Zdrowie to dla wielu priorytet. Tymczasem jednym z zagrożeń jest posocznica (sepsa). Poznaj najważniejsze informacje.
Charakterystyka choroby
Posocznica nazywana jest także sepsą. Wywołuje stan bezpośrednio zagrażający życiu. Prowadzi do uszkodzenia tkanek i narządów przez zakażenie bakteryjne. Choroba rozpoznawana jest u dorosłych i dzieci.
Główne źródła pierwotnego zakażenia
Posocznica wywoływana jest przez zakażenie bakteriami Gram – ujemnymi. Wskazuje się takie szczepy jak:
- Klebsiella pneumonie,
- Acinetobacter baumani,
- Escherichia coli,
- Neisseria meningitidis,
- Haemophilus influenzae.
Zakażenie mogą wywołać również bakterie Gram – dodatnie. Najczęściej jest to Staphylococcus aureus bądź Stereptococcus pneumoniae.
Może zdarzyć się, że przyczyną sepsy są grzyby. Wówczas są to Candida albicans.
Mechanizm powstania zakażenia
Sepsa powstaje przez toczące się w organizmie zakażenie. Może ono dotyczyć układu:
- Pokarmowego (dróg żółciowych, trzustki),
- Oddechowego (zapalenie płuc),
- Moczowego (odmiedniczkowe zapalenie nerek),
- Nerwowego (tzw. neuroinfekcje),
- Zakażenia wsierdzia,
- Zakażenia kości i stawów,
- Zakażenia skóry,
- Zakażenia zębów.
Czynniki zwiększające ryzyko
Wskazać można czynniki, które potęgują ryzyko wystąpienia posocznicy. Zdecydowanie to ogólny zły stan zdrowia Pacjenta. Ponadto wskazuję się na obecność:
- Cewnika,
- Drenów,
- Protez,
- Przetłoczenia krwi,
- Odleżyny,
- Rany
Lekarze wskazują, że sepsa najczęściej diagnozowana jest u Pacjentów przebywających na OIOM- ie, czyli Oddziale Intensywnej Terapii. Jest ona często przyczyną zgonów.
Wczesne objawy kliniczne
Objawy posocznicy są gwałtowne i dynamiczne. Stan Pacjenta szybko ulega pogorszeniu. Często pojawia się gorączka, powyżej 38°C. U innych Pacjentów temperatura może spaść poniżej 36°C. Pacjenci mówią o silnych dreszczach. Odczuwane jest ogromne osłabienie. Dodatkowo wzrasta częstotliwość pracy serca, tj. pojawia się tachykardia (< 90 /min). Oddech staje się bardziej intensywny (< 22/ min). U niektórych osób może wystąpić duszność. Pojawić się mogą wymioty.
Symptomy ogólnoustrojowe sepsy
Posocznica wywołuje także objawy ogólnoustrojowe. Najczęściej są to bóle mięśni i brzucha. Dodatkowo pojawić się może zblednięcie powłok skórnych. Często występują zaburzenia świadomości. Rzadziej na całym ciele może wystąpić wysypka.
Sepsa może występować w różnym nasileniu. Najcięższą postacią jest wstrząs septyczny, tj. niewydolność krążenia. Wówczas obserwuje się znaczny spadek ciśnienia krwi. W efekcie pojawia się pogorszenie utlenienia wszelkich tkanek w organizmie i ich postępującego uszkodzenia. W najgorszym stadium dochodzi do ich obumierania. Następnie dochodzi do:
- Ostrej niewydolności oddechowej (ARDS),
- Ostrego uszkodzenia nerek (brak wydalania i produkcji moczu),
- Niedokrwienia i martwiczych zmian w jelitach,
- Ostrej niewydolności wątroby
Diagnostyka laboratoryjna
Diagnostyka musi być sprawna. Każda godzina zwłoki zwiększa ryzyko niewydolności narządów. Ciężkość stadium sepsy ocenia się poprzez badanie profilu cytokin. Z próbki krwi oznacza się stężenie cytokin pro i przeciwzapalnych TNT alfa oraz interleukin IL.
Szybka diagnostyka wykonywana jest przy użyciu skali qSOFA, zwanej oceną przyłóżkową. Sepsa diagnozowana jest gdy występują co najmniej 2 z takich objawów jak:
- RR skurczowe mniejsze bądź równe 100 mmHg,
- Częstość oddechów jest większa bądź równa 22 / min,
- Pojawiają się zaburzenia świadomości.
Leczenie przyczynowe i objawowe
Leczenie sepsy jest skuteczne tylko w jej początkowym stadium. Dlatego każdy niepokojący symptom powinien być skonsultowany z lekarzem. Nieleczona sesja wywoła niewydolność wielonarządową (burzę cytokinową) i zgon.
Leczenie jest dwutorowe – zwalcza się przyczynę i łagodzi występujące objawy. Najczęściej wdrażana jest antybiotykoterapia (zwalczająca bakterie, wirusy czy grzyby, wywołujące sepsę). Wybiera się leki o szerokim działaniu. Po dokładnym zidentyfikowaniu przyczyny wprowadzane są tzw. leki celowane (przeciwko konkretnemu drobnoustrojowi).
Ważne jest leczenie przeciwwstrząsowe, a także stosowanie środków utrzymujących właściwe ciśnienie tętnicze krwi.
Niezbędne jest wprowadzenie terapii kwasicy metabolicznej, niewydolności narządów. Niekiedy koniecznością jest przetaczanie krwi albo dializy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy jest uleczalna?
Tak, jeśli jest szybko rozpoznana. Leczenie musi być dopasowane i natychmiastowe.
- Ile trwa leczenie?
Jest zależne od zaawansowania choroby. Lekki przebieg około kilku tygodni. Pełna rekonwalescencja może zająć kilka miesięcy.
- Czy sepsa jest zaraźliwa?
Sama sepsa nie jest zaraźliwa. Zaraźliwe może być natomiast zakażenie, które ją wywołało.
- Jakie są rokowania?
Indywidualne, zależne od wieku Pacjenta, ogólnego stanu zdrowia, rodzaju zakażenia.
Bibliografia
- Dzierżanowska D., Zakażenia szpitalne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.,
- World Health Organization, Improving the prevention, diagnosis and clinical management of sepsis, Resolution WHA70.7, WHO, Genewa 2017.,
- Hryniewicz W., Meszaros J. (red.), Antybiotykoterapia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021.
