Zapalenie oskrzeli (potoczna nazwa bronchit), wywodzi się od łac. bronchitis. Szczyt zachorowań odnotowuje się w jesieni i zimie. Dochodzi do zapalenia błony śluzowej oskrzeli. Zwiększa się produkcja wydzieliny. Występuje podrażnienie dróg oddechowych. Kaszel znacznie obniża komfort życia.
Rodzaje bronchitu
Zapalenie może być ostre albo przewlekłe.
Ostre – spotka 5% dorosłych (każdego roku). Często (kilka – kilkanaście razy do roku) i dzieci w wieku do 6 lat.
Typ przewlekły to obturacyjna choroba płuc. Kaszel jest długotrwały, produktywny, min. 3- miesięczny (w okresie 2 lat). Dotyczy 3-7% dorosłych. Występuje tylko kaszel (mokry, odrywający).
Przyczyny omawianej dolegliwości
Zakażenie wirusowe to najczęstsza przyczyna bronchitu. Wywołuje je RSV, rotawirusy, wirus paragrypy, grypy. Stanowią 95% zakażeń. Problem wynikać może z zakażenia bakteryjnego. Głównie Streptococcus pneumoniae oraz Staphylococcus aureus. Inne przyczyny to:
- Alergeny,
- Pyły,
- Dym tytoniowy,
- Substancje drażniące,
- Smog.
Czynniki potęgujące ryzyko
Bronchit występuję częściej u palaczy. Także biernych, którzy każdego dnia są narażeni na dym tytoniowy. Również stałe zamieszkanie w okolicy dużych zapyleń zwiększa ryzyko. Inne czynniki to:
- Mała ilość aktywności fizycznej,
- Zanieczyszczenie powietrza,
- Astma,
- Częste, nawracające infekcje (górnych dróg oddechowych),
- Mukowiscydoza,
- Choroba refluksowa przełyku,
- Ostre, nawracające zapalenie oskrzeli.
Typowe objawy (u dzieci i dorosłych)
Główny objaw bronchitu to kaszel. Mokry, z odksztuszaniem przezroczystej / żółtej wydzieliny.
Dodatkowo występuje zmęczenie. Niekiedy trudności z oddychaniem. Podczas oddechu słyszalny jest świst.
Objawy (zwłaszcza kaszel), utrzymują się do 4 tygodni. (najczęściej 2 tygodnie).
Objawy towarzyszące to:
- Wodnisty katar,
- Gorączka (stan podgorączkowy),
- Ból gardła,
- Uczucie ciężkości w klatce.
Pacjenci mówią o bólu brzucha (często przez napadowy kaszel).
Zapalenie oskrzeli w ciąży
Bronchit wymaga stałej kontroli lekarskiej. Wpływa na samopoczucie ciężarnej. Pośrednio na przebieg ciąży. Najczęściej ustępuje samoistnie. Jeśli wymaga antybiotykoterapii, lekarz wskazuję bezpieczny wariant leczenia.
Diagnostyka i badania
Podstawą jest badanie ogólne. Lekarz stetoskopem osłuchuje klatkę piersiową. Przy słyszalnych szmerach, światach na oskrzelach, stwierdzany jest bronchit. Często przy badaniu zalecany jest kaszel. Pomaga to w ocenie, czy zmiany znajdują się w górnej czy dolnej części oskrzeli. Możliwa jest tachykardia (przyspieszone bicie serca). Jeśli występuje gorączkę, lekarz obserwuje objawy odwodnienia.
Jeśli specjalista ma wątpliwości, Pacjent kierowany jest na nastanie RTG klatki piersiowej. Czasami wykonuje się badania krwi (głównie CRP, badając stan zapalny). Wówczas ocenia się, czy zakażenie jest bakteryjne i konieczna jest antybiotykoterapia.
Leczenie objawowe zapalenia
Wirusowe zapalenia wymaga łagodzenia objawów. W ciągu dnia podawane są leki wykrztuśne. Przy uporczywym kaszlu na noc leki powstrzymujące odruch kaszlowy. Wskazane są inhalacje z soli fizjologicznej, które pozwalają lepiej odrywać zalegającą wydzielinę. Można również stosować leki rozszerzające oskrzela wraz z lekami do inhalacji o działaniu przeciwzapalnym. Dodatkowe lekarze zalecają leki udrażniające błonę śluzową nosa (zmniejszają ryzyko zapalenia ucha). Jeśli bronchit wykazuje etiologię wirusową, ma charakter samoograniczający. Należy zadbać o właściwą ilość odpoczynku i nawodnienia.
Kiedy potrzeba antybiotykoterapii?
Konieczny jest antybiotyk, gdy dochodzi do nadkażenia bakteryjnego. Wskazuje to CRP/ OB w badaniach krwi. Znaczącym symptomem może być utrzymująca się gorączka (która nie spada po 4-5 dniach). Zdecydowana większość infekcji jest jednak wirusowa. Nie ma konieczności wdrażania wówczas antybiotyku.
Kiedy do lekarza?
Wizyta u lekarza konieczna jest zawsze u dzieci z objawami do 6 roku życia. Infekcje rozwijają się szybko, mogąc przeistoczyć się w zapalenie płuc.
W przypadku osób dorosłych, sygnały alarmowe to:
- Brak poprawy po 7 dniach,
- Krwioplucie,
- Gorączka powyżej 38,5°C (dłużej niż 4-5 dni),
- Problem z pełnym oddechem (duszności),
- Ból / ucisk w klatce piersiowej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Jakie są domowe sposoby?
Syrop wykrztuśny z cebuli. Stosowanie olejków ziołach (tymianek, majeranek), w celu udrożnienia dróg oddechowych.
- Czy jest zaraźliwy?
Tak, jeśli bronchit jest wirusowy. Wówczas przenosi się drogą kropelkową.
- Czy jest groźny?
Nie, zazwyczaj wykazuje charakter samoograniczający się. Mija po leczeniu objawowym.
- Kogo najczęściej spotyka?
Typ ostry – dzieci, do 6 roku życia. Tym przewlekły – palaczy (czynnych/ biernych) oraz astmatyków.
Bibliografia
- Whiteside, J. L., & Whiteside, J. W. (2002). Acute bronchitis: A review of diagnosis and evidence-based management. Prim Care Update for OB/GYNS, 9(3), 105–109,
- Bronchitis. (2020). In Clinical Respiratory Medicine. National Center for Biotechnology Information (NCBI).,
- Martinez, F. J. (2004). Acute bronchitis: State of the art diagnosis and therapy. Primary Care: Clinics in Office Practice, 30(1), 55–69.
