Każdego dnia zgłasza się do specjalistów niezliczona ilość Pacjentów z infekcjami moczowo- płciowymi. Jednym z niezbędnych, podstawowych badań, które umożliwią wdrożenie właściwego leczenia albo usunięcia zmian patologicznych, jest cystoskopia. Na czym polega dolegliwość? Czy trzeba się do niej właściwie przygotowywać? Poznaj najważniejsze informacje.
Czym jest cystoskopia?- definicja i znaczenie
Na samym początku warto wyjaśnić co to jest cystoskopia. Tym mianem określa się zabieg u Pacjentów, u których występuje podejrzenie chorób i zmian patologicznych w obrębie układu moczowego. Badanie pozwala na wykonanie dokładnej oceny wnętrza pęcherza moczowego, jak również cewki moczowej. U mężczyzn dokonuje się podczas badania także dokładnej oceny gruczołu krokowego. Badanie pozwala lekarzom urologom na wzrokową ocenę błony śluzowej narządów, które znajdują się w układzie moczowym.
Cystoskopia- wykorzystywane narzędzia i technologie
Cystoskopia wykonywana jest z wykorzystaniem nowoczesnych, bezpiecznych dla zdrowia i życia Pacjentów narzędzi i technologii. Urolog wykorzystuje cystoskop, który jest jednym z rodzajów wziernika. Narzędzie posiada także dodatkowe oprzyrządowanie, co umożliwia specjaliście pobór materiałów do wykonywania kolejnych badań histopatologicznych. Obecność umożliwia także usuwanie niektórych wykrytych zmian. Dodatkowo nowoczesne cystoskopy są wyposażone w zaawansowane układy optyczne. To ich obecność w urządzeniach pozwala na dokładną ocenę śluzówki w pęcherzu moczowym oraz innych narządach.
Wygląd cystoskopu można przyrównać do metalowej rurki. Jego wielkość porównuje się do rozmiarów ołówka.
Typy cyskostopii
Wyróżnić należy dwa rodzaje cystoskopii- elastyczną (giętką) oraz sztywną.
Narzędzie elastyczne (inaczej zwane jako giętkie), używa się jako środek diagnostyczny do oceny stanu i kondycji cewki moczowej, jak również pęcherza moczowego. Ta metoda jest znacznie mniej bolesna, przez co lepiej tolerowana przez Pacjentów. Przy giętkiej metodzie na ogół nie ma potrzeby znieczulenia ogólnego (wykonuje się miejscowe znieczulenie).
Sztywny cystoskop służy przede wszystkim do usuwania zaobserwowanych kamieni moczowych, jak również wykrytych guzów. To również typ narzędzia wskazany do pobierania wycinków, a także usunięcia wykrytych ciał obcych.
Przebieg badania
1.Przygotowanie Pacjenta
Pacjent musi zostać właściwie przygotowany do cystoskopii. Zabieg odbywa się na czczo. Przeprowa się wywiad medyczny z Pacjentem. Przed badaniem Pacjent ma do wykonania serie badań, tj. badanie ogólne moczu wraz z posiewem. Czasami wskazuję się także konieczność wykonania konsultacji anestezjologicznej czy wykonania badań w kierunku krzepliwości krwi.
2. Szczegółowa procedura omawianego badania
Urolog nakłada Pacjentowi, który znajduje się na specjalistycznym fotelu żel na cewkę moczową. Dezynfekuję ujście cewki moczowej. Kolejno wprowadza do pęcherza badanego Pacjenta cystoskop. W celu uzyskania doskonałej jakości obrazu, specjalista napełnia pęcherz roztworem soli fizjologicznej. Dokonuje się oceny kondycji pęcherza i cewki. Przy zaobserwowaniu zmian pobierane są wycinki. Służą do wykonania do dalszych badań.
Badanie jest przeprowadzone w ciągu jednego dnia (trwa mniej więcej od 5 do 15 minut), a Pacjent zaraz po jego zakończeniu bezpiecznie może powrócić do domu.
3.Rodzaj znieczulenia (miejscowe albo ogólne)
Do omawianego badania wykorzystywane są dwa typy znieczulenia. U mężczyzn lekarz najczęściej podejmuje decyzję o wprowadzeniu znieczulenia ogólnego. U Kobiet w zdecydowanej większości przypadków stosowane jest znieczulenie miejscowe. Znacznie w doborze znieczulenia ma także rodzaj używanego cystoskopu.
Czy przy cystoskopii odczuwa się ból?
Cystoskopia jest badaniem o charakterze inwazyjnym, który nie przynosi dla Pacjenta żadnych dolegliwości bólowych. Zabieg u Pacjentów zawsze przeprowadza się ze znieczuleniem. Jednoczenie pobieranie próbek, które są niezbędne do dalszych badań również jest bezbolesne. Cystoskopia jest w pełni bezpieczna, nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia Pacjentów.
Możliwe dolegliwości po wykonanym badaniu
Wielu Pacjentów po wykonaniu badania cystoskopii odczuwa dyskomfort. Objawia się to m.in. pieczeniem podczas oddawania moczu. Dodatkowo często przez ingerencję cystoskopu pojawia się także uczucie pieczenia w cewce moczowej. Niektórzy Pacjenci odczuwają także uczucie parcia na mocz. Naturalnym zjawiskiem po zabiegi jest krew w moczu (to objaw, który wynika z uszkodzenia naczyń krwionośnych). Rzadko po zabiegu może wystąpić gorączka oraz ból brzucha.
Przeciwwskazania do zabiegu
Można wskazać kilka przeciwwskazań, których obecność uniemożliwia wykonanie cystoskopii. Do najważniejszych należy zapalenie pęcherza moczowego, a także gruczołu krokowego. Badanie umożliwia również uszkodzenie pęcherza moczowego czy znacząco powiększony gruczoł krokowy. Lekarze urolodzy wskazują również, że badaniu nie powinni zostać poddani Pacjenci ze sztucznymi zastawkami w sercu. Dużym przeciwwskazaniem jest również zaburzenie krzepliwości krwi.
Co pokazuje cystoskopia?
Podczas wykonywania omawianego badania doskonale ukazuje się stan wewnętrzny cewki moczowej, a także pęcherza moczowego czy gruczołu krokowego. Jest to jedyne badanie obrazowe, które pozwala na skontrolowanie tych części ludzkiego ciała. Dodatkowo badanie jest wykonywane w celu stwierdzenia w układzie moczowym guzów, kamieni moczowych, a także innych zmian patologicznych.
Wskazania do wykonania badań
Główne dolegliwości i schorzenia stanowiące wskazania do wykonania cystoskopii to przede wszystkim:
- Krwiomocz,
- Kamica moczowa,
- Guzy w pęcherzu moczowym,
- Wady rozwojowe w cewce albo pęcherzu moczowym,
- Przewlekłe nietrzymanie moczu,
- Uporczywe zaleganie moczu,
- Niedrożne ujście pęcherzykowate w moczowodzie
Dodatkowo badanie zaleca się Pacjentom po usunięciu nowotworów narządów układu moczowego, np. brodawczaka zlokalizowanego w pęcherzu moczowym.
Komplikacje, jakie mogą wystąpić podczas badania i po nim
W znaczącej ilości przypadków cystoskopia jest badaniem w pełni bezpiecznym, w którym nie występują kompilacje. Wyróżnić można jednak ryzyko pojawienia się reakcji alergicznej. Może ona pojawić się na skutek zastosowania środka znieczulającego. W wyniku ingerencji wziernikiem przez urologa, może także pojawić się krwotok.
Zatrzymanie moczu to również możliwe powikłanie. Taki proces może wynikać z obrzęku cewki moczowej. Możliwym jest również zapalenia pęcherza moczowego.
Postępowanie w przypadku pojawienia się niepokojących objawów
Jeśli podczas badania cystoskopowego, u Pacjenta dostrzega się guzy pęcherza albo kamienie moczowe, lekarz przystosuje do ich rozkruszenia i ich usunięcia. Dodatkowo podczas zabiegu można pobrać wycinki do badania, tzw. biopsję. Oprócz tego można niszczyć nieprawidłową tkankę przez wykorzystanie ciepła, co zwane jest jako diatermia.
Praktyczne wskazówki dla Pacjenta
Jak przygotować się do badania?
Około 3 dni przed zabiegiem, Pacjent musi zadbać o właściwe nawodnienie. Nie można jeść ciężkostrawnych pokarmów.
Tuż przed należy zachować właściwa higienę. Krocze, a także ujście cewki moczowej i inne okolice intymne muszą być dokładnie umyte .
Przy ogólnym znieczuleniu Pacjent ma stawić się na około 6 godzin przed wyznaczonym terminem zabiegu.
Co po badaniu?
Wielu Pacjentów bardzo szybko powraca do pełnej sprawności po badaniu. Jednak przed kilka dni po zabiegu należy unikać aktywności fizycznej. Dodatkowo, w dniu zabiegu, jeśli Pacjent poddany był znieczuleniu logólnemu, wówczas powinien powstrzymać się od prowadzenia i obsługi pojazdów mechanicznych. Po badaniu należy zadbać również o wysoką ilość przyjmowanych płynów. Bardzo wielu urologów przepisuję dla swoich Pacjentów po badaniu antybiotykoterapię. Ma to na celu ochronę przed rozwinięciem się infekcji w układzie moczowym.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Po zabiegu normalnym zjawiskiem jest wystąpienie dyskomfortu, tj. pieczenie, ból czy uczucie rozpierania. Jednak, jeśli po upływie 3 dni objawy nie zaczną ustępować, albo co gorszą, będą się nasilać, w takim przypadku będzie trzeba niezwłocznie skontaktować się z lekarzem urologiem.