Prawidłowe stężenie magnezu to 0,65 – 1,2 mmol/l. Poniżej tej normy wskazuje się na niedobór magnezu. 99% magazynowana jest w komórkach (tylko 1% w płynie pozakomórkowym). To częsta przypadłość u Pacjentów, bez względu na – wiek i płeć.
Rola magnezu
Magnez odpowiada w organizmie za:
- Właściwe funkcjonowanie enzymów, hormonów (ponad 300 reakcji),
- Prawidłowe działanie układu nerwowego,
- Dobrą pracę serca,
- Zdrowe i silne mięśnie,
- Przewodnictwo nerwowe,
- Syntezę białek,
- Regulacje ciśnienia tętniczego krwi,
- Wsparcie działania wątroby,
- Przepuszczalność i stabilność błon komórkowych,
- Aktywację procesów przemian tłuszczowych i węglowodanowych,
- Katalizowanie reakcji w szlaku oddechowym,
- Wsparcie syntezy kwasów nukleinowych.
Przyczyny niedoborów magnezu
Etiologia niedoboru może wynikać z:
- Żywienia pozajelitowego (preparaty zawierające niedostateczną ilość magnezu),
- Dieta pozbawiona magnezu,
- Zaburzenia wchłaniania i trawienia (w jelicie cienkim),
- Stosowanie leków zmniejszających wydzielanie solnego kwasu (inhibitory pompy),
- Alkoholizm,
- Zwiększenie stężenia wapnia w surowicy (hiperkalcemia),
- Choroby nerek (zespół Gitelmana, zespół Barttera),
- Biegunka,
- Wymioty,
- Przetoki w przewodzie pokarmowym,
- Ostre zapalenie trzustki,
- Przewlekły stres.
Charakterystyczne objawy
Przewlekły, łagodny niedobór, może przebiegać całkowicie bezobjawowo. Pierwsze symptomy Pacjenci mogą zsuwać przy stężeniu magnezu mniejszym niż 0,5 mmol/l. Wówczas obserwuje się:
- Osłabienie mięśni,
- Uczucie mrowienia (zaburzenia czucia),
- Nieprawidłowe EKG,
- Drżenie mięśni (kończyn),
- Kurcze mięśni (nawracające, w różnych częściach ciała),
- Zaburzenia rytmu serca,
- Obniżona odporność organizmu.
Nietypowe objawy niedoboru magnezu to:
- Zaburzenia miesiączkowania,
- Depresja,
- Osłabienie uzębienia,
- Wypadanie włosów,
- Łamliwość paznokci,
- Skurcz tętnic wieńcowych,
- Kamica nerkowa.
Grupy podwyższonego ryzyka
Niedobór magnezu występuje nawet u 10% populacji. W grupie podwyższonego ryzyka znajdą się:
- Pacjenci z sepsą,
- Osoby z niewydolnością wielonarządową,
- Cukrzycy typu II,
- Osoby z chorobami nerek,
- Seniorzy,
- Pacjenci nadużywający alkohol,
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią,
- Sportowcy.
Diagnostyka niedoboru
Należy pamiętać, że tylko 1% magnezu znajduje się poza komórkami. Dlatego pomimo prawidłowego magnezu we krwi, może występować w organizmie jego niedobór (stężenie jest niższe niż 0,65 mmol/l.) Dodatkowo oznacza się stężenie: kreatyniny, mocznika, potasu wapnia, glukozy, fosforu, potasu, sodu, wapnia.
Wykonuje się gazometrię czy EKG, pomagające uwidocznić ewentualne nieprawidłowości, które są związane z niedoborem.
Lekarze zalecają niekiedy pomiar wydalania magnezu z moczem
Powikłania długotrwałego niedoboru
Niedobór ważnego pierwiastka, jakim jest magnez, w perspektywie długoterminowej, wywołać może:
- Nadciśnienia tętnicze,
- Miażdżycę,
- Skurcz tętnic wieńcowych,
- Kamicę nerkową,
- Nowotwory,
- Cukrzycę typu II.
Leczenie
Magnez dostarcza się do organizmu z pokarmami i płynami. Wchłania się w przewodzie pokarmowym i wydala z moczem. Leczenie uwarunkowane jest przyczyną niedoboru. Jeśli nie występują objawy, wystarczająca jest doustna suplementacja. Przy niedoborze zalecana jest dzienna dawka do 24 mmol magnezu. Skutkami ubocznymi takiej dawki (podzielonej w ciągu doby) są biegunki. W skrajnych przypadkach (np. przy tężyczce), magnez podawany jest dożylnie.
Naturalne źródła magnezu to:
- Pełne ziarna zbóż,
- Czekolada,
- Orzechy,
- Pestki dyni,
- Siemię lniane,
- Szpinak,
- Brokuły,
- Jarmuż,
- Fasola,
- Soczewica
Niewielkie niedobory zaczyna się od uzupełnienia przez właściwą dietę. Brak rezultatów skłania do stosowania suplementowania.
Jak dbać o gospodarkę magnezową?
Każdego dnia z diety powinniśmy dostarczyć 17,5 mmol (dla mężczyzn) i 13,3 (dla kobiet) magnezu. Dodatkowo zapotrzebowanie zmienia się z wiekiem, stanem zdrowia i trybem życia. Większe zapotrzebowanie na magnez wykazują: sportowcy, osoby pracujące fizycznie, studenci, uczniowie, cukrzycy, pacjenci po operacjach.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jakie jest stężenie magnezu przy arytmii?
Ryzyko zaburzeń rytmu serca rośnie przy poziomie < 0,7 mmol/l. Nie ma jednoznacznego progu.
- Jakie są pierwsze objawy?
Zmęczenie, drganie powiek. Pojawiają się zawroty głowy czy duszność.
- Jak najszybciej uzupełnić niedobór?
Najczęściej stosuje się preparaty doustne (200–400 mg jonów mg/dobę).
- Czy niedobór magnezu jest groźny?
Nieleczony, bez kontroli, może prowadzić do migotania przedsionków,
groźnych zaburzeń rytmu komór.
Bibliografia:
- Dean C., Magnez dla zdrowia. Ochrona przed chorobami serca, cukrzycą, osteoporozą, astmą i otyłością, Białystok: Vital, 2014,
- Seelig M.S., Magnesium deficiency in the pathogenesis of disease: early roots of cardiovascular, skeletal, and renal abnormalities, New York: Plenum Medical Book, 1980.,
- World Health Organization, Calcium and magnesium in drinking-water: public health significance, Geneva: WHO, 2009
