Jedną z naturalnych reakcji na pozbycie się wirusów czy zalegających resztek pokarmowych są wymioty. Ich zadaniem jest również wydalenie patogenów, które przedostały się do układu pokarmowego (przy ostrym typie takich dolegliwości). Dzięki temu łatwo pozbyć się niechcianych substancji z organizmu. Przewlekłe, uporczywe wymioty (trwające powyżej 7 dni), powinny zostać zatrzymane.
Najczęstsze przyczyny wymiotów
Odruch wymiotny wywołują różne przyczyny. Do najczęstszych przyczyn wymiotów należą ostre infekcje żołądkowo-jelitowe. Wymioty mogą też być rezultatem nadużycia alkoholowego. Do potencjalnych przyczyn zaliczane są choroby ośrodkowego układu nerwowego, tj. migrena, nowotwory czy guzy. Często symptomem wywołującym wymioty są choroby psychiczne – depresja, bulimia, anoreksja, wymioty, które są wywołane przez długotrwały i silny stres.
Odrębną grupę stanowią zaburzenia błędnika. Do najpopularniejszych zaliczana jest choroba lokomocyjna. Wskazuje się także na zapalenie błędnika.
Kolejne potencjalne przyczyny to:
- Choroby występujące w układzie pokarmowym (np. infekcyjny nieżyt żołądkowo – jelitowy, wrzody żołądka albo dwunastnicy),
- Zapalenie wyrostka robaczkowego,
- Zapalenie otrzewnej,
- Choroba Leśniowskiego – Crohna,
- Zapalenie pęcherzyka żółciowego,
- Niewydolność albo marskość wątroby,
- Dolegliwości trzustki,
- Ciąża,
- Nadwrażliwość na produkty pokarmowe,
- Przełom tarczycowy,
- Nadczynność i niedoczynność tarczycy,
- Hiperwitaminoza A i D,
- Radioterapia,
- Chemioterapia,
- Nieprzyjemne doznania smakowe i zapachowe
Co robić, żeby zatrzymać wymioty?
Po pewnym czasie wymioty powinny zostać zatrzymane – nie można doprowadzić organizmu do odwodnienia albo znacznego osłabienia. Można skorzystać z metod domowych albo leków dostępnych w aptece.
Skuteczne domowe sposoby
Jak powstrzymać wymioty korzystając z domowych sposobów? Konieczne jest w pierwszej kolejności wdrożenie codziennej, lekkostrawnej diety. Jeśli Pacjent zna przyczyny wymiotów, domowe metody polegają na ich unikaniu. Warto pamiętać, że w przypadku ostrych zatruć pokarmowych powstrzymywanie wymiotów nie będzie korzystne.
Domowym sposobem na zatrzymanie wymiotów jest imbir. Można wykorzystać jego naturalną postać, albo zastosować ekstrakt z imbiru w kapsułkach, tabletkach albo w formie naparów. To metoda stosowana wspomagająco przy silnych wymiotach.
Leki dostępne bez recepty lekarskiej
Wskazane jest w niektórych przypadkach stosowanie leczenia objawowego. Wówczas zaleca się przyjmowanie pochodnych fenotiazyny. Dodatkowo stosowane są również substancje zawierające dimenhydrynat. To środek o udowodnionym działaniu przeciwwymiotnym. Najczęściej stosuje się przy go przy chorobie lokomocyjnej. Skutkami ubocznymi jest suchość skóry na ustach oraz uczucie senności.
Postępowanie u najmłodszych
U dzieci postępowanie z wymiotami jest zależne od grupy wiekowej. Wśród noworodków największym zagrożeniem jest odwodnienie. Należy rozważyć obecność choroby Hirschsprunga czy zaburzenia endokrynologiczne.
U niemowląt wymioty wynikają często z niedojrzałości motorycznej przewodu pokarmowego. Przy starszych dzieciach wymioty są najczęściej wynikiem infekcji żołądkowo-jelitowych. Co więcej, najczęściej wywołane są przez wirusy. W tym przypadku nie ma konieczności wykonywania dalszej diagnostyki. Głównym zadaniem jest unikanie odwodnienia. Stale należy obserwować ogólny stan zdrowia małego Pacjenta. Jeśli przyczynę stanowi refluks żołądkowo – jelitowy, niezbędne staje się leczenie farmakologiczne.
Właściwa dieta po wymiotach – co jeść?
Po ustąpieniu wymiotów konieczne jest prowadzenie diety lekkostrawnej. Zaleca się unikanie produktów smażonych, a także wysokokalorycznych. Za najwłaściwsze uznaje się stosowanie diety jałowej i ubogiej. Klasycznym menu są sucharki, biszkopty, chleb, jajka. Dobrze na układ pokarmowy wpływa również gorąca, gorzka herbata.
Diagnostyka przewlekłych wymiotów
Przewlekłe utrzymywanie się dolegliwości wymaga przeprowadzenia pełnej diagnostyki celem określenia przyczyny i wykluczenia stanów zagrażających życiu. Przeprowadzany jest wówczas wywiad z Pacjentem. Pierwszym krokiem jest przeprowadzenie oceny fizykalnej brzucha i jego okolic. Podczas diagnostyki wymiotów koniecznością są badania neurologiczne. W poszerzonej diagnostyce wykonywana jest morfologia krwi. Często oznacza się kreatyninę, mocznik, próby wątrobowe, TSH. Kontrolnie zalecane jest badanie ogólne moczu.
Kiedy do lekarza?
Wymioty powinny zostać natychmiast skonsultowane z lekarzem, w sytuacji wystąpienia takich objawów dodatkowych jak:
- Wysoka gorączka,
- Ból brzucha,
- Ból w okolicy lędźwiowej,
- Silny, nieustępliwy ból w klatce piersiowej,
- Wymioty podbarwione krwią
Każde wymioty długotrwałe należy skonsultować z lekarzem.
FAQ- najczęstsze pytania o wymioty
- Dlaczego wymioty pojawiają się nocą?
Wymioty nocne najczęściej stanowią rezultat refleksu żołądkowo – przełykowego. Niejednokrotnie są też symptomem przepełnionego żołądka (gastroparezy).
- Jak wyciszyć żołądek?
Układ pokarmowy nie lubi zimnych, gazowanych napojów. W celu wyciszenia żołądka warto pić ciepłe płyny, które pomogą w zapobieganiu nawrotom choroby.
- Kiedy leczenie domowe nie wystarczy?
Do lekarza zaleca zgłosić się, gdy wymioty trwają dłużej niż dobę u osoby dorosłej albo dłużej niż 12 godzin u dziecka.
- Czego nie robić przy wymiotach?
Nie należy spożywać dużej ilości płynów w krótkim czasie, jednorazowo. Zmuszanie do jedzenia pomimo braku apetytu przynieść może odwrotne efekty.
Bibliografia:
- WHO – Oral rehydration therapy: use and role w leczeniu odwodnienia wywołanego biegunką i wymiotami,
- Koch KL, Hasler WL (red.) Nausea and Vomiting: Diagnosis and Treatment. Springer; 2016.,
- Goodman & Gilman’s: The Pharmacological Basis of Therapeutics
