Ból brzucha, nudności, uczucie ciężkości po jedzeniu, mogą wskazywać na niestrawność (dolegliwość układu pokarmowego). Schorzenie znacznie utrudnia codzienne życie. Poznaj najważniejsze informacje
Najczęściej występujące objawy
Główne objawy niestrawności:
- Skurcze żołądka,
- Biegunka,
- Wymioty,
- Nudności,
- Czkawka,
- Odbijanie spożytą treścią,
- Burczenie w brzuchu,
- Zgaga,
- Wzdęcia,
- Zaparcia,
- Bóle jelitowe
Zazwyczaj symptomy uwidaczniają się po zjedzeniu posiłku. Zaczynają się od uczucia bólu w nadbrzuszu. Pacjenci mówią o uczuciu pełności w brzuchu po jedzeniu (pomimo małej porcji).
Jeśli objawy występują jednorazowo, nie powinny budzić niepokoju. Jeśli utrzymują się dłuższy czas, albo nawracają, wymagają konsultacji.
Inne objawy wywołuje niestrawność jelitowa. Pojawia się nasilona potliwość. Ogólne osłabienie i apatia. Senność.
Główne przyczyny i rodzaje niestrawności
Przyczyny niestrawności to rozbudowana grupa. Dlatego wyróżniamy dwa rodzaje dolegliwości:
- Organiczną. Jej przyczyny to choroby pokarmowe, np. choroba wrzodowa dwunastnicy, refluks, stan zapalny żołądka, zapalenie dróg żółciowych, nowotwór żołądka/przełyku,
- Czynnościową. Przyczyną są czynniki niechorobowe. Mogą wywoływać objawy leki (salicylany), suplementy diety (zwłaszcza z żelazem). Ten typ wywoła zbyt szybkie jedzenie, zbyt duża porcja żywności zjedzona na raz, jedzenie nieświeże, ciężkostrawne, tłuste. Wskazuje się stres, przewlekłe napięcie emocjonalne, wdychanie dymu tytoniowego.
Przyczyny obu typów mogą mieć charakter genetyczny, immunologiczny, pasożytniczy, wirusowy lub bakteryjny.
Niestrawność a ciąża
W ciąży 75% kobiet cierpi na niestrawność. Tu przyczyną są zmiany hormonalne. Dolegliwość powoduje ucisk rosnącej macicy na inne organy wewnętrzne z nią sąsiadujące. Nudności, wymioty, ucisk, są zjawiskami przejściowymi. Po porodzie znikają samoistnie.
Diagnostyka dolegliwości
Dyspepsja diagnozowana jest badaniami obrazowymi:
- Kolonoskopię,
- USG jamy brzusznej (najmniej inwazyjne),
- Gastroskopię (badanie endoskopowe żołądka, przełyku, dwunastnicy).
Kluczowe są badania laboratoryjne, tj: morfologia z rozmazem. Wykluczenie stanu zapalnego w organizmie (OB, CRP). Pomocniczo oznacza się test na krew utajoną w kale. Wyklucza się obecność Helicobacter pylori (specjalistyczne testy). Czasami lekarze wykonują test na nietolerancję laktozy.
Domowe sposoby na lepsze trawienie
Przy niestrawności pomocne są zioła:
- Napar z mięty (rozluźnia przewód pokarmowy. Zmniejsza wzdęcia),
- Imbir (łagodzi wymioty, zwiększa produkcję soków trawiennych),
- Rumianek (wykazuje działanie przeciwzapalne i łagodzące).
Można pić ciepłą wodę z cytryną. Wspomagająco będą działać ciepłe okłady na brzuch (zmniejszą napięcie i ból). W miarę możliwości unikaj stresu.
Farmakoterapia – jak sobie pomóc?
Niekiedy niestrawność wymaga leczenia farmakologicznego. Najczęściej wdrażane są leki zobojętniające kwas żołądkowy (antacida). Neutralizacja kwasu solnego szybko pomaga zwalczyć objawy. Czesto lekarze wdrażają preparaty z magnezem i glinem.
Przy zaawansowanym stadium podawane są inhibitory pompy protonowej (IPP). Doskonałe przy refluksie żołądkowo-jelitowym. Stosuje się je kilka – kilkanaście dni. Dostępne są również blokery receptora H2. Są jednak słabsze, niż IPP.
Wspomagająco wdrażane są leki prokinetyczne. Ich rolą jest poprawa w opróżnianiu żołądka, ogólnej perystaltyki. Zalecane są środki osłaniające błonę śluzową żołądka (przed silnym działaniem kwasu).
Regeneracja układu pokarmowego – lekkostrawna dieta
Dieta musi być lekka (bez smażonych, tłustych posiłków). Wyeliminować należy jedzenie typu fast-food. Ograniczyć należy spożycie roślin strączkowych (wysyłających). Odstawić należy napoje gazowane (w tym wodę). Niewskazana jest żywność wysoko przetworzona, z dużą ilością konserwantów. Eliminacji wymagają słone przekąski, chipsy, orzeszki. Ograniczyć należy kawę i ostre przyprawy.
Działania profilaktyczne
Warto jeść 4-5 razy dziennie (małe, częste porcje). Są mniej obciążające dla układu pokarmowego, niż 2-3 duże posiłki. Należy zachować uważność w jedzeniu. Jeść powoli, dobrze przegryzać każdy kęs. Ograniczenie alkoholu i papierosów to ważny krok (podrażniają żołądek). Uważać należy także na nadmiar kawy (nasila objawy). Ważna jest aktywność fizyczna (ruch wspiera pracę jelit i trawienie).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Ile trwa niestrawność?
Zazwyczaj utrzymuje się 1-2 dni.
- Czy jest groźna?
Nie, jest to przejściowe zaburzenie trawienne. Powtarzajcie objawy mogą jednak wskazywać na choroby przewlekłe.
- Kiedy do lekarza?
Jeśli objawy utrzymują się powyżej 2 tygodni, są intensywne, nieustępliwe. Pojawia się utrata masy ciała.
- Czy występuje gorączka?
Tak, zwłaszcza u dzieci. To indywidualna przypadłość.
Bibliografia
- Dąbrowski A., Marlicz K. Objawy. Dyspepsja. W: Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2022/23. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2022,
- Popczak G. i wsp. Od objawów do rozpoznania dyspepsji czynnościowej. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu. 2010,
- World Health Organization (WHO). Guidelines on the management of gastrointestinal disorders and digestive health. Geneva: WHO.
