Problemy to codzienność. Wielu Pacjentów nie potrafi sobie z nimi radzić. Jak wygląda atak paniki, który spotyka coraz więcej z nas (około 10% populacji). Choroba najczęściej zaczyna się we wczesnym życiu dorosłym (pierwsze objawy mogą być widoczne w dzieciństwie).
Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka choroby
Ataki paniki to przesadna reakcja obronna organizmu. W mózgu dochodzi do nadmiernej aktywności ciała migdałowatego. Ta część mózgu u Pacjentów nie działa prawidłowo (błędnie interpretuję się rzeczywistość, jako przesadnie niebezpieczną i negatywną).
Przesyłka fałszywy sygnał o zagrożeniu. Dochodzi do nagłego, intensywnego wyrzutu adrenaliny i noradrenaliny. W praktyce organizm przyjmuje postawę “walcz albo uciekaj”. Pojawia się nagle, niespodziewanie. Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób (ICD-11) określa atak paniki jako inne zaburzenia lękowe. Dolegliwości znacząco wpływają na jakość życia. Pojawiają się gwałtownie, mijają samoistnie.
Dolegliwość może pojawiać się kilka razy w miesiącu, w tygodniu. W skrajnych przypadkach kilka albo kilkanaście razy na dobę. Częściej u kobiet, niż u mężczyzn.
Przyczyny dolegliwości
Lekarze wskazują na różne przyczyny. Charakterystyczne to:
- Stresujący tryb życia,
- Długotrwałe zamartwianie się,
- Traumatyczne doświadczenia (gwałt, śmierć bliskiego),
- Trudne dzieciństwo,
- Zażywanie środków psychoaktywnych,
- Wrogie otoczenie,
- Obawa o własne zdrowie,
- Niepokój o swoich bliskich (dzieci, męża, rodziców),
- Wstyd,
- Lęk przed kolejnym atakiem
Trudno określić dokładne uwarunkowanie problemu.
Fizyczne objawy ataku
Jak wygląda atak? Daje fizyczne objawy. Do najczęstszych należy:
- Przyspieszone bicie serca,
- Duszności,
- Pocenie się,
- Spłycony oddech,
- Ból w klatce piersiowej,
- Drętwienie kończyn,
- Zawroty głowy,
- Kołatanie serca,
- Ból brzucha,
- Nudności/ wymioty.
Objawy utrzymują się od kilku do kilkunastu minut. Znikają samoczynnie (zazwyczaj do 1 godziny).
Psychologiczny wymiar lęku
Atak wywołuje głównie objawy psychologiczne. Jest to gwałtownie narastający, paraliżujący, silny lęk. Pacjenci mówią, że boją się o własne życie, utratę zmysłów. Występuje derealizacja (odrealnienie). W skrajnych przypadkach wystąpi odłączenie od własnego ciała (tzw. depersonalizacja). Określane jako wybuch obezwładniającego uczucia lęku. Możliwe są myśli katastroficzne (np. tracę zmysły, umieram). Jest to wtórny lęk przed śmiercią.
Z czasem pojawia się unikanie kontaktu z otoczeniem, zamykanie się w sobie. Skrajnie pojawiają się myśli “S” (samobójcze).
Atak a zawał serca
Atak i zawał mają podobne objawy. Jednak przy zawale ból promieniuje często do ręki, szyi, żuchwy. Objawy nie ustępują szybko, wręcz się potęgują (nawet po uspokojeniu). Przy zawale ból w klatce jest stały i uciskający. Przy ataku kłujący i zmienny.
Mechanizm “lęku przed lękiem”
Problemem Pacjentów z paniką jest mechanizm “lęku przed lękiem”. To ciągły niepokój przed wystąpieniem ataku paniki. Pacjent boi się, że objawy wystąpią. To kołowrotek zmartwień, który nieleczony, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych (nawet do bezpośredniego zagrożenia życia).
Pierwsza pomoc
Warto wiedzieć jak zatrzymać atak paniki. Pierwszy krok to próba spowolnienia oddechu. Głównie chodzi o długi wydech. Stymuluje przywspółczulny układ nerwowy (PNS). To naturalna forma wyciszenia stresu. Skuteczne są techniki uziemiające. Polegają na nazywaniu przedmiotów w najbliższym otoczeniu. To kieruje myśli na inne tory. Należy uświadomić Pacjentowi, że fizyczne objawy są przejściowe i nie zagrażają życiu.
Diagnostyka ataków paniki
Na początku wyklucza się choroby somatyczne (tarczycy). Wyklucza się choroby serca, hipoglikemię czy zaburzenia neurologiczne. Wywiad psychiatryczny to konieczność. Choroba diagnozowana jest, jeśli wystąpi co najmniej 4 z takich objawów jak pocenie się, kołatanie serca, nudności, zawroty głowy, drżenie.
Diagnostyka wykonywana jest przy psychiatrę albo psychologa klinicznego.
Długofalowe metody leczenia
Terapia poznawczo – behawioralna (CBT) to podstawowa forma leczenia. Niekiedy wspomagana jest lekami z grupy SSRI (czasem SNRI). Leki zmniejszają ogólny poziom lęku. Ograniczają częstotliwość ataków.
Celem terapii jest modyfikacja lękowych wzorców myślenia. Stopniowo oswaja się objawy (ekspozycja). Dlatego czasami celowo wywołuje się objawy, żeby Pacjent zobaczył, że jest bezpieczny.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy ataki zagrażają życiu?
Bezpośrednio nie, ale Pacjent sam może wywołać dla siebie zagrożenie.
- Czy poradzisz sobie sam?
Zawsze trzeba przy chorobie być pod kontrolą lekarza.
- Z czym można pomylić ataki?
Z niedoczynnością tarczycy, nerwicą lękową, chorobami serca.
- Od czego zaczynają się ataki?
Od przyspieszenia oddechu i natrętnych myśli.
Bibliografia
- Jerzy Aleksandrowicz, Psychopatologia zaburzeń nerwicowych i osobowości, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.,
- Antoni Kępiński, Lęk, Wydawnictwo Literackie, Kraków.,
- World Health Organization, ICD-10: International Classification of Diseases, Geneva.
