July 8, 2026

Niektórzy Pacjenci cierpią na bruksizm (zgrzytanie zębów). Przy schorzeniu zaciska się nawykowo, nieświadomie szczęki z dziesięciokrotnie większą siłą niż przy gryzieniu twardego pożywienia. Najczęściej nocami. Jest to schorzenie wieloczynnikowe. 

Dochodzi do nadmiernej aktywności mięśni zaciskających żuchwę. Zaliczany do chorób psychosomatycznych (do niedawna za problem stomatologiczny). 

Kogo najczęściej dotyka?

W Europie na bruksizm cierpi 11-21% całej populacji. Dotyczy dzieci (⅔ na 10) i dorosłych. Najczęściej w wieku 25-45 lat. Jednak to indywidualne uwarunkowania mają decydujące znaczenie. 

Główne przyczyny bruksizmu 

Za główną przyczynę uznaje się stres. Napięcie emocjonalne, nerwowość, rozdrażnienie, kumulowanie negatywny myśli – wszystko to prowadzi do zgrzytania zębami. Dodatkowo wymienia się: 

• Problemy jamy ustnej (zaburzenia zgryzowo – zwarciowe),
• Problemy psychiczne (depresja, stany lękowe, schizofrenia, ADHD, autyzm, zespół Downa),
• Zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy), 
• Problemy układu żołądkowego (choroba refluksowa), 
• Alergie,
• Niedobory magnezu i witamin, 
• Zażywanie niektórych leków (psychotropowych, amfetaminy i L- dopaminy),
• Przerost migdałków 

Czy jest dziedziczny?

Choroba sama w sobie nie jest dziedziczona. Jednak predyspozycje do powielania zachowań/ wzorców, już tak. Możemy odziedziczyć reakcje emocjonalne naszych przodków. Dlatego niektórzy Pacjenci mają silne predyspozycje genetyczne do rozwoju omawianej przypadłości. 

Objawy główne i towarzyszące

Objawy bruksizmu to uporczywe, regularne bóle głowy. Połączone są z bólem twarzy, szumami usznymi. Często występuje ból zębów i ich nadwrażliwość. Ścieraniu ulega wierzchnia powierzchnia zębów. Pęka szkliwo. Pojawia się zmiana w wyglądzie szczęki (staje się bardziej masywna i kwadratowa). 

Występują zmiany zapalne w stawach skroniowo – żuchwowych. Ogranicza się ich ruchomość, występuje utrudnienie w przyjmowaniu pokarmów. Zwiększa się ryzyko tworzenia mikroudarów w mózgu. Choroba wpływa negatywnie na cały organizm. 

Skutki nieleczonego bruksizmu 

Ignorowanie choroby wywoła poważne konsekwencje. Stałe napinanie żuchwy, w długiej perspektywie, wywołuje nawracające stany zapalne w okolicach zębowych, dziąsłach. W skrajnych przypadkach dochodzi do wypadania zębów. Napięcie mięśni przenosi się na kręgosłup i inne obszary. 

Inne konsekwencje nieleczonego bruksizmu to: 

• Ból oczu/ oczodołów,
• Suchość oka, 
• Okresowe, nieostre widzenie, 
• Bóle ucha, 
• Rozchwianie i przemieszczanie zębów, 
• Zaniki przyzębia i pojawienie się ubytków klinicznych,
• Obniżenie i obnażanie dziąseł, 
• Próchnica i nadwrażliwość, 
• Przegryzanie języka,
• Krwawienie dziąseł. 

Diagnostyka medyczna schorzenia 

Wykonywane jest badanie ankietowe i kliniczne. Pomoce są aparaty elektromiograficzne. W czynnościowych badaniach określany jest stan napięcia, tkliwość palpacyjna mięśni, ruchomość żuchwy. Stosuje się odpowiedni ucisk (palcem wskazującym i środkowym), w okolicy przyczepów, brzuśców mięśni żucia, nadgnykowych mięśni szyi. 

Badaniem specjalistycznym jest elektromiografia (EMG). Wykonuje się ją na mięśniach żwaczy i mięśniach skroniowych. 

Kompleksowe leczenie choroby 

Leczenie bruksizmu objęte jest przez wielu specjalistów. Stomatolog wykonuje indywidualną szynę relaksacyjną. Jest zakładana na czas snu. Zapobiega zgrzytaniu i ścieraniu szkiwa (łagodzi objawy choroby). Nakładka musi doskonale przylegać do zębów. Leczeniem zajmuje się też neurolog, psycholog/ psychiatra, fizjoterapeuta. Stosuje się leczenie ortodontyczne, terapię behawioralną, środki farmakologiczne (leki zmniejszające napięcie mięśniowe, prekursory katecholamin, antydepresanty). 

Popularne jest leczenie botoksem. Toksyna botulinowa zostaje wstrzyknięta w żwacze. Ulga widoczna jest już po 3 dniach od zabiegu. Botoks musi być wstrzykiwany co 6 miesięcy. Dla najlepszych efektów konieczne jest kilka/ kilkanaście powtórzeń. 

U dzieci bruksizm może być przejściowy i minąć samoistnie.

Ćwiczenia do domu 

Napięte mięśnie żuchwy rozluźnia się przez otwieranie i zamykanie ust (seria powtórzeń przez kilka minut). Lekarze wskazują, że przy bólu, do szczęki można przyłożyć kostki lodu. Przy bólu nagłym, gwałtownym, można zastosować maści rozgrzewające. Pomocne okażą się ciepłe okłady. Ćwiczenia do domu to również masaże rozluźniające karku, ramion oraz twarzy. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest uleczalny? 

Tak, jeśli złączy się profesjonalną pomoc różnych specjalistów. 

2. Czy jest groźny? 

Tak, zwłaszcza ignorowany. Może doprowadzić do całkowitej utraty uzębienia. 

3. Po czym poznać bruksizm?

Zgrzytanie zębów (zwłaszcza nocą), bóle głowy, ścisk żuchwy. 

4. Co innego może być przyczyną zgrzytania zębów?

Pasożyty (zwłaszcza u dzieci). Zgrzytanie nawykowe, które jest objawem nerwicy. 

Bibliografiа 

1. Soares-Silva, L., Silva de Amorim, C., Magno, M. B., Tavares-Silva, C., & Maia, L. C. (2024). Effects of different interventions on bruxism: An overview of systematic reviews. Sleep and Breathing, 28(3), 1465–1476.,
2. Graham, D. A., Lövgren, A., Häggman-Henrikson, B., Peck, C. C., Manfredini, D., & Saracutu, O. I. (2026). Management of awake bruxism: A systematic review. BMC Oral Health, 26(1), 559.,
3. Cid-Verdejo, R., Chávez Farías, C., Martínez-Pozas, O., Meléndez Oliva, E., Cuenca-Zaldívar, J. N., Ardizone García, I., Martínez Orozco, F. J., & Sánchez Romero, E. A. (2024). Instrumental assessment of sleep bruxism: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews.