July 9, 2026

Niezwykle jasna skóra, włosy, mogą oznaczać bielactwo. Choroba związana jest ze zmniejszeniem / całkowitym brakiem wytwarzania barwnika – melaniny. Znajduje się w skórze, oczach oraz włosach. Dotyczy 0,5 – 2 % całej populacji. 

Bielactwo wrodzone a nabyte 

Wrodzone bielactwo jest dziedziczne. Nazywane albinizmem (z łac. albus, czyli biały). Skóra, włosy oraz rzęsy są całkowicie białe. Albinizm występuje rzadko – 1 osoba na 17-20 tysięcy osób w populacji. 

Nabyta choroba pojawia się u osób z chorobami autoimmunologicznymi. To zaburzenia pigmentacji pojawiając się wraz z biegiem lat. Z łaciny vitiligo. Najczęściej początek obserwuje się w drugiej/ trzeciej dekadzie życia. Może wystąpić też u dzieci. 

Przyczyny typu wrodzonego 

Za albinizm odpowiadają geny. Jest dziedziczony w sposób autosomalny recesywnie. Medycyna wyróżnia aż 8 typów choroby. Wiele mutacji genowych prowadzi do albinizmu, tj.: TYR, OCA2, TYRP1, LRMDA. Dochodzi do zaburzeń w syntezie barwnika (melaniny w melanocytach). 

Przyczyny bielactwa nabytego

Etiologia typu nabytego nie została jeszcze rozpoznana. Zaobserwowano, że często towarzyszy schorzeniom autoimmunologicznym (np. niedoczynności tarczycy, Hashimoto, cukrzyca typu I, niedokrwistość złośliwa). Choroba cechuje się okresami remisji, spontanicznej repigmentacji zmian na skórze. 

Za inne przyczyny uznawany jest: 

• Stres oksydacyjny (nagromadzenie w melanocytach szkodliwych, wolnych rodników), 
• Czynniki neurologiczne (substancje uwalnianie przez zakończenia nerwowe), 
• Urazy skóry, otarcia, słoneczne oparzenia. 

Typowe objawy choroby 

Oprócz jasnej skóry, brwi, rzęs oraz włosów, Pacjenci mówią o problemach ze wzrokiem. Melanina jest niezbędna do właściwego funkcjonowania narządu wzroku. Często pojawia się nadwrażliwość na promieniowanie słoneczne. Występuje również zmniejszona pigmentacja tęczówki. Występować może w kolorze różowym, albo w jasnym odcieniu koloru szarego czy niebieskiego. W zaawansowanych stadiach występuje światłowstręt, oczopląs. 

Przy bielactwie nabytym, zmiany skórne są dobrze odgraniczonymi obszarami depigmentacji. Nie wykazują cech stanu zapalnego. Są owalne/ okrągłe, o mlecznym kolorze. Ich średnica mierzy od kilku centymetrów do kilku milimetrów średnicy. Główne miejsca ich występowania to: 

• Twarz,
• Szyja, 
• Dłonie,
• Tułów,
• Kolana,
• Łokcie.

Diagnostyka medyczna bielactwa 

Wykonywane jest badanie okulistyczne. Oceniany obraz kliniczny. W razie wątpliwości zlecane są badania genetyczne. 

Przy typie nabytym, wykonywane są badania histopatologiczne wycinka skóry. Wskazane są badania z krwi, takie jak: 

• Parametry czynnościowe wątroby,
• Morfologia z rozmazem, 
• Parametry pracy nerek,
• Stężenie glukozy,
• Stężenie hormonów tarczycy (TSH, FT3, FT4)

Kompleksowe leczenie medyczne 

Opiera się na ochronie gałek ocznych i skóry przed promieniowaniem UV. Dlatego Pacjenci stosują filtry UV SPF 50. Należy unikać leków, które mogą zwiększać wrażliwość na światło słoneczne. Wdrażane są leki o działaniu miejscowym, tj. kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D). Coraz częściej stosowana jest fototerapia (najczęściej UVB 311-313 nm. Hamuje nieprawidłową reakcję immunologiczną niszczącą melanocyty. 

Metody chirurgiczne i przeszczepy melanocytów

Chorobę leczy się w skrajnych przypadkach przez ingerencję chirurgiczną. Wykonywane są przeszczepy tkankowe (cienkowarstwowe, pęcherzowe oraz mikropunchowe). Coraz częściej wykonywane są przeszczepy komórkowe (hodowla melanocytów). Najlepsze efekty widać u Pacjentów z ograniczonymi ogniskami choroby, ze stabilnym bielactwem. 

Metoda nie zatrzymuje aktywnego bielactwa. Możliwe są różnice w uzyskanych odcieniach skóry. 

Właściwa dieta i suplementacja 

Przy bielactwie dieta musi opierać się na tzw. piramidzie zdrowego żywienia. Jadłospis powinien być bogaty w składniki roślinne – zboża, strączkowe rośliny, warzywa i owoce. 

Ograniczenia wymagają nasycone kwasy tłuszczowe, alkohol, przetworzona żywność i napoje słodzone. 

Można wdrożyć suplementację, opartą na witaminę C, B12 oraz kwasie foliowym. 

Fotoprotekcja i życie z bielactwem

Problemy z widzeniem wykluczają możliwość prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sprawiają trudności w nauce i w pracy. Dochodzi niejednokrotnie do stygmatyzacji przez środowisko, przez co pojawia się depresja i wycofanie społeczne. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy jest groźne?

Nie, o ile jest leczone a Pacjent stosuje właściwą pielęgnację. Inaczej może wywołać raka skóry. 

2. Czy jest całkowicie uleczalne?

Bielactwo wrodzone nie jest uleczalne. Typ nabyty, przy właściwym leczeniu, może zostać prawie całkowicie wyciszony. 

3. Czy minie samoistnie?

Nie, każdy typ bielactwa wymaga wdrożenia leczenia. 

4. Czy można zapobiegać chorobie? 

Nie, zwłaszcza przy typie wrodzonym. Za objawy odpowiadają mutację genowe. 

Bibliografia 

1. Cunningham, K. N., & Rosmarin, D. (2023). Vitiligo Treatments: Review of Current Therapeutic Modalities and JAK Inhibitors. American Journal of Clinical Dermatology, 24, 165–186.,
2. Malhotra, N., & Dytoc, M. (2013). The Pathogenesis of Vitiligo. Journal of Cutaneous Medicine and Surgery, 17(3), 153–172.,
3. Iwanowski, T., Kołkowski, K., Nowicki, R. J., & Sokołowska-Wojdyło, M. (2023). Etiopathogenesis and Emerging Methods for Treatment of Vitiligo. International Journal of Molecular Sciences, 24(11), 9749.