Dla Rodziny przybycie dziecka na świat to radość. Tymczasem kobiety przeżywają niekiedy depresję poporodową. Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka dolegliwości
Schorzenie wywołuje długotrwałe zaburzenia w nastroju. Występuje głęboki smutek, niechęć do życia.
Depresja dotyka 10-22% kobiet po porodzie. Może wystąpić u mężczyzn (10%). Choroba znalazła się w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób ICD – 10 (w zaburzeniach psychicznych poporodowych).
Choroba może uwidocznić się w kilkanaście tygodni po porodzie (a nawet po roku).
Przyczyny depresji poporodowej
Etiologia jest złożona. Dotyczy całkowitej zmiany stylu życia. Dochodzi wiele obowiązków domowych. Nieprzespane noce (karmienia, kolki żołądkowe, rozregulowany tryb spania dziecka).
Dodatkowo całe ciało Kobiety zmienia się fizjologicznie. To również wpływa na psychikę.
Przed młodą matką staje wiele, różnorodnych wyzwań. Dziecko choruje, nie śpi, płacze. Nie znamy powodu, co wywołuje dyskomfort.
Lekarze wskazują, że problem u kobiet rodzących cesarskim cięciem jest częsty. Podobnie u Pacjentek mających komplikacje w ciąży czy niekorzystne relacje z partnerem. Nie ma znaczenia, czy to pierworódka, czy kobieta rodząca kolejny raz.
Depresja a baby blues
Depresja poporodowa nie może zostać mylona z tzw. baby blues’em (którego doświadcza 50-80% kobiet). Baby blues to przejściowa apatia, obniżony nastrój (często wynikający z nawału mlecznego). Kobiecy organizm jest wystawiony na ogromną huśtawkę hormonalną. Baby blues wywołuje zmęczenie, niewyspanie. To okres przejściowy, który szybko mija. W przypadku depresja stan jest przewlekły (nie ustępuje samoistnie). Konieczna jest interwencja. Inaczej problem pogłębi się.
Najczęstsze objawy emocjonalne
Chorzy odczuwają spadek koncentracji oraz zaburzenia uwagi. Obserwuje się chwiejność emocjonalną, napięcie, napady paniki. Dodatkowo:
- Uczucie lęku,
- Obsesyjne myśli,
- Poczucie winy,
- Smutek i płacz,
- Ogólne rozdrażnienie
Skrajnymi objawami są myśli samobójcze.
Symptomy fizyczne i behawioralne
Dodatkowe objawy depresji poporodowej to spadek libido. Kobieta w ogóle nie chce bliskości z partnerem. Występuje nadmierny albo obniżony apetyt. Dochodzi do zaniedbywania wyglądu i higieny osobistej. Często opieka nad dzieckiem, sprawowanie codziennych obowiązków, przerasta Pacjentkę z depresją. Widoczne jest ograniczenie relacji towarzyskich (tzw. wycofanie społeczne).
Wpływ czynników psychologicznych i społecznych
Ryzyko depresji wzrasta przez:
- Predyspozycje genetyczne (zaburzenia psychiczne u innych członków rodziny),
- Zbyt mało snu (albo złą jakość),
- Choroby psychiczne przed ciążą,
- Poród z komplikacjami,
- Częste wahania poziomu nastrojów,
- Narażenie na silny, przewlekły stres,
- Trudności finansowe, mieszkaniowe, brak zatrudnienie,
- Lęk przed dalszym rozwojem i zdrowiem dziecka,
- Brak wsparcia i akceptacji społecznego.
Dodatkowe czynniki ryzyka to:
- Nieplanowana ciąża,
- Ciąża w młodym wieku,
- Strach przed porodem,
- Poronienia,
- Problemy z zajściem w ciążę,
- Dziecko płaczące, z problemami zdrowotnymi.
Diagnostyka
Diagnostyka jest złożona. Dwa tygodnie to minimalny czas w/w objawów. Najważniejszy jest wywiad. Przeprowadzane jest badanie fizykalne (w celu wykluczenia innych chorób).
Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS) to główne narzędzie diagnostyczne. Składa się z 10 pytań. Wynik większy niż 13 punktów (na 30 możliwych), to stwierdzenie depresji poporodowej.
Metody leczenia
Psychiatra, psycholog dobiera terapię do rodzaju występujących zaburzeń (przy depresji lekkiej albo umiarkowanej). Przy epizodzie ciężkiej depresji stosuje się środki farmakologiczne. Pacjent musi znajdować się pod ścisłą kontrolą lekarską. Choroba jest uleczalna.
Konsekwencje nieleczonej choroby
Niestety tylko co druga Pacjentka, decyduje się prosić o pomoc (cierpiąc na problemy poporodowe). Może dojść do przewlekłej depresji, problemów w codziennej opiece nad dzieckiem.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest groźna?
Tak – nieleczona. Możliwe myśli samobójcze i utrata życia.
- Kiedy do lekarza?
Jeśli widzimy, że to nie baby blues, a smutek, poczucie winy, stają się przewlekłe.
- Jak wyjść z depresji poporodowej?
Ważna jest nie tylko pomoc medyczna, ale wsparcie i akceptacja najbliższych. Otoczenie troską i opieką są kluczowe.
- Czy sama minie?
Może, ale to przypadki sporadyczne. Najczęściej niezbędna jest terapia.
Bibliografia
- Beata Banasiak-Parzych, Depresja poporodowa – przyczyny, skutki, zapobieganie, Warszawa: Wydawnictwo PSYCHE, 2007.,
- World Health Organization, Thinking Healthy: A Manual for Psychological Management of Perinatal Depression, Genewa: WHO, 2015.,
- World Health Organization, mhGAP Intervention Guide for Mental, Neurological and Substance Use Disorders in Non-Specialized Health Settings, Genewa: WHO
