Kondycja układu płciowego wymaga stałej kontroli. Komórki nabłonka szyjki macicy to materiał dający wiele informacji o stanie narządów rodnych. Cytologia ginekologiczna to badanie, które raz na jakiś czas powinna wykonać każda z nas. Uzyskany obraz ocenia się w systemie TBS (prawidłowe), LSIL (zmiany małego stopnia), HSIL (zmiany rozległe).
Cel badania
Cytologia ginekologiczna to podstawowe, nieinwazyjne badanie, pozwalające wykryć zmiany w obrębie szyjki macicy. Ocenia się komórki nabłonka w rozmazie, które uzyskiwany jest z kanału szyjki macicy.
Uwidocznienie problemów na wczesnym etapie daje szansę na uniknięcie raka albo jego wczesne rozpoznanie. Oceniane jest ryzyko zachorowania.
Cytologia płynna a klasyczna
Wyróżnia się dwa rodzaje badania. Klasyczna cytologia to pobranie materiału z tarczy i kanału szyjki. Drugi rodzaj to innowacyjna, nowoczesna cytologia płynna. Różni się tym, że materiał pobiera się do pojemnika, w którym znajduje się płyn cytologiczny. Ciekawy jest sposób badania. Płyn zostaje odwirowany w laboratorium, dzięki czemu zbiera się komórki, aby móc zbadać je pod mikroskopem. To metoda, która pozwala na automatyzację w przygotowaniu preparatu cytologicznego oraz jego oceny. Można wskazać, że płynna cytologia jest bardziej precyzyjna i pozwala za uzyskanie bardziej precyzyjnych wyników. Dodatkowo, pobierany w ten sposób materiał, można wykorzystać do innych badań, tj. testu CinTecPlus (biomarkery, które służą do rozróżnienia zmian infekcyjnych od przedrakowych) czy testu HPV. Płynna cytologia jest droższa od klasycznej.
Właściwe przygotowanie Pacjentki
Materiał do cytologii powinien być pobrany co najmniej 4 dni po zakończeniu miesiączki. Dodatkowo nie może być pobrany później, niż na 4 dni przed datą planowanej miesiączki. Termin badania musi więc zostać skrupulatnie zaplanowany. Optymalnie, jeśli badanie będzie miało miejsce pomiędzy 10 a 18 dniem cyklu.
Przygotowanie polega głównie na wstrzymaniu przez 48 godzin przez pobraniem materiału ze współżyciem. Dodatkowo nie należy w tym czasie:
- Irygować pochwy,
- Nie stosować leków dopochwowych,
- Używać środków kosmetycznych do higieny intymnej.
Przebieg badania
Pobranie cytologii odbywa się z wykorzystaniem specjalnej szczoteczki. Jest bezbolesne, ale może wywołać niewielki dyskomfort. Szczoteczka jest pobierana przez pochwę. Specjalista docierając do szyjki macicy wykonuje 3-4 obroty. Materiał przenoszony jest do próbki czy płynu, które zostają właściwie zabezpieczone. Kolejny krok to transport do laboratorium.
Przeciwwskazania
Nie istnieją bezpośrednie przeciwwskazania do wykonania cytologii. Jest to badanie, które zaliczane jest do grupy całkowicie bezpiecznych oraz bezinwazyjnych. Można jedynie wskazać, że cytologii nie zaleca się przeprowadzać w trakcie miesiączki. Wydalana krew zakłóca wyniki badań.
Częstotliwość badań profilaktycznych
Częstotliwość wykonania badania jest zależna od wieku Pacjentki wraz z wynikami badań poprzednich. Można wskazać normy:
- Dla kobiet w wieku 21-29 lat, cytologia wykonywana powinna być co 3 lata,
- Dla kobiet w wieku 30-65 lat, co 3 lata albo co 5 lat wykonywać należy test HPV,
- Powyżej 65 roku można zakończyć profilaktykę, o ile wcześniejsze badania były dobre,
- Co 6-12 miesięcy, jeśli pojawił się nieprawidłowy wynik cytologii,
- Co rok, jeśli wykryto HPV wysokiego ryzyka,
- Według zaleceń lekarskich, jeśli Pacjentka przeszła leczenie zmian przedrakowych uwidocznionych na szyjce macicy.
Dlaczego cytologia jest ważna?
Cytologia pozwala na ochronę przed zaawansowanym stadium szyjki macicy. Zmiany nowotworowe narządów rodnych zwykle rozwijają się przez wiele lat. Wykonywanie cytologii regularnie, profilaktycznie, pozwala na leczenie i interwencję farmakologiczną, nim zmiany staną się groźne dla zdrowia i życia Pacjentki (problem wykrywany jest na w pełni wyleczalnym etapie). Odkąd specjaliści zalecają omawiane badanie, liczba zachorowań znacząco spadła.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o cytologię
- Kiedy wykonać cytologię po grzybicy?
Warto odczekać po grzybicy z badaniem. Sugeruje się około 1-2 tygodnie od zakończenia leczenia.
- Jak często cytologia przy antykoncepcji?
Żadna forma antykoncepcji nie wiąże się z potrzebą częstszego wykonywania cytologii. Badania wykonywane są standardowo.
- Czy cytologię wykonuje się u nastolatek?
Nie, zalecenia wskazują, że pierwsze badanie wykonuje się około 21 roku życia. Rak szyjki macicy w wieku nastoletnim praktycznie nie występuje.
- Ile trwa badanie?
Badanie jest krótkie i sprawne. Czas potrzebny do pobrania materiału wynosi około 5 minut.
Bibliografia
- World Health Organization. WHO guidelines for screening and treatment of precancerous lesions for cervical cancer prevention. Geneva: WHO; 2013.,
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. Rekomendacje dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy i badań cytologicznych. Ginekol Pol. 2021;92(3):230–238.,
- Cytodiagnostyka szyjki macicy. Podręcznik dla cytomorfologów medycznych. Domagała W., Chosia M. Cytodiagnostyka szyjki macicy. Podręcznik dla cytomorfologów medycznych. Warszawa: Fundacja Pro Pharmacia Futura; 2017.
