na rozwijający się płód. Może doprowadzić prowadząc do wad rozwojowych. TK nie wykonuje się też u Kobiet w II cyklu miesięcznym, gdy istnieje ryzyko zapłodnienia.
FAQ- najczęstsze pytania o tomograf komputerowy
- Tomografia a rezonans- co je różni?
Tomograf wykonywany jest przy urazach i problemach kostnych. Rezonans zalecany jest przy problemach z tkankami miękkimi, narządach czy rdzeniu kręgowym.
- Kiedy należy zrobić TK?
Badanie wykonywane jest przy urazach głowy i kręgosłupa, zamianach nowotworowych czy krwotokach i udarach.
- Ile trwa tomografia?
Badanie zajmuje 5 – 20 minut. Opis badania przez radiologa zajmuje 1-3 dni robocze.
- Czy badanie jest bezpieczne?
Pojedyncze badanie niesie za sobą niską dawkę promieniowania i jest określane jako bezpieczne. Jednak wielokrotne badania mogą prowadzić do skumulowania dawki i możliwego działania nowotworowego.
Bibliografia:
- Górka, K., & Górka, D. (2015). Tomografia komputerowa i jej zastosowanie w diagnostyce medycznej. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- Kozak, A., & Pasternack, S. (2010). Technika tomografii komputerowej. Zasady działania i zastosowania kliniczne. Poznań: Wydawnictwo Medyczne.,
- World Health Organization. (2020). Imaging in Global Health: A Guide to Radiological Practices. Geneva: World Health Organization
