Naloty, pieczenie, świąd, owrzodzenia w jamie ustnej, bywają bolesne i kłopotliwe. Grzybica jamy ustnej to dolegliwość, która spotykana jest u wielu Pacjentów. Inaczej nazywana mykozą, drożdżycą, kandydozą.
Charakterystyka
Grzybica jamy ustnej to zakaźna choroba. Obniżona odporności sprzyja jej rozwojowi. Nieleczona, wywołuje poważne powikłania. Zmiany w jamie ustnej nazywane są pierwotnym charakterem drożdżycy. Dotyka Pacjentów w różnym wieku.
Jakie patogeny ją wywołują?
Przyczynę stanowią mikroskopijne grzyby (drożdżaki rodzaju Candida). Najczęściej są to:
- Candida tropicalis,
- Candida glabrata,
- Candida krusei,
- Candida albicans.
Co ciekawe, wiele z nas posiada te patogeny. Całe życie mogą nie wywoływać żadnych objawów. To naturalne elementy flory bakteryjnej. Jednak wystąpienie pewnych czynników, aktywuję grzyby do namnażania.
Specyfika objawów i zmiany w odczuwaniu smaku
Objawy grzybicy jamy ustnej są różnorodne. Niekiedy są to tylko widoczne zmiany w kącikach ust. Potocznie nazywane są zajadami. Często to objaw niedoboru żelaza, kwasu foliowego. Znaczenie ma witamina B12.
Typowe są białe naloty. Uwidaczniają się na języku i podniebieniu. W dalszym etapie zmiany rozprzestrzeniają się na obszar gardła i przełyku. Dodatkowo pojawia się:
- Suchość w gardle,
- Uczucie pieczenia,
- Romboidalne zapalenie języka,
- Linijny rumień dziąsłowy,
- Pęknięcia w kącikach ust,
- Nieprzyjemny zapach oddechu,
- Ból języka, dziąseł,
- Zaczerwienienie jamy ustnej,
- Obecność białych nalotów, pleśniawek, wyglądem przypominających “zsiadłe mleko”.
Typowy objaw to zmiana w odczuwaniu smaku. Pacjenci mówią, że czują metaliczny, gorzki posmak. Pojawia się uczucie waty w buzi. Dolegliwości występują bez spożywania pokarmów. Dawne smaki smakują dziwnie, inaczej. Dodatkowo pojawia się osłabienie węchu (tzw. hipogeuzja). Do całkowitej utraty smaku dochodzi rzadko.
Czynniki ryzyka
Zwiększone prawdopodobieństwo grzybicy pojawia się:
- Przy spadku poziomu odporności,
- Po antybiotykoterapii,
- Po leczeniu cytostatykami,
- Przy cukrzycy,
- Podczas chorowania na AIDS,
- Po przeszczepach narządów,
- Ciąża,
- Podeszły wiek,
- Przy zaburzeniach hormonalnych.
Zaistnienie takich sytuacjach potęguje problem. Rekomendowana jest zwiększona higiena (częste mycie rąk, unikanie wkładania brudnych przedmiotów do buzi, jedzenie sztućcami niewiadomego pochodzenia).
Grzybica u dzieci
Kandydoza w jamie ustnej często rozwija się u dzieci (szczególnie niemowlęta i noworodki). U dzieci najczęściej grzybica występuje w postaci ostrego zapalenia. Określane często jako tzw. pleśniawki. Sprawiają one trudność w ssaniu butelki czy jedzeniu. Przyczyną może być niedokładna sterylizacja smoczków i butelek. Karmienie piersią to kolejna droga zakażenia.
Dieta przeciwgrzybicza
Przy grzybicy w jamie ustnej niezbędna jest właściwa dieta. Ogranicza rozwój infekcji. Przyczynia się do walki z bakteriami. Eliminacja lub znaczne ograniczenie cukrów w diecie to konieczność. Chodzi też o soki oraz słodzone napoje. Niewskazana jest biała mąka, przetworzone jedzenie, drożdże.
Podstawą powinny stać się warzywa:
- Brokuły,
- Cukinie,
- Sałata,
- Ogórki,
- Szpinak
Cebula i czosnek wykazują naturalne działanie przeciwgrzybicze.
Ważna jest odpowiednia ilość białka (ryby, jaja, kurczak). Wszystko uzupełnione powinno zostać zdrowymi tłuszczami, np. oliwą z oliwek czy olejem kokosowym. Rekomendowane są produkty fermentowane, tj. jogurt naturalny, kefir, maślanka.
Domowe sposoby
Zalecenia lekarskie to priorytet. Cenne są też domowe sposoby łagodzące objawy. Jednymi z kluczowych są płukanki ziołowe. Przepłukiwanie jamy ustnej ziołami, tj. szałwią, rumiankiem, będzie działać dodatkowo przeciwzapalnie i przeciwbólowo. Warto również codziennie, bardzo delikatnie czyścić język wacikiem (pozwala to na zebraniu nadmiaru nalotów i nagromadzonych bakterii.
Dodatkowo lekarze wskazują, że stosowanie probiotyków pozytywnie wpływa na walkę z grzybicą. Dostarczenie do organizmu pożytecznych bakterii to dodatkowa tarcza do walki z drożdżakami.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jak wygląda grzybica na języku?
Widoczny jest biały nalot. Mogą być czerwone plamy. Dodatkowo ból, pieczenie, trudności w połykaniu.
- Czy jest groźna?
Nieleczona, może rozprzestrzenić się (inne części ciała). Zaawansowane stadium prowadzi do owrzodzeń.
- Czy sama zniknie?
Często grzybica nie znika samoistnie. Nawet jeśli objawy się zmniejszają, może powrócić.
- Co kupić w aptece?
Leki przeciwgrzybicze w zawiesinie albo tabletek do ssania, np. Mycostatin
Bibliografia
- World Health Organization. (2019). Oral Health: A Global Overview. WHO.,
- Kozłowski, S. (red.). (2018). Choroby jamy ustnej i zębów. Podstawy diagnostyki i leczenia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.,
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). (2015). Global Oral Health Status Report 2015. Geneva: World Health Organization.
