July 15, 2026

Wydarzenia traumatyczne mogą wydarzyć się u każdego z nas. Czasami wywołują one PTSD – zespół stresu pourazowego. Jest to zaburzenie psychiczne powstałe najczęściej przez traumy. Pacjenci często odczuwają nadmierne negatywne emocje, myśli, mnogość wspomnień. Jeśli nie ulegają osłabieniu, są stałe, albo nasilają się, mówimy o PTSD. Poznaj najważniejsze informacje. 

Charakterystyka występowania traumy 

Traumę może wywołać zdarzenie odmienne dla każdego Pacjenta. Wystąpić może w okresie płodowym (najnowsza badania), dzieciństwa, czy w życiu dorosłym. Pacjenci mówią, że nie umieją uzasadnić, dlaczego wystąpiła. Trauma nie może zostać dopasowana do wykreowanego obrazu rzeczywistości. Nie każda trauma wygeneruje PTSD. 

Przyczyny i czynniki ryzyka PTSD

Zespół stresu pourazowego może spotkać każdego. Najczęstsze przyczyny to: 

• Poważne obrażenia,
• Śmierć bliskich osób, 
• Przemoc seksualna, 
• Poważne wypadki komunikacyjne,
• Napaść fizyczna, 
• Poważne problemy zdrowotne (np. przebywanie na OIOM), 
• Trudny poród naturalny, 
• Wojny i konflikty zbrojne, 
• Ataki terrorystyczne, 
• Klęski żywiołowe. 

To tylko przykładowa lista. Może być to faktyczne narażenie, bądź zagrożenie pewnymi zdarzeniami. Narażenie może być bezpośrednie, poprzez uczestnictwo jako świadek, czy przez otrzymanie informacji o takim zdarzeniu. Na traumatyczne zdarzenia mogą narażać także media społecznościowe, filmy, telewizja (zwłaszcza wśród młodych Pacjentów). 

Ryzyko wystąpienia PTSD zwiększa się, gdy wyżej wskazane zdarzenia miały miejsce wielokrotnie. Czynnikiem jest także wysoka wrażliwość czy młody wiek. 

Główne objawy PTSD 

Typowe objawy nerwicy pourazowej to poczucie niebezpieczeństwa, niepewności, ciągłego zagrożenia. Trauma pokazuje, że negatywne zdarzenia mogą bez ostrzeżenia wystąpić w naszym życiu, czy wśród bliskich. Pacjenci żyją w ciągłym strachu. Spodziewają się złych wydarzeń w każdym momencie życia. W zaawansowanych stadiach może wystąpić kwestionowanie swojej tożsamości. Występuje ogólne przygnębienie. Rozdrażnienie i frustracja. Nawracające koszmary nocne. Uporczywe wspomnienia zdarzenia. Często tzw. flashbacki, czyli zaburzenia percepcji. Realne odczuwanie traumatycznych wydarzeń.

Trauma a PTSD – czas transformacji 

Objawy moja wystąpić po kilku tygodniach, miesiącach a nawet latach. Najczęściej objawy występują do 6 miesięcy od zdarzenia. Odróżnić należy ASD, czyli tzw. ostrą reakcję stresową. Objawy takie jak w PTSD, występują praktycznie natychmiast. 

Diagnostyka medyczna i różnicowa 

Podstawą jest wywiad. Potwierdzenie narażenia na wydarzenia traumatyczne. Analiza czasu trwania objawów. Ich wpływ na funkcjonowanie. CAPS-5 stanowi złoty standard diagnostyczny. Wykorzystuję się PCL-5 (kwestionariusz samoopisowy).

Od PTSD należy rozróżnić: 

• Zaburzenia adaptacyjne (łagodniejsze objawy), 
• Ostre zaburzenia stresowe (objawy trwają krócej niż miesiąc), 
• Zaburzenia lękowe (lęk w wieku sytuacjach życiowych), 
• Zaburzenia paniczne (panika nie związana z traumą), 
• Zaburzenia obsesyjno – kompulsywne (obsesje i kompulsje). 

Metody leczenia farmakologicznego 

Stosowane przy nieudolności/ niedostępności psychoterapii. Wdrażane są leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, tj: 

• Sertralina, 
• Paroksetyna, 
• Fluoksetyna

Celem jest zmniejszenie lęku, poprawa snu, ograniczenie natrętnych wspomnień. 

Wspomagająco polecana jest prazosyna (przy koszmarach sennych). 

EMDR i terapia ekspozycyjna 

Leczenie PTSD opiera się na pracy z psychoterapeutą. Stosuje się najczęściej metodę EMDR. Wykazuje najwyższą skuteczność. Przypomina się traumatyczne zdarzenie, wykonując jednocześnie obustronną stymulację. W praktyce Pacjent śledzi wzrokiem ruch dłoni terapeuty. Słyszy w słuchawkach naprzemienne dźwięki. Do tego dołączone jest naprzemienne stukanie w dłonie lub kolana. Cel to zmniejszenie emocjonalnego ładunku wspomnień. Już po niewielkiej liczbie sesji można zauważyć poprawę. 

Jak pomóc bliskim z PTSD? 

Należy próbować stworzyć poczucie bezpieczeństwa i zrozumienia. Pacjenci mówią, że lubią przewidywalność. To działania wspomagające proces zdrowienia. Należy szanować granice chorego. Nie wolno zmuszać, np. do uczestnictwa w wydarzeniach czy rozmów o traumie. Słuszne jest zasugerowanie profesjonalnej pomocy terapeutycznej. Przy flashbacku zachowaj spokój i opanowanie. Wspieranie osoby z PTSD może być dla Ciebie obciążające. mocy terapeutycznej. Przy flashbacku zachowaj spokój i opanowanie. Wspieranie osoby z PTSD może być dla Ciebie obciążające. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Jakie są objawy?

Rozdrażnienie, lęki, problemy ze snem. Objawy pogłębiają się. 

2. Jak rozpoznać PTSD u dzieci? 

Nadwrażliwość, wycofanie, problem z adaptacją w grupie rówieśników. Dzieci rozwijają się z problemami społecznymi. 

3. Czy jest groźne?

Tak, nieleczone PTSD doprowadzić może do głębokiej depresji. To bezpośrednie zagrożenie dla życia. 

4. Czy jest uleczalne?

Tak, sesje terapeutyczne, stała opieka specjalisty, pomoże w powrocie do normalności. 

Bibliografia 

1. Bryant, R. A. (2019). Post-traumatic stress disorder: A state-of-the-art review of evidence and challenges. World Psychiatry, 18(3), 259–269.,
2. Nemeroff, C. B., Bremner, J. D., Foa, E. B., Mayberg, H. S., North, C. S., & Stein, M. B. (2006). Posttraumatic stress disorder: A state-of-the-science review. Journal of Psychiatric Research, 40(1), 1–21.,
3. Friedman, M. J., Resick, P. A., Bryant, R. A., & Brewin, C. R. (2011). Considering PTSD for DSM-5. Depression and Anxiety, 28(9), 750–769.