Medycy dokonują badania górnego odcinka przewodu pokarmowego dzięki gastroskopii, nazywanej panendoskopią.
To skuteczna forma diagnostyki pozwalająca na rozpoznanie dolegliwości przełyku, dwunastnicy czy chorób żołądka. To również sprawdzona metoda na pobieranie wycinków, które przekazywane są do badań histopatologicznych. Jak przygotować się do gastroskopii?
Dieta – najważniejsze zasady
Gastroskopia jest badaniem wymagającym właściwego przygotowania przez Pacjenta. Jednym z kluczowych elementów jest właściwy czas pozostawania bez jedzenia przed ustalonym terminem badania. Podaje się, że optymalnym czasem, w którym należy powstrzymać się od spożywania posiłków jest około 6 godzin. Posiłek powinien być lekkostrawny. Dobrym wyborem będzie zupa, sucharki czy banan.
W przypadku nawodnienia, na 4 godziny przed planowaną gastroskopią powstrzymujemy się od picia. Dodatkowo przez zabiegiem nie pali się papierosów. Warto na kilkanaście godzin przed gastroskopią odstawić kawę i alkohol.
Na 6-8 godzin przed zabrania się żucia gumy. Bez znaczenia czy będzie z cukrem czy bez. Podczas procesu żucia pobudzamy nasz żołądek do wydzielania wzmożonej ilości kwasu żołądkowego (niewskazane przed gastroskopią).
Właściwa higiena
Higiena jamy ustnej przed gastroskopią to priorytet. Istotne jest dokładnie wyszczotkowanie zębów oraz przestrzeni międzyzębowych. Dzięki temu udaje się zniwelować nieprzyjemny zapach ust. Podczas mycia nie wolno połykać pasty. Zabronione jest także korzystanie z płynów do płukania, ponieważ często w swoim składzie zawierają alkohol. Jeśli będą go pozbawione, mogą nadawać się do użycia.
Stałe leki a termin gastroskopii
Niekiedy przyjmowane przez nas na stałe leki stają się przeciwwskazaniem do wykonania gastroskopii. Zdecydowana większość nie stanowi przeszkody, a odstawienia wymagają leki przeciwcukrzycowe oraz rozrzedzające krew (np. aspiryna, NOAC czy acenokumarol).
Finalną decyzję o odstawieniu leków podajmuje lekarz prowadzący. Nie wolno rezygnować z zażywania na stałe przepisanych środków na własną rękę.
Znieczulenie miejscowe oraz ogólne – dwie formy przeprowadzania zabiegu
Gastroskopia w zdecydowanej większości przypadków przebiega w znieczuleniu miejscowym. Przed umieszczeniem w przełyku gastroskopia, na ścianę gardła podawany jest środek znieczulający w formie aerozolu. Nie odczuwa się bólu, a jednocześnie łagodzi się uczucie odruchu wymiotnego. Dodatkowo, jeśli Pacjent odczuwa duży stres czy niepokój, stosowane są środki uspokajające. Tylko niekiedy gastroskopia przeprowadzana zostaje w znieczuleniu ogólnym (np. przy dzieciach albo braku współpracy z Pacjentem).
Rekonwalescencja po zabiegu
Jeśli badanie przeprowadzone zostało w znieczuleniu ogólnym, prowadzenie auta jest zabronione przez 24 godziny od wybudzenia. Normalnymi zjawiskami jest senność, wolniejsze reakcje czy tzw. zamglenia.
Dodatkowo po badaniu przez około 30 – 60 minut nie je się i nie pije. Należy powstrzymać się przed kilkadziesiąt od spożycia alkoholu, pikantnych posiłków czy bardzo gorących napojów. Po badaniu przełyk i gardło są podrażnione.
Do doby albo dwóch może utrzymywać się ból gardła, drapanie czy uczucie suchości. Do żołądka przy gastroskopii zostaje nadmuchane powietrze (mogą pojawiać się wzdęcia czy nagminne odbijanie). Do typowych objawów zalicza się też lekkie nudności albo zmęczenie.
Przeciwwskazania do przeprowadzenia zabiegu
Pomimo właściwego przygotowania występują pewne okoliczności, które stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do wykonania gastroskopii. Jednymi z ważniejszych są:
- Zapalenie mięśnia sercowego,
- Nadciśnienie tętnicze krwi, które pozostaje niekontrolowane,
- Ostry zespół wieńcowy,
- Ostra niewydolność serca,
- Niekontrolowane zaburzenia krzepnięcia krwi.
FAQ – najczęstsze pytania o przygotowanie do gastroskopii
- Kiedy gastroskopia jest wskazana?
Badanie jeden wskazane przy wielu objawach, w tym m.in. przy krwawych wymiotach, smolistych stolcach, niestrawności, długotrwałym bólu brzucha w górnej części, nagłej utracie masy ciała czy niedokrwistości.
Badanie jest niezbędne również przy dysfagii (trudności przy połykaniu pokarmów).
- Jak przetrwać badanie?
Najczęściej badanie trwa około 5-10 minut. Należy wywoływać odruch połykania, aby walczyć z odruchem wymiotnym.
- W jakiej pozycji przeprowadza się gastroskopię?
Badanie przeprowadzana jest w pozycji leżącej. Najczęściej Pacjent ułożony zostaje na lewym boku.
- Czy badanie jest bardzo bolesne?
Nie – lekarze specjaliści stosują miejscowe znieczulenie. Nie odczuwa się przy badaniu bólu tylko dyskomfort.
Bibliografia:
- Gajewski P. (red.). „Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych”. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2020.,
- World Gastroenterology Organisation Global Guidelines,
- Poradnik pacjenta – Przygotowanie do gastroskopii (ulotka szpitalna). SP ZOZ MSWiA w Szczecinie.
